Adakah Diet Saya Punca Gout?

Gambaran keseluruhan

Gout ialah sejenis artritis, iaitu radang sendi. Ia berlaku apabila asid urik berkumpul dalam darah. Asid urik ialah bahan buangan yang terbentuk apabila badan memecahkan purin — bahan yang ada dalam sel badan kita sendiri dan juga dalam sesetengah makanan. Apabila parasnya terlalu tinggi, asid urik boleh membentuk hablur halus seperti jarum di dalam sendi. Hablur inilah yang menyebabkan sakit, bengkak dan kemerahan secara tiba-tiba. Ramai orang menyangka gout hanya berpunca daripada makanan, tetapi sebenarnya diet hanyalah satu bahagian daripada cerita. Cara buah pinggang mengendalikan asid urik dan faktor keturunan selalunya memainkan peranan yang lebih besar.

Ya, gout agak biasa, termasuk di Malaysia. Bilangan kes meningkat dalam kalangan orang dewasa, terutamanya mereka yang mempunyai berat badan berlebihan, masalah buah pinggang atau sejarah keluarga dengan gout.

Gout lebih kerap berlaku pada lelaki, biasanya selepas umur 30 hingga 40 tahun. Pada wanita, ia lebih kerap muncul selepas menopause. Risikonya lebih tinggi jika anda mempunyai berat badan berlebihan, tekanan darah tinggi, masalah buah pinggang, atau mengambil ubat tertentu seperti sesetengah ubat diuretik (ubat yang membantu membuang air kecil). Sejarah keluarga juga memainkan peranan.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit yang sangat kuat dan datang secara tiba-tiba pada satu sendi, selalunya pada waktu malam atau awal pagi.
• Sendi menjadi bengkak, merah, panas dan sangat sensitif — selimut atau kasut pun boleh terasa sakit.
• Sendi yang paling biasa terlibat ialah pangkal ibu jari kaki, tetapi buku lali, lutut, pergelangan tangan dan jari juga boleh terkena.
• Kulit di atas sendi kelihatan berkilat dan kemudian mungkin mengelupas selepas serangan reda.
• Serangan biasanya memuncak dalam masa 12 hingga 24 jam dan beransur reda dalam beberapa hari hingga beberapa minggu.
• Jika gout berulang selama bertahun-tahun tanpa rawatan, benjolan kecil yang dipanggil tofus boleh terbentuk di bawah kulit, contohnya di sekitar sendi atau telinga.

Gejala pada kanak-kanak

• Gout jarang berlaku pada kanak-kanak. Jika seorang kanak-kanak mengalami bengkak sendi yang teruk, doktor perlu menilai dengan teliti kerana punca lain lebih berkemungkinan.
• Pada kanak-kanak yang memang disahkan menghidap gout, doktor akan menyemak faktor keturunan, fungsi buah pinggang dan keadaan kesihatan lain.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Warga emas mungkin mengalami gout pada lebih daripada satu sendi, dan kadangkala ia disalah anggap sebagai osteoartritis (haus sendi) atau masalah sendi lain.
• Penggunaan ubat lain, perubahan fungsi buah pinggang dan kekurangan air dalam badan boleh menyumbang kepada serangan gout.
• Benjolan tofus lebih kerap dilihat pada mereka yang sudah lama menghidap gout tanpa kawalan yang baik.

Punca

Punca utama

• Paras asid urik yang tinggi dalam darah. Ini boleh berlaku kerana badan menghasilkan terlalu banyak asid urik, atau kerana buah pinggang tidak membuangnya dengan cukup cekap.
• Faktor keturunan. Jika ahli keluarga anda menghidap gout, risiko anda juga lebih tinggi.
• Sesetengah keadaan kesihatan seperti penyakit buah pinggang, obesiti dan tekanan darah tinggi.
• Sesetengah ubat, contohnya ubat diuretik atau dos rendah aspirin tertentu, boleh menaikkan paras asid urik.
• Makanan dan minuman tertentu menyumbang, tetapi jarang menjadi punca tunggal. Ini termasuk makanan laut tertentu, daging organ, daging merah dalam jumlah besar, bir dan minuman manis bergula.
• Faktor pencetus serangan: dehidrasi (kekurangan air), pengambilan alkohol, pemakanan berlebihan, berpuasa atau penurunan berat badan yang terlalu cepat, kecederaan atau pembedahan, dan jangkitan.

Faktor risiko

• Berat badan berlebihan atau obes.
• Penyakit buah pinggang atau penurunan fungsi buah pinggang.
• Tekanan darah tinggi, kencing manis atau paras lemak darah yang tidak normal.
• Pengambilan alkohol, terutamanya bir.
• Minuman manis yang mengandungi gula fruktosa dalam jumlah tinggi.
• Penggunaan ubat tertentu seperti sesetengah diuretik.
• Sejarah keluarga dengan gout.
• Umur lebih 40 tahun bagi lelaki, dan selepas menopause bagi wanita.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Serangan pertama gout yang disyaki, terutamanya jika disertai demam.
• Sendi yang bengkak, merah dan panas bersama demam atau rasa tidak sihat — doktor perlu menolak kemungkinan jangkitan sendi.
• Sakit teruk yang tidak berkurang walaupun selepas berehat dan menggunakan ais.
• Kencing berdarah atau sakit kuat di bahagian tepi pinggang.
• Tanda alahan terhadap ubat, seperti ruam atau bengkak muka.

Buat temujanji rutin jika:

• Anda pernah mengalami serangan gout dan ingin membincangkan cara mengelakkannya berulang.
• Anda mempunyai benjolan keras di sekitar sendi atau telinga.
• Anda mempunyai sejarah keluarga gout dan ingin mengetahui lebih lanjut tentang risiko anda.
• Anda ingin menyemak sama ada ubat-ubatan yang sedang diambil boleh menaikkan paras asid urik.
• Anda ingin berbincang tentang perubahan pemakanan atau penurunan berat badan yang selamat.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang sejarah sakit anda — bila ia bermula, sendi mana yang terlibat, apa yang anda makan atau minum, ubat yang diambil serta sejarah keluarga. Doktor juga akan memeriksa sendi yang sakit. Untuk mengesahkan gout, cara paling tepat ialah mengambil sedikit cecair dari sendi yang bengkak dan memeriksanya di bawah mikroskop untuk mencari hablur asid urik. Ujian darah juga membantu, tetapi paras asid urik boleh kelihatan normal semasa serangan, jadi keputusan tidak boleh dinilai secara berasingan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian cecair sendi — sedikit cecair diambil dengan jarum kecil dan diperiksa untuk hablur asid urik. Ini ujian paling tepat.
• Ujian darah untuk paras asid urik.
• Ujian fungsi buah pinggang dan ujian darah lain untuk menilai kesihatan keseluruhan.
• Ujian air kencing dalam sesetengah keadaan.
• Pengimejan seperti ultrasound atau X-ray, terutamanya jika doktor ingin melihat kerosakan sendi atau batu karang.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Kebanyakan orang boleh didiagnosis dalam satu atau dua lawatan klinik. Jika cecair sendi perlu diambil, doktor akan menerangkan prosedurnya dan ia biasanya dilakukan dengan bius tempatan. Selepas diagnosis, doktor akan berbincang dengan anda tentang pilihan rawatan dan perubahan gaya hidup yang realistik untuk anda.

Rawatan

Rawatan gout mempunyai dua tujuan: meredakan serangan yang sedang berlaku, dan mengurangkan kekerapan serangan pada masa hadapan dengan mengawal paras asid urik. Bagi kebanyakan orang, gabungan ubat yang ditetapkan doktor dan perubahan gaya hidup memberikan hasil yang baik.

Penjagaan diri di rumah

• Rehatkan sendi yang sakit dan elakkan tekanan atau hentakan padanya.
• Letakkan ais yang dibalut kain selama 15 hingga 20 minit pada sendi, beberapa kali sehari.
• Angkat sendi sedikit lebih tinggi daripada paras jantung jika boleh, untuk mengurangkan bengkak.
• Minum air yang cukup untuk kekal terhidrat.
• Elakkan alkohol, terutamanya bir, semasa serangan.
• Pakai kasut yang longgar dan selesa, dan elakkan kasut ketat pada jari kaki yang sakit.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat untuk mengurangkan radang dan sakit semasa serangan berlaku. Bagi orang yang mengalami serangan berulang atau mempunyai paras asid urik yang tinggi, doktor mungkin menetapkan ubat jangka panjang yang membantu menurunkan paras asid urik dan mengurangkan pembentukan hablur. Ubat-ubatan ini perlu diambil mengikut arahan doktor dan tidak boleh dimulakan atau dihentikan sendiri, kerana perubahan mendadak boleh mencetuskan serangan. Doktor juga akan memantau melalui ujian darah dari semasa ke semasa dan mungkin menyemak semula ubat lain yang anda ambil. Sila berbincang dengan doktor atau ahli farmasi tentang sebarang soalan berkaitan ubat anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk gout. Dalam kes yang jarang berlaku, doktor pakar mungkin mencadangkan prosedur untuk membuang tofus yang besar atau membaiki sendi yang sudah rosak teruk. Keputusan ini dibuat oleh pasukan pakar selepas penilaian menyeluruh.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan gout bermakna belajar mengenali pencetus serangan anda sendiri dan menguruskan paras asid urik secara konsisten. Kebanyakan orang boleh menjalani kehidupan biasa, bekerja dan bersenam dengan baik apabila gout dikawal. Simpan rekod serangan dan bawa bersama semasa berjumpa doktor — maklumat ini sangat membantu dalam merancang rawatan.

Tip gaya hidup

• Kekalkan berat badan yang sihat dan turunkan berat badan secara beransur-ansur, bukan secara mendadak.
• Minum air yang cukup setiap hari.
• Kurangkan minuman manis bergula dan alkohol, terutamanya bir.
• Elakkan makanan organ, daging merah berlemak dan makanan laut tertentu dalam jumlah besar.
• Ambil ubat yang ditetapkan secara konsisten dan hadiri temu janji susulan.
• Bergerak secara aktif setiap hari mengikut kemampuan anda.
• Dapatkan tidur yang cukup dan uruskan tekanan dengan baik.

Diet dan senaman

Perubahan pemakanan memang membantu, tetapi kesannya sederhana — ia bukan penawar tunggal. Kurangkan makanan tinggi purin seperti daging organ, daging merah berlemak dan sebahagian makanan laut, serta kurangkan bir dan minuman manis. Makan lebih banyak sayur, bijirin penuh dan sumber protein yang sederhana. Sesetengah kajian mencadangkan produk tenusu rendah lemak boleh membantu. Elakkan berpuasa berpanjangan atau diet yang menyebabkan penurunan berat badan terlalu cepat, kerana ini boleh mencetuskan serangan. Untuk senaman, pilih aktiviti sederhana seperti berjalan, berbasikal atau berenang. Mulakan perlahan-lahan dan minum air secukupnya. Jika sesuatu senaman menyebabkan sakit pada sendi, berehat dan berbincang dengan doktor atau ahli fisioterapi.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Gout yang berulang boleh menjejaskan emosi. Sakit yang datang tiba-tiba boleh mengganggu tidur, kerja dan aktiviti keluarga, dan sesetengah orang berasa malu atau bersalah kerana menyangka ia berpunca daripada pemakanan mereka. Perasaan ini normal dan boleh dibincangkan dengan doktor anda. Jika anda berasa tertekan berpanjangan, cemas atau hilang harapan, sila dapatkan bantuan. Jika anda mempunyai fikiran untuk mencederakan diri sendiri, hubungi perkhidmatan kecemasan atau talian bantuan krisis di kawasan anda dengan segera — gunakan nombor yang tersenarai di laman ini.

Pencegahan

Gout selalunya boleh dikawal dan serangan boleh dikurangkan dengan baik. Bagi sesetengah orang, perubahan gaya hidup sudah memadai. Bagi yang lain, ubat jangka panjang yang ditetapkan doktor diperlukan untuk mengekalkan paras asid urik pada tahap yang selamat. Kunci utamanya ialah rawatan yang konsisten dan pemantauan berkala.

Program saringan

Tiada saringan rutin untuk gout dalam populasi umum. Namun, jika anda mempunyai faktor risiko seperti sejarah keluarga, obesiti, masalah buah pinggang atau pernah mengalami serangan sendi yang tidak dapat dijelaskan, doktor mungkin akan menyemak paras asid urik dan fungsi buah pinggang anda.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Serangan gout yang berulang dan semakin kerap, kadangkala pada lebih daripada satu sendi.
• Pembentukan tofus — benjolan keras asid urik di bawah kulit yang boleh menyebabkan sakit dan mengubah bentuk sendi.
• Kerosakan sendi jangka panjang yang boleh mengurangkan pergerakan dan keupayaan untuk berjalan atau bekerja.
• Batu karang dan masalah buah pinggang.
• Kesan kepada kualiti hidup, tidur dan kesihatan mental akibat sakit berulang.

Pandangan jangka panjang

Prospek untuk pesakit gout adalah baik. Dengan diagnosis yang betul, rawatan yang konsisten dan perubahan gaya hidup yang realistik, kebanyakan orang boleh mengurangkan serangan dengan banyak dan meneruskan kehidupan yang aktif. Bekerjasama rapat dengan doktor anda adalah langkah paling penting.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.