Penyakit Ebola

Gambaran keseluruhan

Ebola ialah penyakit berjangkit yang jarang berlaku, disebabkan oleh virus Ebola. Ia boleh menyebabkan demam dan, dalam kes yang teruk, pendarahan serta kegagalan organ. Ebola merebak melalui sentuhan langsung dengan cecair badan orang yang dijangkiti atau haiwan yang terjangkit, bukan melalui udara.

Tidak. Ebola jarang berlaku dan bukan endemik di Malaysia. Kes biasanya berlaku dalam wabak di kawasan tertentu di Afrika.

Sesiapa yang mempunyai sentuhan langsung dengan cecair badan pesakit Ebola atau haiwan yang terjangkit. Risiko lebih tinggi kepada pekerja kesihatan, ahli keluarga yang merawat, dan orang yang terlibat dalam upacara pengebumian tanpa perlindungan.

Gejala

Gejala biasa

• Demam tinggi
• Rasa sangat letih dan lemah
• Sakit otot, sakit kepala, dan sakit tekak
• Muntah, cirit-birit, atau sakit perut
• Ruam
• Pendarahan dari gusi, hidung, atau tempat lain, atau darah dalam muntah atau najis
• Mata merah atau bengkak

Punca

Punca utama

• Virus Ebola merebak melalui sentuhan langsung dengan darah atau cecair badan pesakit yang dijangkiti, seperti muntah, najis, air kencing, air liur, peluh, air mani, atau susu ibu.
• Sentuhan dengan objek atau permukaan yang tercemar dengan cecair badan pesakit.
• Sentuhan dengan haiwan yang terjangkit, seperti kelawar buah atau primat, atau melalui penyediaan daging haiwan liar.
• Upacara pengebumian yang melibatkan sentuhan langsung dengan mayat pesakit Ebola tanpa perlindungan.

Faktor risiko

• Tinggal atau melancong ke kawasan yang sedang mengalami wabak Ebola.
• Merawat atau tinggal serumah dengan pesakit Ebola tanpa perlindungan.
• Bekerja di fasiliti kesihatan atau makmal yang mengendalikan sampel Ebola.
• Terlibat dalam pengebumian atau pengendalian mayat pesakit Ebola.
• Memburu, menyembelih, atau memakan haiwan liar di kawasan wabak.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda demam dalam 21 hari selepas melancong ke kawasan wabak Ebola, atau selepas bersentuhan dengan orang yang disyaki Ebola.
• Jika anda mempunyai gejala seperti muntah, cirit-birit, sakit otot, sakit tekak, atau pendarahan selepas risiko di atas.
• Jika anda pernah terdedah kepada cecair badan pesakit Ebola, walaupun belum ada gejala.

Buat temujanji rutin jika:

• Sebelum melancong ke kawasan yang mempunyai wabak Ebola, dapatkan nasihat kesihatan perjalanan.
• Jika anda bimbang tentang risiko Ebola selepas sesuatu kejadian, berbincang dengan doktor atau pejabat kesihatan daerah.
• Pekerja kesihatan boleh bertanya tentang langkah kawalan jangkitan di tempat kerja.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, sejarah perjalanan, dan sebarang kontak dengan pesakit atau haiwan yang mungkin terjangkit. Jika risiko dikenal pasti, ujian makmal khas akan dijalankan di fasiliti kesihatan yang bersesuaian dengan kawalan jangkitan yang ketat.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian PCR (mengesan bahan genetik virus) pada sampel darah atau cecair badan.
• Ujian antibodi (mengesan tindak balas imun tubuh terhadap virus).
• Ujian darah asas untuk memeriksa dehidrasi, fungsi organ, dan tanda jangkitan.
• Pemantauan dan ujian ulangan jika keputusan awal tidak jelas.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin perlu diasingkan sementara menunggu keputusan ujian. Pihak kesihatan akan menjejaki orang yang pernah bersentuhan rapat dengan anda. Ujian awal boleh negatif jika terlalu awal, jadi ulangan mungkin diperlukan. Kerjasama anda membantu melindungi keluarga dan komuniti.

Rawatan

Tiada rawatan mudah di rumah untuk Ebola yang disyaki. Rawatan utama ialah penjagaan sokongan di hospital oleh pasukan terlatih, dengan kawalan jangkitan yang ketat. Tujuan rawatan adalah menyokong tubuh sementara sistem imun melawan virus dan mencegah komplikasi.

Penjagaan diri di rumah

• Jika anda disyaki Ebola, jangan merawat diri sendiri di rumah. Hubungi fasiliti kesihatan terlebih dahulu dan ikut arahan mereka.
• Ikut arahan pengasingan atau kuarantin yang diberikan oleh pihak kesihatan.
• Rehat dan minum cecair secukupnya jika dibenarkan oleh doktor.
• Jaga kebersihan tangan dan elakkan berkongsi barang peribadi.
• Beritahu doktor dengan jujur tentang sejarah perjalanan dan kontak.

Rawatan perubatan

Rawatan di hospital memberi tumpuan kepada cecair dan elektrolit, oksigen jika perlu, kawalan tekanan darah, pemantauan rapi, dan rawatan komplikasi seperti jangkitan lain atau pendarahan. Dalam situasi wabak, doktor mungkin menggunakan terapi khusus di bawah pengawasan ketat dan mengikut garis panduan kesihatan awam. Tiada ubat yang boleh dibeli sendiri di farmasi untuk merawat Ebola.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan bukan rawatan untuk Ebola. Dalam kes yang jarang berlaku, prosedur mungkin diperlukan untuk komplikasi tertentu, dilakukan oleh pasukan pakar dengan kawalan jangkitan yang ketat.

Hidup dengan keadaan ini

Pesakit Ebola dirawat di hospital dalam pengasingan sehingga doktor mengesahkan mereka tidak lagi berjangkit. Selepas pulih, pesakit perlu menjalani pemeriksaan susulan kerana virus boleh meninggalkan kesan pada mata, sendi, atau organ lain. Sesetengah pesakit menghadapi stigma, jadi sokongan keluarga dan komuniti amat penting.

Tip gaya hidup

• Amalkan kebersihan tangan yang baik.
• Elakkan sentuhan dengan cecair badan orang lain tanpa perlindungan.
• Ikut nasihat doktor tentang hubungan seks selamat selepas pulih.
• Dapatkan pemeriksaan susulan dan vaksinasi rutin yang disyorkan.
• Rehat dan pulih secara berperingkat selepas keluar hospital.

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dan minum cecair yang cukup untuk membantu pemulihan. Mulakan semula senaman ringan secara berperingkat selepas dibenarkan oleh doktor. Jika anda cepat letih atau sesak nafas, berhenti dan dapatkan nasihat.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Penyakit serius seperti Ebola dan pengasingan boleh menyebabkan rasa takut, cemas, sedih, atau malu akibat stigma. Ini adalah reaksi biasa. Dapatkan sokongan kesihatan mental jika perasaan ini berterusan. Jika anda mempunyai fikiran untuk mencederakan diri atau berada dalam krisis, hubungi perkhidmatan kecemasan atau talian sokongan kesihatan mental yang disahkan di laman ini dengan segera.

Pencegahan

Ya, Ebola boleh dicegah dengan mengelakkan sentuhan langsung dengan cecair badan pesakit atau haiwan terjangkit, menggunakan perlindungan diri yang betul, dan mengikuti langkah kawalan jangkitan. Dalam wabak, pengesanan kontak dan pengasingan awal adalah penting.

Vaksin

Vaksin untuk beberapa jenis virus Ebola telah digunakan dalam respons wabak di kawasan tertentu. Ia bukan vaksin rutin untuk orang awam di Malaysia. Pekerja kesihatan atau penyelidik berisiko mungkin ditawarkan vaksin mengikut penilaian pihak berkuasa kesihatan. Tanya doktor jika anda berisiko.

Program saringan

Penyaringan dilakukan berdasarkan gejala, sejarah perjalanan, dan kontak berisiko, terutamanya di pintu masuk negara atau fasiliti kesihatan semasa wabak. Ia bukan ujian darah rutin untuk semua orang.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Dehidrasi teruk
• Pendarahan dalaman atau luaran
• Kegagalan organ seperti hati, buah pinggang, atau paru-paru
• Renjatan (tekanan darah sangat rendah)
• Kematian dalam kes yang teruk

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan sokongan awal, banyak pesakit boleh pulih. Kadar kematian berbeza mengikut wabak dan penjagaan yang diterima. Kunci harapan ialah pengesanan awal, pengasingan, dan rawatan sokongan. Wabak Ebola boleh dikawal dengan kerjasama kesihatan awam.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.