Emfisema

Gambaran keseluruhan

Emfisema ialah keadaan paru-paru di mana kantung udara kecil di dalam paru-paru rosak. Akibatnya, paru-paru kurang anjal dan kurang cekap menukar oksigen. Ia biasanya sebahagian daripada penyakit paru-paru obstruktif kronik (PPOK).

Emfisema agak biasa, terutamanya dalam kalangan perokok jangka panjang dan orang yang terdedah kepada asap serta habuk. Bilangan tepat bergantung kepada kumpulan penduduk.

Lebih kerap berlaku pada orang dewasa yang merokok atau pernah terdedah kepada asap dan habuk. Ia juga boleh berlaku pada orang muda dengan keadaan genetik tertentu, seperti kekurangan alpha-1 antitrypsin.

Gejala

Gejala biasa

• Sesak nafas semasa berjalan, menaiki tangga, atau melakukan aktiviti harian
• Batuk berpanjangan
• Kahak yang mungkin bertambah
• Bunyi siulan semasa bernafas
• Rasa dada sempit
• Mudah letih
• Jangkitan paru-paru berulang
• Penurunan berat badan tanpa niat

Gejala pada kanak-kanak

• Emfisema jarang berlaku pada kanak-kanak.
• Jika berlaku, ia selalunya berkaitan keadaan genetik dan perlu dinilai oleh doktor.
• Tanda mungkin termasuk sesak nafas semasa bermain, batuk berulang, mudah letih, dan pertumbuhan yang lambat.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sesak nafas mungkin disalah anggap sebagai tanda penuaan biasa.
• Mereka lebih mudah letih dan kurang aktif.
• Risiko jangkitan dan komplikasi lebih tinggi.
• Mungkin mempunyai penyakit lain seperti masalah jantung atau diabetes.
• Pelan penjagaan dan semakan ubat perlu dibuat dengan teliti oleh doktor.

Punca

Punca utama

• Merokok tembakau jangka panjang
• Asap rokok orang lain
• Pencemaran udara dan habuk
• Pendedahan bahan kimia atau wasap di tempat kerja
• Kekurangan protein alpha-1 antitrypsin, iaitu keadaan genetik yang jarang berlaku

Faktor risiko

• Merokok atau pernah merokok
• Tinggal atau bekerja di kawasan berasap dan berhabuk
• Sejarah keluarga dengan kekurangan alpha-1 antitrypsin
• Umur lebih 40 tahun
• Jangkitan pernafasan berulang pada zaman kanak-kanak
• Asma yang tidak terkawal

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sesak nafas bertambah teruk walaupun berehat
• Batuk atau kahak berubah dengan cepat
• Demam
• Bengkak pada kaki atau buku lali
• Tidak mampu melakukan aktiviti harian seperti biasa
• Jika ada tanda kecemasan di atas, hubungi perkhidmatan kecemasan segera melalui nombor kecemasan yang tersenarai di laman ini.

Buat temujanji rutin jika:

• Sesak nafas yang berterusan semasa aktiviti
• Batuk lebih daripada tiga minggu
• Kahak yang berterusan
• Bunyi siulan semasa bernafas
• Mudah letih tanpa sebab yang jelas
• Ingin mendapatkan bantuan untuk berhenti merokok
• Ada sejarah keluarga dengan masalah paru-paru genetik

Diagnosis

Doktor keluarga akan bertanya tentang simptom, sejarah merokok, pendedahan di tempat kerja, dan sejarah keluarga. Pemeriksaan fizikal serta ujian pernafasan membantu mengesahkan diagnosis dan menilai keterukan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian pernafasan (spirometri): anda hembus nafas kuat ke dalam alat untuk mengukur aliran udara
• Sinar-X dada
• Imbasan CT dada jika perlu
• Ujian oksigen dalam darah menggunakan alat ukur oksigen
• Ujian darah untuk alpha-1 antitrypsin
• Ujian gas darah jika keadaan teruk
• Ujian senaman jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Ujian pernafasan tidak menyakitkan tetapi memerlukan kerjasama anda. Anda mungkin perlu mengulang ujian. Doktor akan menerangkan keputusan dan langkah seterusnya.

Rawatan

Emfisema tidak boleh dipulihkan sepenuhnya, tetapi rawatan boleh melegakan simptom, mengurangkan serangan, dan meningkatkan kualiti hidup. Rancangan rawatan dibuat mengikut keterukan dan keadaan kesihatan anda.

Penjagaan diri di rumah

• Berhenti merokok dan elakkan asap rokok
• Gunakan teknik pernafasan dan posisi yang diajar oleh profesional kesihatan
• Kekal aktif mengikut kemampuan
• Makan makanan seimbang
• Dapatkan vaksin mengikut nasihat doktor
• Ikut pelan tindakan jika simptom memburuk
• Hadiri janji temu susulan

Rawatan perubatan

Doktor mungkin mencadangkan ubat yang disedut atau dimakan untuk melegakan simptom dan mengurangkan serangan. Jenis ubat bergantung kepada penilaian doktor. Jangan mengambil atau mengubah ubat tanpa preskripsi. Pemulihan pulmonari, terapi oksigen jika disyorkan, dan rawatan jangkitan juga boleh membantu.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang dilakukan. Dalam kes terpilih yang teruk, pakar mungkin mempertimbangkan prosedur untuk mengurangkan isipadu paru-paru atau pemindahan paru-paru. Ini hanya selepas penilaian menyeluruh.

Hidup dengan keadaan ini

Rancang aktiviti dengan rehat yang cukup, elakkan asap, dan ikut pelan tindakan anda. Simpan nombor kecemasan yang disahkan di tempat mudah dilihat.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan elakkan vape
• Elakkan asap, habuk, dan bahan kimia
• Kekal aktif dengan berjalan atau senaman ringan
• Rehat yang cukup
• Dapatkan vaksin mengikut nasihat doktor
• Basuh tangan dengan kerap
• Elakkan berada dekat dengan orang yang sakit

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dan dalam hidangan kecil tetapi kerap jika cepat kenyang. Kekal aktif mengikut kemampuan. Tanya fisioterapi tentang senaman pernafasan dan senaman kekuatan otot.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Sesak nafas boleh menyebabkan kebimbangan, panik, dan kemurungan. Ini biasa dan boleh dirawat. Berbincang dengan doktor atau kaunselor. Jika anda berasa putus asa atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan kecemasan segera melalui perkhidmatan kecemasan tempatan atau talian krisis yang disahkan di kawasan anda.

Pencegahan

Tidak semua kes boleh dicegah, tetapi risiko boleh dikurangkan dengan tidak merokok, mengelak asap rokok, dan melindungi paru-paru di tempat kerja.

Vaksin

Vaksin influenza dan pneumokokal, serta vaksin lain mengikut nasihat doktor dan garis panduan Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM).

Program saringan

Tiada saringan rutin untuk semua orang. Jika anda berisiko tinggi atau mempunyai simptom, doktor mungkin mencadangkan ujian pernafasan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Serangan sesak nafas akut
• Jangkitan paru-paru
• Kegagalan pernafasan
• Tekanan pada jantung
• Paru-paru bocor (pneumothorax)
• Kelemahan otot dan kurang aktiviti
• Kebimbangan dan kemurungan

Pandangan jangka panjang

Dengan berhenti merokok, pemulihan pulmonari, vaksin, dan rawatan yang betul, ramai pesakit boleh hidup aktif dan mengekalkan kualiti hidup. Penyakit ini boleh dikawal dengan baik.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.