Kanser Mata

Gambaran keseluruhan

Kanser mata ialah pertumbuhan sel luar biasa di dalam atau di sekitar mata. Ia boleh bermula pada bahagian seperti retina (lapisan dalam mata), iris (bahagian berwarna mata), atau tisu di belakang mata. Ada beberapa jenis kanser mata, dan rawatannya berbeza mengikut jenis, saiz, dan lokasi.

Jarang berlaku. Kebanyakan perubahan pada mata bukan kanser, tetapi pemeriksaan doktor penting untuk memastikan.

Sesiapa sahaja boleh terjejas. Sesetengah jenis lebih biasa pada kanak-kanak kecil, seperti retinoblastoma (sejenis kanser mata pada kanak-kanak). Jenis lain lebih biasa pada orang dewasa, terutamanya mereka yang berusia lebih 50 tahun. Orang dengan sejarah keluarga atau keadaan genetik tertentu mungkin berisiko lebih tinggi.

Gejala

Gejala biasa

• Penglihatan kabur atau berubah
• Kilauan cahaya atau bintik gelap yang kelihatan terapung (floaters) yang baru atau bertambah
• Bintik gelap pada bahagian berwarna mata (iris)
• Mata merah yang berterusan
• Mata membonjol atau bengkak
• Benjolan pada kelopak mata atau sekitar mata
• Sakit mata atau rasa tidak selesa

Gejala pada kanak-kanak

• Pantulan putih pada pupil (anak mata) semasa mengambil gambar dengan flash
• Mata juling yang baru
• Mata merah atau bengkak berterusan
• Penglihatan kurang baik atau anak tidak nampak jelas
• Mata kelihatan tidak sama saiz atau bergerak tidak normal

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Perubahan penglihatan secara perlahan
• Bayangan atau kilauan cahaya
• Bintik gelap pada iris
• Mata merah atau sakit yang tidak hilang
• Benjolan di sekitar mata

Punca

Punca utama

• Kanser mata berlaku apabila sel dalam mata mengalami perubahan pada bahan genetik (DNA) yang menyebabkan sel membesar dan membahagi secara tidak terkawal.
• Dalam kebanyakan kes, punca tepat tidak diketahui.
• Sesetengah kes berkaitan dengan faktor genetik yang diwarisi.

Faktor risiko

• Umur: jenis tertentu lebih biasa pada kanak-kanak, jenis lain pada orang dewasa.
• Warna mata cerah dan kulit cerah (untuk melanoma mata, sejenis kanser mata).
• Pendedahan kepada cahaya matahari ultraviolet (UV) yang berlebihan.
• Sejarah keluarga kanser mata atau keadaan genetik seperti retinoblastoma.
• Sistem imun yang lemah (untuk sesetengah jenis kanser mata).

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Perubahan penglihatan yang cepat
• Mata membonjol
• Benjolan yang membesar
• Pantulan putih pada pupil kanak-kanak
• Sakit mata teruk

Buat temujanji rutin jika:

• Mata merah berterusan lebih daripada beberapa hari
• Floaters atau kilauan cahaya baru
• Bintik pada iris
• Penglihatan kabur yang tidak jelas puncanya
• Sejarah keluarga kanser mata

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala dan sejarah kesihatan, kemudian memeriksa mata dengan teliti. Jika ada tanda mencurigakan, anda mungkin dirujuk kepada doktor pakar mata (ophthalmologist). Pemeriksaan lanjut boleh membantu mengenal pasti jenis dan saiz masalah.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan mata dengan titisan untuk meluaskan pupil
• Ujian penglihatan
• Ultrasound mata (imbasan bunyi)
• Imbasan seperti CT scan atau MRI
• Biopsi (mengambil sampel tisu kecil) dalam sesetengah kes
• Ujian darah atau ujian genetik jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis mungkin mengambil masa beberapa hari hingga minggu. Anda mungkin perlu menunggu keputusan ujian. Rujukan kepada doktor pakar adalah biasa. Bawa senarai soalan dan minta penjelasan dalam bahasa yang mudah.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada jenis kanser mata, saiz, lokasi, dan kesihatan keseluruhan anda. Pasukan perubatan akan membincangkan pilihan terbaik untuk anda. Matlamat rawatan adalah untuk mengawal kanser, menyelamatkan penglihatan jika boleh, dan mengekalkan kualiti hidup.

Penjagaan diri di rumah

• Hadiri semua janji temu dan ujian susulan.
• Catat perubahan gejala dan bawa ke temujanji.
• Lindungi mata daripada kecederaan dan cahaya matahari berlebihan.
• Dapatkan rehat yang cukup dan uruskan tekanan.
• Bertanya kepada doktor sebelum mencuba sebarang rawatan alternatif.

Rawatan perubatan

Pilihan rawatan mungkin termasuk pembedahan, radioterapi (menggunakan sinaran untuk membunuh sel kanser), terapi laser, atau ubat-ubatan tertentu yang disyorkan oleh doktor pakar. Setiap rawatan mempunyai manfaat dan kesan sampingan. Doktor akan menerangkan dengan terperinci sebelum anda membuat keputusan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan mungkin disyorkan untuk membuang tumor atau sebahagian mata yang terjejas. Dalam sesetengah kes, mata mungkin perlu dibuang untuk mengawal kanser. Pilihan ini dibincangkan dengan teliti bersama doktor, termasuk pemulihan dan penjagaan selepas pembedahan.

Hidup dengan keadaan ini

Anda mungkin perlu menyesuaikan diri dengan perubahan penglihatan atau penampilan. Gunakan bantuan seperti cermin mata, pencahayaan yang baik, atau alat bantu penglihatan jika perlu. Kekalkan rutin harian dan minta bantuan apabila diperlukan.

Tip gaya hidup

• Lindungi mata dengan cermin mata hitam yang menghalang UV.
• Elakkan merokok.
• Amalkan kebersihan mata dan elakkan menggosok mata terlalu kuat.
• Hadiri pemeriksaan mata secara berkala jika disyorkan.

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dengan banyak buah-buahan dan sayur-sayuran. Kekalkan aktiviti fizikal yang sederhana mengikut kemampuan. Rehat yang cukup membantu pemulihan dan kesejahteraan keseluruhan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Diagnosis kanser mata boleh menyebabkan rasa takut, cemas, atau sedih. Ini normal. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau profesional kesihatan mental boleh membantu. Jika anda berasa sangat tertekan atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan kecemasan dengan segera. Anda juga boleh menghubungi talian sokongan kesihatan mental yang disahkan di kawasan anda.

Pencegahan

Tidak semua kanser mata boleh dicegah. Namun, anda boleh mengurangkan risiko dengan melindungi mata daripada sinaran UV berlebihan, tidak merokok, dan mendapatkan nasihat genetik jika ada sejarah keluarga yang kuat.

Vaksin

Tiada vaksin untuk mencegah kanser mata.

Program saringan

Tiada ujian saringan rutin untuk semua orang. Pemeriksaan mata mungkin disyorkan untuk kanak-kanak dengan sejarah keluarga retinoblastoma atau orang dewasa dengan faktor risiko tertentu. Bincangkan dengan doktor.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kehilangan penglihatan
• Glaukoma (tekanan tinggi dalam mata)
• Penyebaran kanser ke bahagian lain badan
• Kerosakan pada tisu mata dan sekitar mata
• Perubahan penampilan atau kosmetik

Pandangan jangka panjang

Ramai pesakit kanser mata boleh dirawat dengan jayanya, terutamanya jika dikesan awal. Rawatan boleh membantu mengawal penyakit dan mengekalkan kualiti hidup. Setiap kes berbeza, jadi bincangkan prognosis dengan doktor pakar anda.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.