Reaksi Demam Bukan Hemolitik Selepas Transfusi Darah

Gambaran keseluruhan

Reaksi demam bukan hemolitik selepas transfusi darah ialah keadaan di mana seseorang mengalami demam atau menggigil selepas menerima darah penderma. Perkataan 'bukan hemolitik' bermaksud sel darah merah penderma tidak dipecahkan atau dimusnahkan oleh badan anda. Ia berlaku kerana badan bertindak balas terhadap sel darah putih atau bahan-bahan kecil di dalam darah penderma, bukan terhadap sel darah merah itu sendiri. Ini adalah jenis reaksi transfusi yang paling biasa dan biasanya ringan serta boleh dirawat.

Ya, ini adalah reaksi transfusi darah yang paling kerap dilaporkan. Namun begitu, ia tidak berlaku pada setiap orang yang menerima darah.

Gejala

Gejala biasa

• Demam, biasanya suhu naik sedikit semasa atau tidak lama selepas transfusi
• Menggigil atau rasa sejuk yang kuat walaupun badan hangat
• Sakit kepala atau rasa tidak selesa di badan
• Rasa mual atau kurang selera makan
• Muka atau badan terasa panas dan kemerahan
• Jantung berdenyut lebih cepat
• Rasa lemah atau letih selepas transfusi

Gejala pada kanak-kanak

• Bayi dan kanak-kanak kecil mungkin menjadi meragam, menangis tanpa sebab jelas atau sukar ditenangkan
• Badan terasa panas apabila disentuh, walaupun anak tidak boleh memberitahu rasa demam
• Menggigil atau badan menggeletar
• Kurang minat menyusu atau makan
• Kelihatan mengantuk, lemah atau kurang aktif daripada biasa
• Kadang-kadang hanya muntah atau rasa tidak selesa yang ditunjukkan

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Demam mungkin tidak begitu tinggi atau langsung tidak jelas
• Boleh kelihatan keliru, lemah atau kurang bertenaga daripada biasa
• Menggigil atau rasa sejuk walaupun di dalam bilik yang hangat
• Jantung berdenyut laju atau rasa berdebar
• Boleh rasa hendak pengsan atau tidak stabil semasa berdiri
• Kadang-kadang hanya rasa 'tidak kena' atau tidak bermaya selepas transfusi

Punca

Punca utama

• Bahan yang dikeluarkan oleh sel darah putih (sel pertahanan) di dalam darah penderma bertindak balas dengan sistem pertahanan badan penerima dan mencetuskan demam.
• Antibodi dalam badan penerima mengenali sel darah putih penderma sebagai 'benda asing' dan bertindak balas terhadapnya.
• Bahan semula jadi yang terkumpul di dalam darah semasa disimpan sebelum digunakan, yang boleh merangsang demam.
• Produk darah tertentu, seperti platelet (sel pembantu pembekuan darah), lebih kerap dikaitkan dengan reaksi jenis ini berbanding sel darah merah sahaja.

Faktor risiko

• Pernah mengalami reaksi transfusi sebelum ini
• Menerima banyak transfusi dalam tempoh yang lama
• Pernah hamil sebelum ini, yang boleh menyebabkan badan membentuk lebih banyak antibodi
• Menerima produk darah yang masih mengandungi sel darah putih
• Menerima darah dengan cepat atau dalam jumlah besar

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Demam atau menggigil semasa transfusi sedang berjalan — beritahu pasukan perubatan dengan segera
• Demam yang muncul dalam masa 24 jam selepas pulang dari hospital selepas transfusi
• Ruam, gatal-gatal atau bengkak pada kulit
• Sesak nafas, jantung berdebar atau rasa lemah yang bertambah
• Kencing berwarna gelap, sakit belakang atau sakit pinggang selepas transfusi
• Rasa keliru, mengantuk berlebihan atau tidak bermaya, terutama pada warga emas dan kanak-kanak

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda pernah mengalami reaksi demam selepas transfusi, beritahu doktor sebelum transfusi seterusnya
• Jika demam reda tetapi anda masih rasa lemah atau tidak selesa selepas beberapa hari
• Jika anda ingin bertanya tentang pilihan produk darah yang lebih selamat untuk transfusi akan datang
• Jika anda mempunyai kebimbangan atau rasa cemas tentang transfusi yang akan dijalani

Diagnosis

Doktor biasanya mengenal pasti keadaan ini melalui pemerhatian dan sejarah kesihatan anda. Tanda utama ialah demam yang muncul semasa atau tidak lama selepas transfusi, tanpa tanda-tanda bahaya seperti kencing gelap atau tekanan darah menurun. Doktor juga akan memeriksa untuk memastikan gejala anda bukan disebabkan oleh sebab lain, seperti jangkitan atau reaksi transfusi yang lebih serius.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan suhu badan, tekanan darah, denyutan jantung dan kadar pernafasan
• Ujian darah untuk melihat perubahan pada sel darah merah dan memastikan sel darah merah tidak dimusnahkan
• Ujian keserasian darah (crossmatching) untuk menyemak sama ada darah yang diberi sepadan
• Ujian air kencing untuk memastikan tiada tanda sel darah merah dimusnahkan
• Kadang-kadang ujian kultur darah jika doktor mengesyaki jangkitan sebagai punca demam
• Semakan semula rekod transfusi dan jenis produk darah yang diterima

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin akan dipantau lebih rapat selepas transfusi dihentikan atau diperlahankan. Suhu badan dan tanda-tanda vital akan disemak semula beberapa kali. Kebanyakan keputusan ujian keluar dalam masa beberapa jam, dan doktor akan menerangkan sama ada transfusi boleh diteruskan atau perlu dijadualkan semula.

Rawatan

Langkah pertama adalah menghentikan atau memperlahankan transfusi dan memberitahu pasukan perubatan dengan segera. Selepas itu, rawatan tertumpu kepada melegakan demam dan ketidakselesaan sambil memantau keadaan anda. Kebanyakan orang rasa lebih baik dalam masa beberapa jam.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang cukup selepas transfusi dan jangan memandu sendiri jika anda rasa lemah atau mengantuk
• Minum air secukupnya untuk kekal terhidrat, melainkan doktor menasihatkan had cecair
• Pantau suhu badan anda di rumah jika dibenarkan pulang, dan catat jika demam berulang
• Elakkan aktiviti berat atau panas berlebihan pada hari transfusi
• Beritahu ahli keluarga atau penjaga supaya mereka dapat memerhati tanda-tanda luar biasa
• Simpan rekod ringkas tentang reaksi yang anda alami untuk ditunjukkan kepada doktor pada lawatan seterusnya

Rawatan perubatan

Pasukan perubatan akan menghentikan atau memperlahankan transfusi dan memantau tanda-tanda vital anda. Demam dan ketidakselesaan biasanya dirawat dengan ubat penurun demam atau ubat melegakan gejala yang dipilih oleh doktor anda — jangan mengambil ubat sendiri tanpa berbincang dengan doktor atau ahli farmasi. Cecair tambahan mungkin diberi jika perlu. Untuk transfusi seterusnya, doktor mungkin memilih produk darah yang telah diproses khas untuk mengurangkan sel darah putih, atau memberi ubat pencegahan sebelum transfusi mengikut penilaian klinikal. Semua keputusan rawatan dibuat oleh doktor anda berdasarkan keadaan anda.

Hidup dengan keadaan ini

Jika anda memerlukan transfusi berulang, contohnya untuk rawatan jangka panjang, pengalaman reaksi demam tidak bermakna anda perlu berhenti menerima darah. Yang penting ialah memaklumkan pasukan perubatan tentang reaksi lepas supaya langkah pencegahan dapat dirancang.

Tip gaya hidup

• Bawa kad atau nota ringkas tentang reaksi transfusi lepas anda, terutama jika anda menerima rawatan di hospital yang berbeza
• Beritahu ahli keluarga atau penjaga tentang reaksi anda supaya mereka boleh membantu memerhati gejala
• Hadir semua temu janji susulan dan ujian darah yang dijadualkan
• Dapatkan rehat yang cukup selepas setiap transfusi
• Elakkan merokok dan hadkan pengambilan alkohol kerana ia boleh melemahkan badan anda secara am

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang mengandungi zat besi dan protein, seperti sayur hijau, kekacang, telur dan ikan, untuk membantu badan membina semula tenaga. Minum air secukupnya. Mulakan semula senaman ringan seperti berjalan kaki selepas anda berasa sihat, dan tingkatkan secara perlahan-lahan. Dapatkan nasihat doktor jika anda mempunyai had cecair atau diet khas.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menjalani transfusi berulang boleh menimbulkan rasa cemas, penat dan tidak berdaya. Rasa bimbang selepas reaksi transfusi adalah normal. Bercakap dengan doktor, jururawat atau ahli keluarga tentang kebimbangan anda boleh membantu. Jika rasa cemas, sedih atau tertekan berterusan sehingga mengganggu tidur dan kehidupan harian, dapatkan bantuan profesional. Jika anda mempunyai fikiran untuk mencederakan diri atau berasa tidak mampu meneruskan, segera hubungi perkhidmatan bantuan krisis di kawasan anda atau pergi ke jabatan kecemasan hospital terdekat — anda tidak keseorangan.

Pencegahan

Risiko boleh dikurangkan, tetapi tidak dapat dihapuskan sepenuhnya. Langkah utama ialah memberitahu pasukan perubatan tentang reaksi transfusi lepas anda supaya mereka boleh memilih produk darah yang lebih sesuai dan memantau anda dengan lebih rapat. Di Malaysia, perkhidmatan transfusi mengikut garis panduan Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) untuk memastikan darah disaring dan dipadankan dengan selamat.

Program saringan

Sebelum transfusi, darah anda akan diuji kumpulan darah dan keserasiannya dengan darah penderma. Jika anda pernah mengalami reaksi demam, doktor mungkin memilih produk darah yang telah diproses untuk mengurangkan sel darah putih. Pemantauan suhu dan tanda-tanda vital semasa transfusi juga merupakan sebahagian penting dalam pencegahan dan pengesanan awal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Demam dan menggigil boleh berterusan dan menyebabkan ketidakselesaan serta keletihan
• Reaksi yang tidak dipantau boleh menyukarkan doktor membezakan demam biasa daripada jangkitan atau reaksi transfusi yang lebih serius
• Anda mungkin terlepas tanda-tanda awal komplikasi lain jika gejala dianggap ringan sahaja
• Transfusi mungkin terpaksa dihentikan sebelum cukup darah diterima, sehingga rawatan perlu dijadualkan semula

Pandangan jangka panjang

Prospek amat baik. Kebanyakan orang pulih sepenuhnya dalam masa beberapa jam hingga sehari, dan reaksi ini tidak meninggalkan kesan jangka panjang pada badan. Dengan pemantauan yang baik dan kerjasama antara anda dan pasukan perubatan, transfusi seterusnya boleh dijalani dengan lebih selamat.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.