Pemotongan Genital Wanita (FGM)

Gambaran keseluruhan

FGM ialah amalan memotong, membuang sebahagian, atau mencederakan bahagian sulit perempuan tanpa sebab perubatan. Ia bukan rawatan dan tidak diperlukan untuk kesihatan. Kadangkala ia dilakukan pada bayi, kanak-kanak perempuan, atau perempuan dewasa. Di Malaysia, Kementerian Kesihatan (KKM) tidak menggalakkan amalan ini dalam perkhidmatan kesihatan kerana ia tidak memberi manfaat perubatan.

Amalan ini berlaku di banyak negara dan komuniti, tetapi data tepat sukar diperoleh kerana ia sering dilakukan secara senyap. Di Malaysia, data rasmi juga terhad dan ia mungkin berlaku dalam sesetengah komuniti. Ia bukan amalan yang diperlukan dari segi perubatan.

Kanak-kanak perempuan dan wanita pada pelbagai usia, daripada bayi hingga dewasa. Ia berlaku dalam pelbagai budaya dan komuniti, bukan terhad kepada satu agama, bangsa, atau negara.

Gejala

Gejala biasa

• Kesakitan pada bahagian sulit
• Pendarahan selepas prosedur
• Bengkak atau lebam
• Sukar atau sakit semasa kencing
• Jangkitan pada luka atau saluran kencing
• Kesakitan semasa haid
• Kesakitan semasa hubungan seks
• Parut, kekakuan, atau benjolan pada bahagian sulit
• Kebimbangan, rasa malu, atau gangguan tidur

Gejala pada kanak-kanak

• Menangis kuat atau sangat gelisah selepas prosedur
• Pendarahan pada lampin atau pakaian dalam
• Enggan kencing atau menahan kencing kerana sakit
• Demam atau bau busuk pada kawasan luka
• Perubahan tingkah laku seperti mudah takut, mengelak, atau diam
• Sukar berjalan atau duduk kerana sakit

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kesakitan kronik pada bahagian sulit atau pelvis
• Parut tebal yang menyempitkan bukaan vagina
• Jangkitan kencing atau jangkitan vagina berulang
• Kesakitan semasa hubungan seks
• Masalah kencing seperti bocor atau sukar mengawal
• Kesukaran semasa haid atau haid tersekat
• Kesan emosi jangka panjang seperti kebimbangan, kemurungan, atau gangguan tekanan pasca-trauma

Punca

Punca utama

• Tradisi dan adat komuniti
• Tekanan sosial daripada keluarga atau masyarakat
• Tanggapan salah bahawa FGM membersihkan badan, meningkatkan kesuburan, atau menyediakan perempuan untuk perkahwinan
• Tafsiran agama yang tidak tepat
• Ketidaksamaan gender dan keinginan mengawal seksualiti perempuan
• Kurangnya pendidikan dan akses kepada maklumat kesihatan

Faktor risiko

• Dilahirkan dalam komuniti yang mengamalkan FGM
• Tekanan daripada ahli keluarga atau orang tua
• Adat yang berkaitan dengan perkahwinan atau kedewasaan
• Kurang akses kepada pendidikan dan perkhidmatan kesihatan
• Migrasi atau hidup dalam komuniti yang mempertahankan amalan ini
• Ketiadaan perlindungan undang-undang atau sokongan untuk kanak-kanak perempuan

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Pendarahan yang banyak atau berterusan
• Tidak boleh kencing atau sakit teruk semasa kencing
• Demam, nanah, bengkak, atau bau busuk pada luka
• Kesakitan teruk yang tidak reda
• Krisis emosi atau fikiran untuk mencederakan diri

Buat temujanji rutin jika:

• Ingin bertanya tentang FGM atau kesihatan genital
• Mempunyai parut, kesakitan, atau jangkitan berulang
• Sedang hamil atau merancang kehamilan
• Ingin berbincang tentang pencegahan untuk kanak-kanak perempuan
• Memerlukan sokongan emosi atau kaunseling

Diagnosis

Doktor atau jururawat terlatih akan mendengar kisah anda dan bertanya tentang simptom. Pemeriksaan fizikal hanya dilakukan dengan persetujuan anda, secara perlahan dan sulit. Bagi kanak-kanak, pemeriksaan dibuat dengan penuh hati-hati dan bersama penjaga yang dipercayai. Anda boleh menolak pemeriksaan dan tetap mendapat bantuan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal oleh petugas terlatih dengan persetujuan anda
• Ujian air kencing atau swab untuk jangkitan jika ada simptom
• Ultrasound jika ada masalah kencing, haid, atau kesakitan
• Penilaian kesihatan mental
• Rujukan kepada pakar sakit puan atau pakar kanak-kanak jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin ditanya tentang kesihatan, haid, kencing, hubungan seks, dan emosi. Anda boleh membawa orang yang dipercayai. Jika bahasa menjadi halangan, minta jurubahasa. Maklumat anda hendaklah dirahsiakan.

Rawatan

Tiada pembaikan mudah untuk tisu yang telah dibuang. Rawatan memberi tumpuan kepada melegakan simptom, merawat komplikasi, dan menyokong kesihatan mental serta hubungan.

Penjagaan diri di rumah

• Jaga kebersihan dengan air bersih dan keringkan dengan lembut
• Elakkan sabun berbau kuat, semburan, atau produk yang merengsakan
• Pakai pakaian dalam kapas dan pakaian longgar
• Minum air yang cukup
• Jangan cuba membuka, mengikis, atau merawat parut sendiri
• Catat simptom dan bawa ke temu janji
• Dapatkan sokongan emosi daripada orang yang dipercayai atau kaunselor

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menawarkan ubat untuk melegakan sakit atau merawat jangkitan mengikut keadaan. Fisioterapi lantai pelvis, kaunseling, dan terapi psikologi boleh membantu. Rujukan kepada pakar sakit puan, pakar kanak-kanak, atau pakar kesihatan mental dibuat jika perlu.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan mungkin dipertimbangkan jika parut menyebabkan kesukaran kencing, haid tersekat, kesakitan semasa hubungan seks, jangkitan berulang, atau masalah semasa bersalin. Prosedur seperti deinfibulasi, iaitu membuka parut yang menyempitkan bukaan vagina, dilakukan oleh pakar. Pembedahan rekonstruktif tidak sesuai untuk semua orang dan perlu dibincangkan dengan teliti.

Hidup dengan keadaan ini

Jaga rutin harian dengan lembut. Jika kencing sakit, minum air cukup dan berjumpa doktor. Jika hubungan seks menyakitkan, berbincang dengan pasangan dan doktor. Bawa catatan simptom ke temu janji. Utamakan keselamatan dan sokongan emosi.

Tip gaya hidup

• Dapatkan rehat yang cukup
• Pakai pakaian dalam kapas dan longgar
• Elakkan produk wangi pada bahagian sulit
• Bina hubungan dengan doktor yang anda percaya
• Sertai kumpulan sokongan jika selesa
• Belajar menetapkan batas dan meminta bantuan

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dan minum air yang cukup. Senaman ringan seperti berjalan boleh membantu kesejahteraan. Jika ada sakit pelvis, berbincang dengan doktor sebelum memulakan senaman berat.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

FGM boleh meninggalkan kesan emosi seperti rasa malu, takut, marah, kebimbangan, kemurungan, atau gangguan tekanan pasca-trauma. Kesan ini nyata dan bukan salah anda. Jika anda mempunyai fikiran untuk mencederakan diri atau berada dalam krisis, dapatkan bantuan kecemasan segera; lihat nombor kecemasan di laman ini atau hubungi perkhidmatan kecemasan tempatan.

Pencegahan

Ya. Pendidikan komuniti, perlindungan kanak-kanak, sokongan keluarga, dan penguatkuasaan undang-undang boleh membantu mencegah FGM. Petugas kesihatan tidak sepatutnya melakukan prosedur ini. Ibu bapa dan penjaga boleh menolak tekanan sosial dan melindungi kanak-kanak perempuan.

Vaksin

Tiada vaksin untuk mencegah FGM.

Program saringan

Tiada ujian saringan khusus. Jika anda mempunyai simptom, berisiko, atau sedang hamil, beritahu petugas kesihatan supaya penilaian dan sokongan dapat diberikan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Pendarahan dan anemia akibat kehilangan darah
• Jangkitan pada luka, saluran kencing, atau pelvis
• Kesakitan kronik
• Parut tebal, sista, atau benjolan
• Kesukaran kencing atau kencing tidak terkawal
• Haid tersekat atau sukar
• Kesakitan semasa hubungan seks dan masalah seksual
• Komplikasi semasa bersalin seperti koyakan, pendarahan, atau fistula, iaitu lubang abnormal antara organ
• Kesan emosi jangka panjang seperti kebimbangan, kemurungan, atau gangguan tekanan pasca-trauma

Pandangan jangka panjang

Dengan penjagaan perubatan, sokongan emosi, dan ruang untuk membuat pilihan, banyak simptom boleh diurus. Anda berhak mendapat bantuan dan tidak perlu menanggungnya seorang diri. Mendapatkan bantuan awal boleh meningkatkan kualiti hidup.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.