Intoleransi Makanan

Gambaran keseluruhan

Intoleransi makanan bermaksud badan anda sukar menghadam atau menyerap sesetengah jenis makanan. Ia bukan alahan makanan. Alahan melibatkan sistem imun badan, manakala intoleransi biasanya melibatkan penghadaman. Contohnya, sesetengah orang tidak tahan laktosa, iaitu gula semula jadi dalam susu, kerana badan mereka kurang enzim untuk memecahkannya.

Ya, intoleransi makanan agak biasa. Ramai orang mengalami gejala ringan selepas makan makanan tertentu, terutamanya makanan yang tinggi laktosa atau karbohidrat tertentu yang sukar dihadam.

Sesiapa sahaja boleh mengalaminya, termasuk kanak-kanak dan orang dewasa. Sesetengah jenis intoleransi lebih biasa pada orang dewasa, kumpulan etnik tertentu, dan orang yang mempunyai masalah usus seperti sindrom usus mudah terganggu.

Gejala

Gejala biasa

• Kembung perut dan banyak angin
• Cirit-birit atau najis lembut selepas makan makanan pencetus
• Sakit perut atau kekejangan
• Loya atau rasa tidak selesa di perut
• Perut berbunyi atau rasa penuh walaupun makan sedikit
• Kadang-kadang sakit kepala atau rasa letih selepas makan makanan tertentu

Gejala pada kanak-kanak

• Perut kembung dan cirit-birit selepas minum susu atau makan makanan tertentu
• Kurang selera makan atau menangis kerana tidak selesa selepas makan
• Berat badan tidak naik seperti dijangka
• Najis cair berulang atau najis berbau kuat
• Susah tidur kerana ketidakselesaan perut

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Cirit-birit atau sembelit yang berulang
• Kurang selera makan dan berat badan menurun
• Tanda dehidrasi lebih mudah berlaku, seperti mulut kering dan kurang kencing
• Gejala mungkin dikelirukan dengan masalah kesihatan lain, jadi perlu dinilai doktor
• Risiko kekurangan nutrien jika banyak makanan penting dielakkan

Punca

Punca utama

• Kekurangan enzim penghadaman, contohnya kurang enzim laktase untuk memecah laktosa dalam susu
• Kesukaran menyerap karbohidrat tertentu yang ditapai oleh bakteria dalam usus, menyebabkan angin dan kembung
• Sensitiviti kepada bahan semula jadi dalam makanan atau bahan tambahan makanan
• Masalah pada usus yang mengurangkan keupayaan menyerap nutrien
• Reaksi badan kepada kafein atau minuman tertentu

Faktor risiko

• Sejarah keluarga yang mempunyai intoleransi makanan
• Peningkatan umur, kerana penghasilan enzim badan boleh berkurang
• Bangsa atau latar belakang etnik tertentu yang lebih biasa dengan intoleransi laktosa
• Masalah usus seperti sindrom usus mudah terganggu atau jangkitan usus baru-baru ini
• Penggunaan sesetengah ubat jangka panjang yang boleh menjejaskan usus
• Stres dan kurang tidur boleh membuatkan gejala rasa lebih teruk, walaupun bukan punca utama

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sesak nafas, bengkak muka atau tekak, atau rasa hendak pengsan selepas makan
• Cirit-birit atau muntah teruk yang menyebabkan lemah, pening atau kurang kencing
• Sakit perut teruk yang tidak reda
• Darah dalam najis atau muntah
• Demam tinggi bersama gejala perut

Buat temujanji rutin jika:

• Gejala berulang selepas makan makanan tertentu
• Anda perlu bantuan merancang diet seimbang tanpa makanan pencetus
• Kanak-kanak tidak naik berat badan atau sering cirit-birit
• Anda terpaksa mengelakkan banyak jenis makanan sehingga menyukarkan kehidupan harian
• Gejala tidak bertambah baik walaupun anda sudah cuba mengubah diet

Diagnosis

Doktor biasanya akan bertanya tentang makanan yang anda makan, bila gejala bermula, dan berapa lama gejala berlarutan. Mereka juga akan menyemak sejarah kesihatan dan mungkin meminta anda mencatat diari makanan. Ujian boleh digunakan untuk menolak masalah lain atau mengesahkan jenis intoleransi tertentu.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Diari makanan dan gejala selama beberapa minggu
• Diet penyingkiran makanan pencetus di bawah pengawasan doktor atau pakar pemakanan
• Ujian nafas untuk menilai penghadaman sesetengah gula dalam makanan
• Ujian najis untuk menyemak jangkitan atau masalah penghadaman
• Ujian darah untuk menyemak kekurangan nutrien atau masalah lain
• Ujian alahan jika doktor mengesyaki alahan makanan, bukan sekadar intoleransi

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis mungkin mengambil masa kerana gejala boleh berpunca daripada pelbagai perkara. Doktor akan bekerjasama dengan anda untuk mengenal pasti corak. Jangan memulakan diet yang sangat terhad tanpa nasihat kerana ia boleh menjejaskan kesihatan dan menyukarkan proses diagnosis.

Rawatan

Tiada satu rawatan yang sesuai untuk semua jenis intoleransi makanan. Fokus utama ialah mengenal pasti makanan pencetus, mengelakkannya secara terkawal, dan memastikan anda masih mendapat nutrien yang cukup. Rawatan juga bergantung kepada punca dan keterukan gejala.

Penjagaan diri di rumah

• Catat makanan dan gejala dalam diari untuk mengenal pasti corak
• Makan dalam bahagian kecil dan kunyah perlahan-lahan
• Baca label makanan dengan teliti sebelum membeli
• Kekal hidrasi dengan minum air yang cukup, terutamanya jika cirit-birit
• Rehat secukupnya dan uruskan stres
• Jangan potong kumpulan makanan penting secara kekal tanpa nasihat doktor atau pakar pemakanan

Rawatan perubatan

Doktor akan membantu mengenal pasti punca gejala dan merancang cara pengurusan yang selamat. Anda mungkin dirujuk kepada pakar pemakanan untuk pelan makanan yang seimbang. Jika gejala disebabkan masalah usus lain, doktor akan merawat masalah tersebut. Jika alahan sebenar disyaki, doktor akan memberikan pelan tindakan yang sesuai. Ubat tertentu boleh dicadangkan oleh doktor untuk meredakan gejala, tetapi ia tidak menyembuhkan intoleransi.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan bukan rawatan biasa untuk intoleransi makanan. Jika gejala berpunca daripada masalah usus atau organ penghadaman yang lain, doktor akan membincangkan pilihan rawatan yang sesuai, termasuk kemungkinan pembedahan jika benar-benar perlu.

Hidup dengan keadaan ini

Hari demi hari, kunci utama ialah mengenal pasti makanan yang mencetuskan gejala dan belajar mengurus pilihan makanan dengan tenang. Anda tidak perlu mengelakkan semua makanan secara membuta tuli. Rancang hidangan, bawa makanan sendiri jika perlu, dan beritahu keluarga atau rakan tentang makanan yang perlu dielakkan.

Tip gaya hidup

• Kekalkan jadual makan yang teratur dan elakkan makan terlalu cepat
• Pilih makanan segar dan masak sendiri lebih kerap supaya anda tahu kandungannya
• Bawa makanan ringan yang selamat apabila keluar rumah
• Bincang dengan keluarga tentang keperluan makanan anda supaya mereka boleh menyokong
• Dapatkan tidur yang cukup dan uruskan tekanan harian
• Berjumpa doktor atau pakar pemakanan secara berkala jika diet anda sangat terhad

Diet dan senaman

Diet perlu seimbang walaupun anda mengelakkan makanan tertentu. Pastikan anda masih mendapat protein, karbohidrat, lemak sihat, vitamin dan mineral daripada sumber lain. Senaman ringan seperti berjalan kaki boleh membantu penghadaman dan kesejahteraan keseluruhan. Minum air yang cukup, terutama selepas cirit-birit atau berpeluh.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan intoleransi makanan boleh menyebabkan rasa risau ketika makan di luar, rasa malu, atau terasa berbeza daripada orang lain. Ini normal. Jika rasa cemas, sedih atau tertekan berterusan dan mengganggu kehidupan harian, dapatkan bantuan profesional. Jika anda mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, hubungi perkhidmatan kecemasan atau sokongan krisis tempatan dengan segera.

Pencegahan

Tidak semua intoleransi makanan boleh dicegah, terutamanya yang berkaitan dengan enzim badan atau faktor keturunan. Namun, gejala boleh dikurangkan dengan mengenal pasti pencetus, makan secara teratur, dan mengelakkan makanan tersebut secara terkawal. Jangan elakkan makanan penting tanpa nasihat kerana ia boleh menyebabkan kekurangan nutrien.

Vaksin

Vaksin tidak berkaitan dengan pencegahan intoleransi makanan.

Program saringan

Tiada ujian saringan rutin khusus untuk intoleransi makanan. Doktor mungkin menjalankan ujian jika anda mempunyai gejala berterusan atau faktor risiko tertentu.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kekurangan nutrien jika terlalu banyak makanan penting dielakkan
• Dehidrasi akibat cirit-birit atau muntah berterusan
• Penurunan berat badan dan kurang tenaga
• Rasa risau atau tertekan ketika makan di luar
• Pemakanan yang terlalu terhad sehingga menyukarkan kehidupan harian

Pandangan jangka panjang

Prospek biasanya baik. Kebanyakan orang boleh menguruskan gejala dengan mengenal pasti pencetus dan merancang pemakanan yang seimbang. Dengan bimbingan doktor atau pakar pemakanan, anda boleh terus menikmati kehidupan yang aktif dan sihat.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.