Piawaian Makanan FSANZ: Apa Yang Anda Perlu Tahu

Gambaran keseluruhan

FSANZ ialah singkatan bagi Food Standards Australia New Zealand — sebuah badan kerajaan yang menetapkan peraturan tentang makanan di Australia dan New Zealand. Ia bukan penyakit dan bukan ubat. Bayangkan FSANZ sebagai 'buku peraturan' makanan: ia menentukan bahan apa yang selamat dimakan, berapa banyak bahan tambahan (seperti pewarna dan pengawet) yang dibenarkan, dan apa yang wajib ditulis pada label makanan — termasuk senarai bahan dan amaran alergen (bahan yang boleh mencetuskan alahan). Di Malaysia, hal-hal seperti ini diuruskan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM). Memahami cara piawaian makanan berfungsi membantu anda membuat pilihan yang lebih selamat, terutamanya jika anda atau anak anda mempunyai alahan makanan.

Piawaian makanan bukan keadaan perubatan, jadi ia tidak 'biasa' atau 'jarang'. Ia melibatkan hampir setiap makanan yang anda beli di kedai, pasar atau restoran, setiap hari.

Semua orang terlibat. Namun sesetengah kumpulan lebih mudah terjejas jika label atau piawaian gagal — contohnya kanak-kanak dan orang dewasa yang mempunyai alahan makanan, penghidap penyakit seliak (alahan kepada gluten), wanita hamil, kanak-kanak kecil, warga emas, dan orang yang sistem imunnya lemah.

Gejala

Gejala biasa

• Ruam kulit, gatal-gatal atau bengkak ringan selepas makan makanan tertentu
• Sakit perut, loya, cirit-birit atau muntah yang bermula dalam beberapa jam selepas makan
• Rasa gatal atau kebas di mulut dan bibir selepas makan sesetengah buah atau makanan laut
• Sakit kepala atau rasa tidak selesa selepas makan makanan yang mengandungi bahan tambahan tertentu

Gejala pada kanak-kanak

• Ruam atau ekzema yang menjadi lebih teruk selepas makan makanan tertentu
• Cirit-birit atau muntah, kadang-kadang disertai demam ringan
• Menolak makanan atau kelihatan tidak selesa selepas mencuba makanan baharu
• Sesak nafas, bunyi 'wheezing' atau bengkak pada muka selepas makan — ini kecemasan, dapatkan bantuan segera

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Cirit-birit atau muntah yang lebih cepat menyebabkan dehidrasi (kekurangan air badan)
• Rasa lemah, pening atau keliru kerana kurang minum semasa sakit perut
• Gejala yang lebih mudah timbul kerana adanya penyakit lain atau penggunaan pelbagai ubat

Punca

Punca utama

• Pencemaran makanan oleh bakteria, virus atau toksin (racun semula jadi) semasa penyimpanan atau penyediaan
• Alergen yang tidak dinyatakan pada label, seperti kacang, susu, telur, soya atau makanan laut
• Label atau maklumat makanan yang tidak lengkap atau mengelirukan
• Bahan tambahan makanan yang tidak dibenarkan atau melebihi had yang selamat
• Makanan import yang tidak mematuhi piawaian keselamatan tempatan

Faktor risiko

• Mempunyai alahan makanan atau penyakit seliak
• Kanak-kanak kecil, warga emas dan wanita hamil
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit atau rawatan tertentu
• Kerap makan makanan mentah atau separuh masak
• Kurang membaca label atau tidak memahami istilah pada label makanan

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Reaksi selepas makan yang semakin teruk walaupun belum melibatkan pernafasan
• Cirit-birit berdarah, demam tinggi, atau tanda dehidrasi
• Muntah berterusan yang menghalang anda daripada minum

Buat temujanji rutin jika:

• Anda mengesyaki anak anda alah kepada makanan tertentu
• Anda ingin memahami label makanan, bahan tambahan atau amaran alergen
• Reaksi ringan berulang selepas makan makanan tertentu dan anda mahu kepastian
• Anda mempunyai penyakit seliak atau alahan yang perlu dipantau

Diagnosis

Doktor akan bermula dengan bertanya soalan mudah: apa yang anda makan, bila gejalanya muncul, berapa lama ia berlarutan, dan sama ada ia pernah berlaku sebelum ini. Daripada cerita anda, doktor dapat menilai sama ada masalah itu berkaitan jangkitan makanan, alahan, atau sebab lain. Jika alahan disyaki, anda mungkin dirujuk kepada doktor pakar untuk ujian yang lebih tepat.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Diari makanan — anda mencatat apa yang dimakan dan bila gejala timbul, untuk melihat corak
• Ujian kulit atau ujian darah alahan, yang hanya dilakukan oleh doktor bertauliah
• Ujian najis atau darah jika jangkitan bawaan makanan disyaki
• Ujian 'buang dan cuba' makanan di bawah pengawasan doktor untuk mengesahkan pencetus

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses ini biasanya mengambil masa dan bukan keputusan segera. Jangan buang makanan penting daripada diet anda sendiri tanpa nasihat doktor, kerana diet yang terlalu terhad boleh menyebabkan kekurangan zat. Doktor akan menerangkan setiap langkah dan membantu anda merancang diet yang selamat serta seimbang.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada masalah sebenar. Jika ia jangkitan bawaan makanan, kebanyakan orang pulih dengan rehat dan minum air yang cukup. Jika ia alahan, kunci rawatan ialah mengelakkan makanan pencetus dan mempunyai pelan tindakan jika reaksi berlaku. Jika ia intolerans (badan sukar menghadam sesuatu bahan), pengurusan biasanya melalui pelarasan diet.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air sedikit-sedikit tetapi kerap, terutamanya selepas cirit-birit atau muntah
• Berehat dan elakkan makanan berat sehingga rasa lebih baik
• Baca label makanan dengan teliti, termasuk senarai bahan dan amaran alergen
• Simpan catatan makanan dan gejala untuk dibawa semasa berjumpa doktor
• Basuh tangan dan bersihkan permukaan dapur sebelum dan selepas menyediakan makanan

Rawatan perubatan

Doktor akan mencadangkan rawatan mengikut punca. Untuk jangkitan bawaan makanan, tumpuan utama ialah menggantikan cecair badan yang hilang dan memantau tanda bahaya. Untuk alahan, doktor akan menerangkan cara mengelak pencetus, ubat-ubatan yang sesuai untuk melegakan gejala, dan pelan tindakan kecemasan jika reaksi teruk berlaku. Untuk intolerans, ahli diet atau doktor boleh membantu merancang diet yang seimbang tanpa bahan pencetus. Ubat tertentu dan dosnya hanya boleh ditentukan oleh doktor atau ahli farmasi selepas menilai keadaan anda.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan alahan atau kepekaan makanan bermakna membiasakan diri membaca label, bertanya tentang bahan dalam hidangan, dan merancang lebih awal sebelum makan di luar. Ia mungkin terasa menyusahkan pada mulanya, tetapi lama-kelamaan ia menjadi rutin yang biasa.

Tip gaya hidup

• Biasakan membaca senarai bahan pada label sebelum membeli
• Beritahu pelayan restoran tentang alahan anda dan tanya cara makanan disediakan
• Asingkan peralatan memasak untuk makanan pencetus jika perlu di rumah
• Simpan makanan sendiri semasa menghadiri majlis atau perjalanan
• Kongsi maklumat alahan anda dengan ahli keluarga, rakan dan pengasuh anak

Diet dan senaman

Diet yang seimbang masih boleh dicapai walaupun anda perlu mengelak sesuatu bahan. Jika perlu, dapatkan nasihat ahli diet untuk memastikan anda mendapat cukup protein, vitamin dan mineral. Senaman pula selamat dan digalakkan; jika senaman mencetuskan gejala pada alahan tertentu, bincangkan dengan doktor tentang cara menguruskannya.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Mengurus alahan atau kepekaan makanan boleh mendatangkan tekanan, terutama jika anda perlu sentiasa berhati-hati atau pernah mengalami reaksi yang menakutkan. Rasa cemas dan penat itu normal. Bercakap dengan doktor, ahli diet atau kumpulan sokongan boleh membantu mengurangkan beban ini. Jika perasaan cemas berterusan sehingga mengganggu tidur atau kehidupan harian, sila dapatkan bantuan kesihatan mental — anda tidak keseorangan.

Pencegahan

Banyak masalah berkaitan makanan boleh dikurangkan risikonya. Anda tidak boleh mengawal sepenuhnya apa yang berlaku di kilang atau restoran, tetapi anda boleh mengurangkan risiko di rumah dan membuat pilihan yang lebih bijak semasa membeli.

Vaksin

Tiada vaksin untuk alahan makanan. Walau bagaimanapun, pastikan imunisasi rutin anak anda lengkap mengikut jadual KKM, kerana sesetengah jangkitan boleh memburukkan lagi masalah pemakanan dan kesihatan.

Program saringan

Tiada ujian saringan umum untuk alahan makanan. Ujian hanya dilakukan jika ada gejala dan setelah dinilai oleh doktor. Jika anda mempunyai alahan yang diketahui, semak semula pelan pengurusan anda bersama doktor secara berkala.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Dehidrasi akibat cirit-birit dan muntah yang berpanjangan
• Reaksi alahan teruk yang boleh mengancam nyawa jika tidak dirawat segera
• Kekurangan zat makanan jika diet menjadi terlalu terhad tanpa nasihat
• Kebimbangan dan tekanan berterusan berkaitan makanan

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan orang yang mengalami masalah berkaitan makanan dapat pulih dan meneruskan kehidupan dengan baik, lebih-lebih lagi dengan pengetahuan yang betul tentang label dan pilihan makanan. Bagi alahan dan intolerans, keadaan selalunya boleh diurus dengan baik melalui perancangan dan sokongan pasukan kesihatan. Dengan maklumat yang tepat dan sedikit persediaan, anda boleh makan dengan yakin.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.