Kaki Jatuh

Gambaran keseluruhan

Kaki jatuh ialah keadaan apabila seseorang sukar mengangkat bahagian depan kaki. Ini menyebabkan kaki menyeret atau tersandung semasa berjalan. Ia bukan penyakit tersendiri, tetapi tanda ada masalah pada saraf, otot atau sendi yang mengawal pergerakan kaki.

Kaki jatuh tidak begitu biasa dalam kalangan orang dewasa muda, tetapi lebih kerap dilihat pada orang yang lebih tua atau mereka yang mempunyai masalah saraf, belakang atau diabetes.

Sesiapa sahaja boleh mengalaminya, termasuk kanak-kanak dan orang dewasa. Ia lebih biasa pada orang yang pernah mengalami kecederaan kaki, pembedahan lutut, masalah tulang belakang, diabetes atau strok.

Gejala

Gejala biasa

• Sukar mengangkat bahagian depan kaki.
• Kaki menyeret atau tersandung semasa berjalan.
• Bunyi tapak kaki menampar lantai semasa melangkah.
• Mengangkat kaki lebih tinggi daripada biasa untuk mengelak tersandung.
• Rasa lemah, kebas atau kesemutan pada kaki atau betis.
• Sukar memakai selipar atau memandu dengan selamat.
• Kerap tersandung atau jatuh.

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak mungkin kerap jatuh atau tersandung tanpa sebab jelas.
• Ibubapa mungkin perasan anak sukar mengangkat kaki atau berjalan dengan gaya luar biasa.
• Kanak-kanak mungkin mengelak aktiviti fizikal atau cepat letih semasa berjalan.
• Jika simptom muncul secara tiba-tiba, dapatkan bantuan perubatan segera.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Risiko jatuh lebih tinggi kerana kaki sukar diangkat dan keseimbangan boleh terjejas.
• Warga emas mungkin menyangka ia sebahagian daripada proses penuaan, jadi simptom boleh lambat dikesan.
• Perlu semak persekitaran rumah untuk mengurangkan risiko tersandung.
• Dapatkan penilaian doktor jika ada kelemahan baru atau berulang.

Punca

Punca utama

• Tekanan atau kecederaan pada saraf yang mengawal otot angkat kaki, terutamanya di sekitar lutut.
• Masalah saraf dari tulang belakang, seperti cakera tergelincir (bantalan antara tulang belakang) atau penyempitan saluran saraf.
• Strok (serangan otak) atau masalah otak lain yang menjejaskan isyarat ke kaki.
• Kerosakan saraf akibat diabetes (kencing manis).
• Penyakit saraf seperti multiple sclerosis (penyakit yang menjejaskan saraf).
• Kecederaan otot atau masalah otot tertentu.
• Kesan pembedahan, tuangan atau duduk lama dalam posisi yang menekan saraf.
• Ketumbuhan atau jangkitan yang menekan saraf, walaupun lebih jarang.

Faktor risiko

• Kerap duduk bersila atau melipat kaki untuk masa lama.
• Kerap melutut atau bekerja dalam posisi mencangkung lama.
• Pernah mengalami kecederaan lutut, betis atau belakang.
• Pembedahan atau tuangan pada kaki.
• Diabetes yang tidak terkawal.
• Masalah tulang belakang atau saraf.
• Umur lebih lanjut.
• Berat badan berlebihan yang memberi tekanan pada saraf.
• Merokok, yang boleh menjejaskan aliran darah dan kesihatan saraf.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Kelemahan kaki muncul secara tiba-tiba.
• Kaki jatuh selepas kecederaan.
• Anda hilang kawalan kencing atau najis.
• Rasa kebas di kawasan kemaluan atau punggung.
• Sakit belakang teruk bersama kelemahan kaki.
• Kaki menjadi merah, bengkak, panas atau luka.

Buat temujanji rutin jika:

• Kaki menyeret atau tersandung berulang kali.
• Anda perlu mengangkat kaki tinggi untuk berjalan.
• Rasa lemah atau kebas yang berterusan.
• Kerap jatuh atau takut jatuh.
• Simptom mengganggu kerja, memandu atau aktiviti harian.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang simptom, sejarah kesihatan dan kecederaan, kemudian memeriksa cara anda berjalan, kekuatan otot, rasa sentuhan dan refleks. Pemeriksaan ini membantu doktor mengetahui saraf atau otot mana yang terjejas.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal dan penilaian cara berjalan.
• Ujian darah untuk menyemak penyakit seperti diabetes atau masalah lain.
• Ujian saraf dan otot untuk melihat isyarat saraf dan aktiviti otot.
• Imbasan seperti X-ray, CT (imbasan menggunakan sinar-X) atau MRI (imbasan menggunakan magnet) jika ada masalah tulang belakang atau kecederaan.
• Ultrasound kadang-kadang digunakan untuk melihat saraf atau otot.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin dirujuk kepada doktor pakar saraf atau pakar tulang. Proses diagnosis boleh mengambil masa kerana doktor perlu mencari punca sebelum merancang rawatan. Bawa senarai ubat anda dan beritahu doktor tentang sebarang kecederaan atau pembedahan lalu.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca. Tujuannya ialah membantu anda berjalan dengan selamat, menguatkan otot dan mengelakkan jatuh. Sesetengah orang pulih sepenuhnya, manakala yang lain memerlukan alat sokongan jangka panjang.

Penjagaan diri di rumah

• Ikut program fisioterapi yang disyorkan doktor.
• Latih otot kaki dan buku lali dengan bimbingan ahli fisioterapi.
• Jaga kaki daripada luka, terutama jika ada diabetes.
• Pakai kasut yang stabil dan sesuai.
• Alihkan barang di lantai dan pasang pegangan di rumah untuk mengelak tersandung.
• Gunakan alat bantu berjalan jika disyorkan.

Rawatan perubatan

Doktor akan merawat punca jika boleh, contohnya menguruskan diabetes, masalah tulang belakang atau tekanan pada saraf. Fisioterapi membantu menguatkan otot dan melatih semula pergerakan. Alat sokongan seperti penyokong kaki dan buku lali boleh membantu mengangkat hujung kaki. Dalam sesetengah kes, doktor mungkin menggunakan kaedah lain untuk mengurangkan sakit atau merangsang saraf, mengikut penilaian pakar.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan mungkin dipertimbangkan jika ada saraf yang tertekan, kecederaan struktur, atau masalah tulang belakang yang tidak bertambah baik dengan rawatan lain. Doktor pakar akan membincangkan risiko dan manfaat sebelum membuat keputusan.

Hidup dengan keadaan ini

Dengan penyesuaian dan latihan, kebanyakan orang boleh meneruskan aktiviti harian dengan lebih selamat. Rancang perjalanan, elakkan permukaan tidak rata dan beri masa tambahan untuk bergerak.

Tip gaya hidup

• Kekal aktif mengikut kemampuan dan nasihat fisioterapi.
• Jaga berat badan yang sihat untuk mengurangkan tekanan pada saraf.
• Elakkan duduk bersila atau melipat kaki terlalu lama.
• Berhenti merokok jika merokok.
• Periksa kaki setiap hari, terutama jika ada diabetes.
• Gunakan lampu yang terang di rumah dan di tangga.

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang untuk menyokong kesihatan saraf dan otot. Lakukan senaman lembut dan latihan kekuatan seperti yang diajar ahli fisioterapi. Jangan mulakan senaman berat tanpa nasihat doktor jika kaki masih lemah.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Kaki jatuh boleh membuatkan seseorang berasa kecewa, malu atau kurang yakin. Ia juga boleh menyebabkan rasa terasing jika aktiviti harian terjejas. Berbual dengan keluarga, doktor atau kaunselor boleh membantu. Jika anda berasa sedih berpanjangan atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan segera daripada perkhidmatan kesihatan mental tempatan atau nombor kecemasan yang tersenarai di laman ini.

Pencegahan

Tidak semua kes kaki jatuh boleh dicegah, tetapi beberapa langkah boleh mengurangkan risiko. Elakkan tekanan berpanjangan pada saraf di lutut atau betis, kawal penyakit kronik dan dapatkan rawatan awal jika ada kelemahan kaki. Ikut nasihat Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) untuk penjagaan kesihatan harian.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah kaki jatuh. Pastikan vaksin rutin anda lengkap mengikut nasihat doktor, terutama jika anda mempunyai penyakit kronik.

Program saringan

Saringan awal penting bagi orang yang mempunyai diabetes atau masalah saraf. Pemeriksaan kaki dan saraf secara berkala boleh membantu mengesan masalah sebelum menjadi teruk.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Risiko jatuh dan kecederaan meningkat.
• Kaki boleh menjadi kaku atau otot mengecut.
• Luka dan masalah kulit boleh berlaku jika kaki menyeret.
• Aktiviti harian, kerja dan pemanduan boleh terganggu.
• Keyakinan diri dan mood boleh terjejas.

Pandangan jangka panjang

Prospek bergantung kepada punca dan berapa cepat rawatan dimulakan. Ramai orang bertambah baik dengan fisioterapi, rawatan punca dan alat sokongan. Walaupun pemulihan mengambil masa, bantuan tersedia dan anda tidak perlu menghadapinya sendirian.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.