Alahan Makanan yang Menyebabkan Muntah Berulang (FPIES)

Gambaran keseluruhan

FPIES ialah sejenis alahan makanan yang menyerang usus. Ia berlaku apabila sistem pertahanan badan bertindak balas terhadap protein dalam makanan tertentu dan menyebabkan keradangan pada saluran penghadaman. Berbeza dengan alahan makanan biasa yang menyebabkan gatal atau bengkak serta-merta, FPIES biasanya menyebabkan muntah berulang dan cirit-birit beberapa jam selepas makanan pencetus dimakan.

FPIES jarang berlaku. Ia bukan alahan makanan yang biasa dilihat, tetapi doktor semakin mengenalinya. Kebanyakan kes bermula pada bayi sebelum umur satu tahun.

FPIES paling kerap menjejaskan bayi dan kanak-kanak kecil. Ia boleh berlaku pada kanak-kanak yang lebih besar dan jarang pada orang dewasa. Kanak-kanak dengan riwayat ekzema, asma, atau alahan lain dalam keluarga mungkin mempunyai risiko yang lebih tinggi, tetapi FPIES boleh berlaku tanpa sejarah keluarga.

Gejala

Gejala biasa

• Muntah kuat dan berulang kira-kira 1 hingga 4 jam selepas makan makanan pencetus.
• Menjadi pucat, lemah, atau lesu selepas muntah.
• Sakit perut atau kembung.
• Cirit-birit, kadang-kadang bercampur lendir.
• Kurang selera makan dan kurang minum.
• Tanda dehidrasi seperti mulut kering, kurang buang air kecil, atau mata cekung.

Gejala pada kanak-kanak

• Bayi mungkin muntah selepas susu formula atau selepas makanan tertentu diperkenalkan.
• Kanak-kanak kecil mungkin menjadi sangat lesu dan tidur selepas episod muntah.
• Berat badan tidak naik atau pertumbuhan perlahan jika episod berulang.
• Cirit-birit berulang atau najis cair yang lama.
• Enggan makan atau minum selepas pengalaman muntah yang kuat.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• FPIES jarang berlaku pada orang dewasa, tetapi gejala yang sama boleh berlaku: muntah berulang dan cirit-birit selepas makanan pencetus.
• Orang dewasa lebih mudah mengalami dehidrasi, jadi tanda seperti pening, lemah, dan kurang buang air kecil perlu diberi perhatian.
• Jika episod berlaku, dapatkan penilaian doktor kerana punca lain juga perlu disingkirkan.

Punca

Punca utama

• Reaksi sistem pertahanan badan terhadap protein dalam makanan tertentu. Reaksi ini biasanya lambat, bukan serta-merta.
• Makanan pencetus berbeza mengikut individu. Contoh yang biasa dilaporkan termasuk susu lembu, soya, beras, oat, telur, dan ayam, tetapi banyak makanan lain juga boleh mencetuskan FPIES.
• FPIES bukan disebabkan jangkitan dan tidak berjangkit daripada seorang kepada orang lain.

Faktor risiko

• Umur bayi atau kanak-kanak kecil.
• Riwayat alahan, ekzema, atau asma dalam keluarga.
• Mempunyai alahan makanan lain atau ekzema pada kanak-kanak itu sendiri.
• FPIES boleh berlaku walaupun tiada sejarah alahan dalam keluarga.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Muntah berulang selepas makan dan anak kelihatan sangat lesu atau pucat.
• Tanda dehidrasi seperti kurang buang air kecil, mulut kering, atau mata cekung.
• Cirit-birit berdarah atau sakit perut yang teruk.
• Bayi atau kanak-kanak enggan minum langsung selepas muntah.

Buat temujanji rutin jika:

• Anda mengesyaki anak mengalami muntah berulang selepas makanan tertentu.
• Berat badan anak tidak naik atau pertumbuhan perlahan.
• Anak sering cirit-birit atau sakit perut selepas makan.
• Anda perlu bantuan merancang diet yang selamat dan seimbang.
• Anda ingin berbincang tentang cara memperkenalkan semula makanan pencetus dengan selamat.

Diagnosis

Doktor biasanya membuat penilaian berdasarkan sejarah gejala, jenis makanan yang dimakan, dan masa gejala berlaku. Tiada satu ujian darah atau ujian kulit yang boleh mengesahkan FPIES dengan tepat. Ujian alahan biasa sering negatif dalam FPIES. Doktor mungkin mencadangkan diet penyingkiran sementara dan, dalam keadaan selamat, cabaran makanan semula di bawah pengawasan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Sejarah terperinci tentang makanan, masa makan, dan masa gejala bermula.
• Diari makanan dan gejala yang dicatat oleh ibu bapa atau pesakit.
• Diet penyingkiran sementara untuk melihat sama ada gejala hilang.
• Cabaran makanan semula di bawah pengawasan doktor atau di hospital, jika sesuai.
• Pemeriksaan pertumbuhan, berat badan, dan tanda dehidrasi.
• Ujian untuk menolak punca lain seperti jangkitan usus atau alahan makanan lain.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis mungkin mengambil masa kerana doktor perlu melihat corak gejala dan memastikan punca lain disingkirkan. Anda mungkin diminta mencatat makanan dan gejala dengan teliti. Jika cabaran makanan dilakukan, ia perlu dirancang dengan selamat oleh pasukan penjagaan kesihatan. Jangan lakukan cabaran makanan sendiri di rumah.

Rawatan

Tiada ubat yang boleh menyembuhkan FPIES. Pengurusan utama ialah mengenal pasti dan mengelakkan makanan pencetus, memastikan anak mendapat cecair dan nutrisi yang cukup, serta mempunyai pelan tindakan jika gejala berlaku. Rawatan bergantung kepada usia, keterukan gejala, dan makanan yang terlibat.

Penjagaan diri di rumah

• Ikut pelan pengurusan yang ditulis oleh doktor atau pakar diet.
• Catat makanan yang dimakan dan gejala yang timbul untuk membantu doktor.
• Pastikan anak minum cecair yang cukup, terutamanya selepas muntah atau cirit-birit.
• Bawa pelan tindakan kecemasan ke sekolah, taska, atau rumah pengasuh.
• Beritahu guru, pengasuh, dan ahli keluarga tentang makanan yang perlu dielakkan.
• Jangan cuba memberi makanan pencetus semula untuk 'menguji' tanpa nasihat doktor.

Rawatan perubatan

Rawatan perubatan memberi tumpuan kepada sokongan dan pemulihan. Jika dehidrasi berlaku, doktor mungkin memberikan cecair melalui saluran darah di hospital dan memantau rapi. Doktor juga mungkin memberikan ubat tertentu mengikut keadaan, tetapi ini akan ditentukan oleh pasukan penjagaan kesihatan. Jangan beri ubat sendiri tanpa nasihat doktor. Pakar diet boleh membantu merancang pemakanan yang selamat dan seimbang.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan bukan rawatan untuk FPIES. Rawatan tertumpu kepada pengelakan makanan pencetus, sokongan cecair, dan pemantauan pemakanan.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan FPIES memerlukan perancangan, tetapi ia boleh diuruskan. Biasakan membaca label makanan, bertanya tentang bahan dalam makanan di restoran, dan menyediakan makanan selamat di rumah. Pastikan penjaga di sekolah atau taska tahu tentang makanan yang perlu dielakkan dan apa yang perlu dilakukan jika gejala berlaku.

Tip gaya hidup

• Sentiasa bawa pelan tindakan kecemasan yang disediakan oleh doktor.
• Beritahu sekolah, taska, pengasuh, dan keluarga tentang FPIES dan makanan pencetus.
• Baca label makanan dengan teliti dan berhati-hati dengan pencemaran silang.
• Simpan catatan makanan dan gejala untuk membantu pemantauan.
• Dapatkan sokongan pakar diet untuk memastikan pemakanan seimbang.
• Elakkan memberi makanan pencetus tanpa perbincangan dengan doktor.

Diet dan senaman

Pemakanan yang seimbang amat penting, terutamanya bagi kanak-kanak yang sedang membesar. Pakar diet boleh membantu menggantikan nutrien daripada makanan yang dielakkan. Aktiviti fizikal biasa digalakkan mengikut kemampuan. Pastikan minum cukup air, terutamanya dalam cuaca panas atau selepas cirit-birit.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

FPIES boleh menyebabkan tekanan, kebimbangan, dan rasa bersalah kepada ibu bapa atau penjaga. Ini adalah reaksi yang normal. Bercakap dengan doktor, pakar diet, atau kumpulan sokongan boleh membantu. Jika anda atau penjaga berasa tertekan sehingga membahayakan diri, dapatkan bantuan krisis segera melalui perkhidmatan kecemasan tempatan atau talian sokongan yang disenaraikan di laman ini.

Pencegahan

FPIES tidak dapat dicegah sepenuhnya kerana ia melibatkan tindak balas sistem pertahanan badan terhadap protein makanan. Selepas diagnosis, mengelakkan makanan pencetus boleh mencegah gejala. Tiada bukti kukuh bahawa menangguhkan atau mengelakkan makanan tertentu sebelum diagnosis boleh mencegah FPIES.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk FPIES. Namun, pastikan kanak-kanak mengikut jadual imunisasi yang disyorkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) untuk kesihatan umum.

Program saringan

Tiada ujian saringan khusus untuk FPIES. Pemantauan pertumbuhan, berat badan, penghidratan, dan pemakanan oleh doktor serta pakar diet adalah penting, terutamanya jika anak mengelakkan beberapa jenis makanan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Dehidrasi teruk akibat muntah dan cirit-birit.
• Kejutan akibat kehilangan cecair yang banyak, walaupun jarang berlaku.
• Pertumbuhan terbantut atau berat badan tidak naik.
• Kekurangan nutrien jika banyak makanan dielakkan tanpa bimbingan pakar diet.
• Tekanan emosi dan kebimbangan kepada pesakit dan keluarga.

Pandangan jangka panjang

Ramai kanak-kanak yang mengalami FPIES membesar melepasi keadaan ini apabila usia meningkat. Sesetengah kanak-kanak mungkin mengambil masa lebih lama, dan sebilangan kecil terus mengalami FPIES hingga dewasa. Dengan pengenalan awal, pelan pengurusan yang betul, dan pemantauan berkala, kebanyakan kanak-kanak boleh membesar dengan sihat dan menjalani kehidupan yang aktif.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.