Gout: Gambaran Keseluruhan dan Gejala

Gambaran keseluruhan

Gout (disebut 'gaut') ialah sejenis arthritis, iaitu keradangan pada sendi. Ia berlaku apabila asid urik — sejenis bahan buangan yang terhasil daripada pemecahan sel badan dan makanan — berkumpul terlalu banyak dalam darah. Apabila parasnya tinggi, asid urik boleh membentuk kristal halus seperti jarum di dalam sendi. Kristal ini merengsakan sendi dan menyebabkan kesakitan yang datang secara tiba-tiba, bengkak, kemerahan dan rasa panas.

Ya. Gout adalah antara jenis arthritis keradangan yang paling biasa di seluruh dunia, termasuk di Malaysia. Bilangan kes semakin meningkat, sebahagiannya kerana perubahan corak pemakanan dan peningkatan kadar obesiti.

Gout lebih kerap berlaku pada lelaki, terutamanya mereka yang berumur 30 hingga 50 tahun. Wanita pula lebih berisiko selepas menopause. Ia juga lebih biasa pada orang yang mempunyai berat badan berlebihan, masalah buah pinggang, tekanan darah tinggi, atau sejarah keluarga gout.

Gejala

Gejala biasa

• Kesakitan yang sangat teruk dan datang secara tiba-tiba, selalunya pada waktu malam atau awal pagi.
• Sendi menjadi bengkak, merah, panas dan sangat sensitif — selimut nipis pun boleh terasa menyakitkan.
• Kulit di atas sendi kelihatan berkilat dan mungkin mengelupas.
• Anda mungkin sukar menggerakkan atau memijak sendi yang terlibat.
• Serangan biasanya mencapai kemuncak dalam 24 jam dan boleh berlarutan beberapa hari hingga dua minggu.
• Antara serangan, sendi mungkin kelihatan normal semula.
• Sesetengah orang mempunyai benjolan kecil keras di bawah kulit berhampiran sendi, telinga atau siku (dipanggil tofus) — ini berlaku apabila gout telah lama tidak dikawal.

Gejala pada kanak-kanak

• Gout jarang berlaku pada kanak-kanak.
• Jika seorang kanak-kanak mengalami kesakitan sendi yang berulang, doktor akan menyiasat punca lain seperti faktor genetik, masalah buah pinggang atau keadaan sendi yang lain.
• Jangan anggap kesakitan sendi pada kanak-kanak sebagai gout biasa — dapatkan nasihat doktor.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Pada orang yang lebih tua, gout boleh melibatkan lebih daripada satu sendi pada satu masa, seperti lutut, pergelangan tangan atau jari.
• Gejalanya kadangkala bertindih dengan osteoarthritis atau masalah sendi lain, jadi penilaian doktor penting.
• Wanita selepas menopause juga lebih berisiko mendapat gout.

Punca

Punca utama

• Paras asid urik yang tinggi dalam darah (dipanggil hiperurisemia). Asid urik terhasil daripada pemecahan purina — bahan semula jadi dalam sel badan dan dalam sesetengah makanan.
• Buah pinggang yang tidak membuang asid urik dengan cukup cekap. Ini penyebab yang paling biasa.
• Pengambilan makanan tinggi purina seperti organ dalaman, daging merah dan makanan laut tertentu dalam kuantiti banyak.
• Minuman beralkohol, terutamanya bir, dan minuman manis bergula tinggi.
• Sesetengah ubat yang diambil untuk masalah lain boleh menaikkan paras asid urik — tanya doktor atau ahli farmasi jika anda risau.

Faktor risiko

• Lelaki, terutamanya berumur 30 hingga 50 tahun
• Wanita selepas menopause
• Berat badan berlebihan atau obes
• Sejarah keluarga gout
• Masalah buah pinggang atau penurunan fungsi buah pinggang
• Tekanan darah tinggi, diabetes dan kolesterol tinggi
• Pengambilan alkohol yang banyak
• Dehidrasi atau kurang minum air
• Pengambilan sesetengah ubat (tanya doktor anda)

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sendi bengkak dan panas disertai demam — dapatkan rawatan pada hari yang sama.
• Serangan pertama yang anda alami — penting untuk mengesahkan diagnosis.
• Ketidakupayaan menanggung beban pada kaki, atau kesakitan yang tidak terkawal.

Buat temujanji rutin jika:

• Serangan gout yang berulang
• Benjolan keras di sekitar sendi, telinga atau siku
• Sejarah keluarga gout atau batu karang
• Ingin memeriksa paras asid urik dan fungsi buah pinggang

Diagnosis

Doktor biasanya boleh mengenal pasti gout melalui cerita anda (bila sakit bermula, sendi mana yang terlibat, apa yang anda makan) dan pemeriksaan fizikal pada sendi. Untuk kepastian, doktor mungkin mengambil sedikit cecair dari sendi untuk diperiksa di bawah mikroskop — kehadiran kristal asid urik mengesahkan gout. Ujian darah juga boleh membantu, walaupun paras asid urik kadangkala kelihatan normal semasa serangan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian cecair sendi — sedikit cecair diambil dengan jarum halus dan diperiksa untuk kristal (cara paling tepat).
• Ujian darah untuk paras asid urik
• Ujian fungsi buah pinggang
• Ujian air kencing
• X-ray atau ultrasound sendi, jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Kebanyakan lawatan pertama mengambil masa yang singkat — doktor akan bertanya tentang pemakanan, ubat-ubatan dan sejarah keluarga. Jika cecair sendi diambil, ia mungkin terasa sedikit tidak selesa tetapi cepat selesai. Keputusan ujian darah biasanya boleh didapati dalam beberapa hari.

Rawatan

Rawatan gout mempunyai dua tujuan: meredakan serangan yang sedang berlaku, dan mencegah serangan seterusnya serta komplikasi jangka panjang. Pendekatan biasanya menggabungkan ubat yang dipreskripsi doktor, penjagaan sendiri di rumah, dan perubahan gaya hidup.

Penjagaan diri di rumah

• Rehatkan sendi dan elakkan menekan atau memijak bahagian yang sakit.
• Letakkan pek ais yang dibalut kain selama 15 hingga 20 minit beberapa kali sehari — jangan letak ais terus pada kulit.
• Angkat kaki yang sakit sedikit tinggi, contohnya dengan bantal, semasa berehat.
• Minum air yang cukup sepanjang hari.
• Elakkan alkohol dan minuman manis semasa serangan.
• Gunakan selimut ringan dan pakai kasut atau selipar yang longgar.
• Catat bila serangan berlaku dan apa yang anda makan sebelum itu — ia membantu doktor merancang rawatan.

Rawatan perubatan

Doktor biasanya akan memberikan ubat untuk mengurangkan kesakitan dan keradangan semasa serangan. Untuk jangka panjang, doktor mungkin mencadangkan ubat yang menurunkan paras asid urik dalam darah dan mencegah serangan berulang. Ubat ini perlu diambil mengikut nasihat dan tidak boleh dimulakan atau dihentikan sendiri, kerana ia memerlukan pemantauan, dan kadangkala boleh mencetuskan serangan sementara pada peringkat awal. Tanya doktor atau ahli farmasi tentang cara pengambilan, kesan sampingan dan interaksi dengan ubat lain. Jangan ambil ubat orang lain atau ubat yang dibeli tanpa nasihat.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan. Ia mungkin dipertimbangkan jika terdapat tofus (benjolan kristal) yang besar, menyakitkan, berulang kali dijangkiti, atau menekan saraf, atau jika sendi sudah rosak teruk. Dalam kebanyakan kes, rawatan ubat dan perubahan gaya hidup sudah memadai.

Hidup dengan keadaan ini

Ramai penghidap gout boleh menjalani kehidupan biasa. Kunci utamanya ialah mengenali pencetus serangan anda, mengambil ubat seperti yang dinasihatkan, dan menghadiri temu janji susulan untuk memantau paras asid urik. Simpan catatan ringkas tentang serangan supaya anda dan doktor boleh melihat coraknya.

Tip gaya hidup

• Kekalkan berat badan yang sihat — penurunan berat badan secara perlahan dan beransur-ansur lebih baik daripada diet ekstrem.
• Kurangkan makanan tinggi purina seperti organ dalaman, daging merah berlemak dan makanan laut tertentu.
• Hadkan alkohol, terutamanya bir.
• Kurangkan minuman manis dan makanan bergula tinggi.
• Minum air yang cukup setiap hari.
• Bersenam secara sederhana dan konsisten.
• Tidur yang cukup dan uruskan tekanan.

Diet dan senaman

Tiada satu diet ajaib untuk gout. Yang penting ialah corak pemakanan seimbang: banyak sayur dan bijirin penuh, sumber protein dalam kuantiti sederhana, serta hadkan makanan tinggi purina dan minuman bergula. Bersenam secara sederhana seperti berjalan kaki, berenang atau berbasikal membantu mengekalkan berat badan dan kesihatan sendi. Elakkan bersenam berat pada sendi yang sedang sakit; mulakan semula perlahan-lahan selepas serangan reda.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Serangan gout yang berulang boleh menjejaskan emosi — anda mungkin berasa tertekan, risau atau kecewa kerana sakit datang tanpa diduga dan mengganggu kerja serta aktiviti harian. Perasaan ini normal. Bercakap dengan doktor, ahli keluarga atau kumpulan sokongan boleh membantu. Jika anda berasa sedih berterusan, cemas yang melampau, atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan segera — hubungi perkhidmatan kecemasan tempatan atau profesional kesihatan mental di kawasan anda.

Pencegahan

Gout tidak boleh dielakkan sepenuhnya jika anda mempunyai faktor genetik atau masalah buah pinggang, tetapi serangan dan komplikasinya selalunya boleh dikurangkan dengan banyak melalui pemakanan seimbang, berat badan sihat, pengambilan air yang cukup, pengurangan alkohol, dan pengambilan ubat seperti yang dinasihatkan doktor.

Vaksin

Tiada vaksin untuk gout. Namun, pastikan imunisasi rutin anda lengkap, terutamanya jika anda mempunyai diabetes atau masalah buah pinggang — tanya klinik kesihatan anda.

Program saringan

Tiada program saringan kebangsaan khusus untuk gout. Namun, jika anda mempunyai sejarah keluarga gout, batu karang, atau masalah buah pinggang, berjumpa doktor untuk pemeriksaan paras asid urik dan fungsi buah pinggang adalah langkah yang wajar.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Serangan yang lebih kerap dan lebih lama
• Tofus — benjolan kristal di bawah kulit yang boleh menyakitkan atau dijangkiti
• Kerosakan dan kecacatan sendi yang kekal
• Batu karang dan masalah buah pinggang
• Kaitan dengan risiko penyakit jantung dan tekanan darah tinggi

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan dan penjagaan yang baik, kebanyakan penghidap gout dapat mengurangkan serangan dengan ketara dan mengekalkan kualiti hidup yang baik. Kuncinya ialah diagnosis yang tepat, pengambilan ubat secara teratur dan perubahan gaya hidup yang kecil tetapi berterusan. Bincangkan sebarang kebimbangan dengan doktor anda — anda tidak keseorangan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.