Sindrom Uremik Hemolitik (HUS)

Gambaran keseluruhan

Sindrom Uremik Hemolitik (HUS) ialah keadaan perubatan yang jarang berlaku. Ia menyebabkan sel darah merah pecah, gumpalan kecil terbentuk dalam saluran darah halus, dan buah pinggang boleh cedera. Ia sering berlaku selepas jangkitan usus yang menyebabkan cirit-birit berdarah, terutamanya pada kanak-kanak kecil. HUS bukan penyakit berjangkit, tetapi jangkitan yang mencetuskannya boleh merebak melalui makanan atau air yang tercemar.

HUS jarang berlaku. Di Malaysia dan di seluruh dunia, ia lebih kerap dilaporkan pada kanak-kanak kecil, walaupun orang dewasa juga boleh terkena.

Kanak-kanak di bawah umur 5 tahun paling kerap terkena HUS selepas jangkitan E. coli penghasil toksin Shiga. Orang dewasa yang lebih tua, orang dengan sistem imun lemah, dan mereka yang mempunyai masalah genetik pada sistem pelengkap juga boleh terjejas.

Gejala

Gejala biasa

• Cirit-birit, kadang-kadang berdarah
• Sakit perut dan muntah
• Demam ringan
• Pucat, letih dan lemah
• Kurang kencing atau air kencing menjadi gelap
• Bengkak pada kaki, muka atau kelopak mata
• Lebam atau pendarahan tanpa sebab jelas

Gejala pada kanak-kanak

• Bayi atau kanak-kanak menjadi sangat rewel atau lesu
• Kurang menyusu atau kurang makan
• Lampin kurang basah kerana kurang kencing
• Muntah berterusan
• Cirit-birit berdarah
• Pucat atau mata menjadi kekuningan

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau sukar fokus
• Kelemahan luar biasa
• Kurang kencing
• Bengkak pada kaki atau sesak nafas
• Lebam atau pendarahan
• Sakit perut yang teruk

Punca

Punca utama

• Jangkitan bakteria E. coli penghasil toksin Shiga (STEC), sering melalui makanan atau air tercemar. Ini dipanggil HUS tipikal.
• Masalah pada sistem pelengkap, iaitu sebahagian sistem imun, yang menyebabkan keradangan dan gumpalan darah. Ini dipanggil HUS atipikal.
• Jangkitan tertentu lain, termasuk beberapa jangkitan pernafasan atau usus.
• Sesetengah ubat atau keadaan perubatan, tetapi doktor akan menilai punca secara individu.

Faktor risiko

• Umur di bawah 5 tahun atau lebih tua.
• Makan makanan yang tidak dimasak dengan betul, terutamanya daging cincang.
• Minum susu atau makan produk tenusu yang tidak dipasteurisasi.
• Air atau makanan tercemar, atau kurang kebersihan tangan.
• Sistem imun lemah.
• Sejarah keluarga HUS atipikal atau masalah genetik sistem pelengkap.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Cirit-birit berdarah.
• Kurang kencing atau tiada kencing selama beberapa jam.
• Bengkak baru, pucat, atau mata/kulit kekuningan.
• Muntah berterusan dan tidak boleh minum.
• Sangat letih, keliru, atau lemah.
• Demam dengan cirit-birit berdarah.

Buat temujanji rutin jika:

• Anda bimbang tentang risiko HUS selepas jangkitan usus.
• Anda mempunyai sejarah keluarga HUS atipikal.
• Anda ingin bertanya tentang pemantauan buah pinggang selepas pulih.
• Anda mempunyai tekanan darah tinggi atau perubahan air kencing selepas HUS.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, sejarah makanan, dan pemeriksaan fizikal. HUS disyaki apabila terdapat tanda seperti sel darah merah pecah, kurang platelet, dan masalah buah pinggang. Ujian darah dan air kencing membantu mengesahkan. Doktor juga mungkin memeriksa najis untuk jangkitan dan menilai sistem pelengkap.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Kiraan darah lengkap untuk melihat sel darah merah dan platelet (sel yang membantu darah membeku).
• Ujian darah untuk fungsi buah pinggang dan elektrolit (garam mineral dalam darah).
• Ujian air kencing untuk protein, darah dan tanda kerosakan buah pinggang.
• Ujian najis untuk bakteria penghasil toksin Shiga.
• Ujian darah untuk sistem pelengkap dan sebab lain.
• Kadang-kadang ujian genetik atau biopsi buah pinggang, jika perlu.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda atau anak anda mungkin dimasukkan ke hospital untuk pemantauan rapat. Ujian darah mungkin diulang beberapa kali. Rawatan awal biasanya memberi tumpuan kepada cecair, elektrolit dan memantau buah pinggang. Doktor akan menerangkan keputusan dan langkah seterusnya.

Rawatan

HUS dirawat di hospital. Rawatan utama ialah sokongan untuk membantu tubuh pulih sementara buah pinggang berehat dan pulih. Doktor akan memantau darah, air kencing, tekanan darah dan keseimbangan cecair dengan teliti.

Penjagaan diri di rumah

• Ikut jadual susulan doktor dan ujian darah/air kencing.
• Minum cecair secukupnya seperti disyorkan, tetapi jangan berlebihan jika doktor mengehadkan cecair.
• Rehat yang cukup semasa pulih.
• Amalkan kebersihan tangan dan keselamatan makanan untuk mengelakkan jangkitan baru.
• Catat perubahan air kencing, bengkak, atau keletihan dan beritahu doktor.

Rawatan perubatan

Rawatan perubatan termasuk cecair dan elektrolit melalui vena, pemantauan rapat, kawalan tekanan darah, dan dialisis (pembersihan darah) jika buah pinggang gagal sementara. Untuk sesetengah jenis HUS atipikal, doktor mungkin menggunakan prosedur pertukaran plasma atau rawatan yang menyasarkan sistem pelengkap. Doktor akan menilai ubat tertentu yang perlu dielakkan. Tiada satu rawatan yang sesuai untuk semua orang.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak diperlukan untuk HUS. Jika dialisis diperlukan, doktor mungkin membuat akses kecil ke saluran darah melalui prosedur khas. Doktor akan menerangkan jika prosedur ini perlu.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas pulih, kebanyakan orang perlu susulan untuk memantau buah pinggang dan tekanan darah. Anda mungkin berasa letih buat sementara waktu. Ikut nasihat doktor tentang aktiviti, pemakanan dan bila perlu kembali bekerja atau sekolah.

Tip gaya hidup

• Kekal hidrasi yang baik seperti dinasihatkan.
• Makan makanan seimbang; hadkan garam jika tekanan darah tinggi atau masalah buah pinggang.
• Bersenam secara perlahan dan tingkatkan mengikut kemampuan.
• Elakkan jangkitan dengan kerap mencuci tangan dan mengamalkan keselamatan makanan.
• Hadir semua temu janji susulan.

Diet dan senaman

Tiada satu diet khas untuk semua pesakit HUS. Doktor atau ahli diet mungkin menyarankan diet mesra buah pinggang jika fungsi buah pinggang terjejas. Senaman ringan seperti berjalan boleh membantu, tetapi mulakan perlahan dan ikut nasihat doktor.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

HUS boleh menyebabkan tekanan, kebimbangan dan rasa takut, terutamanya jika anak anda sakit. Perasaan ini normal. Bercakap dengan pasangan, keluarga atau pasukan penjagaan kesihatan boleh membantu. Jika anda berasa sangat tertekan atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan kecemasan atau talian sokongan krisis tempatan dengan segera.

Pencegahan

Tidak semua HUS boleh dicegah, terutamanya HUS atipikal. Tetapi anda boleh mengurangkan risiko jangkitan yang mencetuskan HUS tipikal dengan kebersihan tangan dan keselamatan makanan yang baik.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah jangkitan E. coli penghasil toksin Shiga. Pastikan vaksin rutin kanak-kanak lengkap mengikut jadual Kementerian Kesihatan Malaysia. Tanya doktor jika anda mempunyai soalan tentang vaksin.

Program saringan

Tiada ujian saringan rutin untuk HUS. Jika anda mempunyai sejarah keluarga HUS atipikal, doktor mungkin membincangkan ujian genetik dan kaunseling. Ikut nasihat doktor tentang pemantauan buah pinggang selepas pulih.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kerosakan buah pinggang sementara atau kekal.
• Tekanan darah tinggi.
• Masalah neurologi seperti sawan atau kekeliruan.
• Masalah jantung atau paru-paru akibat cecair berlebihan.
• Pendarahan atau anemia teruk.
• Kematian dalam kes yang sangat serius, tetapi rawatan awal mengurangkan risiko.

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan sokongan di hospital, ramai pesakit pulih. Sesetengah orang memerlukan susulan jangka panjang untuk buah pinggang dan tekanan darah. HUS atipikal mungkin memerlukan rawatan berterusan. Prognosis bergantung kepada jenis HUS, usia dan seberapa awal rawatan dimulakan. Ada harapan, dan pasukan penjagaan kesihatan akan menyokong anda.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.