Reaksi Hemolitik Selepas Transfusi Darah

Gambaran keseluruhan

Reaksi hemolitik selepas transfusi darah ialah keadaan apabila sel darah merah daripada darah penderma dipecahkan oleh sistem imun penerima. Ini paling kerap berlaku apabila kumpulan darah penderma tidak sepadan dengan kumpulan darah penerima. Ia boleh berlaku semasa transfusi atau tidak lama selepas itu. Ini keadaan yang jarang tetapi serius, dan perlu dikenal pasti serta dirawat dengan segera oleh pasukan kesihatan.

Tidak biasa. Di Malaysia dan di kebanyakan tempat, setiap beg darah diuji dan dipadankan mengikut garis panduan Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM). Reaksi serius akibat ketidakpadanan jarang berlaku, tetapi tetap perlu diwaspadai.

Sesiapa sahaja yang menerima transfusi darah boleh mengalaminya. Risiko lebih tinggi pada orang yang pernah menerima transfusi sebelum ini, pernah hamil, menerima banyak transfusi, atau mempunyai keadaan darah tertentu. Kesilapan dalam pengenalan pesakit atau beg darah juga boleh menyumbang.

Gejala

Gejala biasa

• Demam atau menggigil
• Rasa panas atau terbakar di tempat masuk air
• Sakit belakang, pinggang atau dada
• Loya atau muntah
• Air kencing gelap seperti air teh atau merah
• Kulit atau mata kuning (jaundis)
• Sesak nafas
• Rasa lemah atau pening

Gejala pada kanak-kanak

• Demam
• Sangat mudah meragam atau lemah
• Kurang menyusu atau kurang makan
• Air kencing gelap
• Kulit pucat atau mata dan kulit kuning
• Sesak nafas atau nadi laju

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau rasa tidak sedap badan tanpa demam jelas
• Lemah mengejut atau mudah jatuh
• Sesak nafas
• Sakit dada atau sakit belakang
• Air kencing gelap
• Tekanan darah rendah atau pening

Punca

Punca utama

• Ketidakpadanan ABO atau kumpulan darah lain antara penderma dan penerima.
• Antibodi dalam darah penerima menyerang sel darah merah penderma; ini boleh terbentuk selepas transfusi atau kehamilan terdahulu.
• Kesilapan pentadbiran seperti salah label beg darah atau pesakit yang salah menerima darah.
• Jarang disebabkan masalah lain pada beg darah atau keadaan perubatan tertentu.

Faktor risiko

• Pernah menerima transfusi darah sebelum ini
• Pernah hamil
• Menerima banyak transfusi, contohnya dalam rawatan penyakit darah
• Mempunyai antibodi darah tertentu
• Keadaan yang memerlukan transfusi kerap
• Risiko berkaitan proses di hospital, yang dikurangkan melalui semakan berganda

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Demam, menggigil atau rasa tidak sedap badan dalam beberapa jam selepas transfusi
• Air kencing gelap atau berkurang
• Mata atau kulit kekuningan
• Sesak nafas, sakit dada atau sakit belakang
• Pening teruk atau hampir pitam

Buat temujanji rutin jika:

• Ingin bertanya tentang transfusi yang anda terima
• Rasa letih berpanjangan selepas transfusi
• Perlu susulan selepas reaksi transfusi
• Mempunyai sejarah reaksi transfusi dan akan menjalani prosedur atau transfusi lagi

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang simptom, masa transfusi dan sejarah perubatan, kemudian memeriksa tanda vital. Diagnosis disokong oleh ujian darah dan air kencing yang menunjukkan pemecahan sel darah merah dan ketidakpadanan. Pasukan kesihatan juga akan menyemak semula rekod dan beg darah.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Kiraan darah lengkap
• Ujian kumpulan darah dan padanan silang (crossmatch)
• Ujian antibodi darah dan ujian langsung antiglobulin (Coombs)
• Ujian air kencing untuk darah atau haemoglobin
• Ujian fungsi buah pinggang dan bilirubin
• Pemantauan tekanan darah, nadi, pernafasan dan suhu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin perlu duduk di hospital untuk pemantauan dan ujian ulangan. Doktor akan menerangkan keputusan dan langkah seterusnya. Jika reaksi serius, pemantauan lebih rapat diperlukan, tetapi tindakan awal biasanya membantu mengurangkan risiko.

Rawatan

Reaksi hemolitik selepas transfusi ialah kecemasan perubatan. Tindakan pertama ialah menghentikan transfusi dan menilai pesakit. Rawatan seterusnya menyokong badan, melindungi buah pinggang dan memantau komplikasi.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat dan ikut nasihat doktor tentang aktiviti.
• Minum cecair seperti disarankan; jangan berlebihan jika doktor mengehadkan cecair.
• Perhatikan warna air kencing dan jumlahnya.
• Ukur suhu jika rasa demam dan catat simptom.
• Hadiri temu janji susulan dan ujian darah.
• Maklumkan kepada mana-mana doktor atau jururawat tentang reaksi transfusi terdahulu.

Rawatan perubatan

Pasukan kesihatan akan menghentikan transfusi, memantau tanda vital, memberi cecair melalui vena, oksigen jika perlu, dan ubat untuk menyokong tekanan darah atau mengurangkan tindak balas imun. Mereka juga memantau buah pinggang dan keseimbangan cecair. Dalam kes yang jarang dan teruk, bantuan dialisis mungkin diperlukan jika buah pinggang terjejas. Semua rawatan akan disesuaikan oleh doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Biasanya tidak melibatkan pembedahan. Rawatan tertumpu kepada pemantauan dan sokongan di hospital.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas pulih, anda mungkin perlu pemeriksaan darah susulan untuk memastikan sel darah merah dan buah pinggang kembali normal. Catat sebarang simptom baru dan bawa senarai ubat semasa ke temujanji. Jika anda perlu transfusi lagi, maklumkan sejarah reaksi ini kepada pasukan kesihatan.

Tip gaya hidup

• Dapatkan rehat yang cukup semasa pulih.
• Makan makanan seimbang untuk membantu pemulihan.
• Aktif semula secara perlahan mengikut nasihat doktor.
• Elakkan alkohol berlebihan dan merokok; ini menyokong kesihatan keseluruhan.
• Jangan mengambil ubat tanpa berbincang dengan doktor atau ahli farmasi, terutamanya jika buah pinggang sedang dipantau.

Diet dan senaman

Makan secara biasa dan seimbang. Tidak ada diet khas yang terbukti mencegah reaksi ini. Minum cecair secukupnya melainkan doktor mengehadkan. Mulakan senaman ringan seperti berjalan selepas doktor membenarkan, dan tingkatkan secara perlahan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Mengalami reaksi transfusi boleh menimbulkan rasa takut, cemas atau ragu-ragu tentang transfusi pada masa hadapan. Perasaan ini normal. Berbincang dengan doktor, jururawat atau kaunselor tentang kebimbangan anda. Jika anda berasa sangat tertekan atau memikirkan untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan kecemasan segera melalui perkhidmatan kecemasan tempatan atau talian krisis yang disenaraikan di laman ini.

Pencegahan

Risiko dapat dikurangkan dengan pengenalan pesakit yang teliti, pelabelan beg darah yang betul, ujian kumpulan darah dan padanan silang sebelum transfusi, serta pemantauan semasa transfusi. Di Malaysia, proses ini mengikut garis panduan KKM. Tidak semua reaksi dapat dicegah, tetapi langkah ini menjadikan transfusi lebih selamat.

Vaksin

Tidak berkaitan secara langsung. Vaksin tidak mencegah reaksi hemolitik selepas transfusi. Ikut jadual imunisasi biasa anda seperti dinasihatkan doktor.

Program saringan

Sebelum transfusi, darah anda akan diuji kumpulan dan antibodinya, dan beg darah dipadankan. Jika anda pernah mengalami reaksi transfusi, maklumkan kepada doktor supaya padanan tambahan dan pemantauan boleh dirancang.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Pemecahan sel darah merah berterusan dan anemia teruk
• Tekanan darah rendah dan renjatan (shock)
• Kecederaan buah pinggang
• Gangguan pembekuan darah yang jarang
• Masalah paru-paru atau sesak nafas
• Dalam kes sangat teruk, risiko kematian jika rawatan dilambatkan

Pandangan jangka panjang

Dengan pengesanan awal dan rawatan segera, kebanyakan pesakit pulih dengan baik. Sesetengah orang memerlukan pemantauan tambahan, terutamanya jika buah pinggang terjejas. Reaksi serius jarang berlaku, dan pasukan kesihatan berpengalaman dalam menguruskan transfusi dengan selamat.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.