Purpura Henoch-Schönlein (Vaskulitis IgA)

Gambaran keseluruhan

Purpura Henoch-Schönlein, kini lebih dikenali sebagai vaskulitis IgA, ialah keradangan salur darah kecil. Ia menyebabkan bintik merah keunguan di kulit yang tidak hilang bila ditekan, dan boleh melibatkan sendi, perut, serta buah pinggang. Ia bukan kanser dan tidak berjangkit.

Ia lebih biasa dalam kalangan kanak-kanak, tetapi masih tidak terlalu kerap. Ia boleh berlaku pada kanak-kanak dari semua kaum di Malaysia.

Paling kerap pada kanak-kanak berumur 3 hingga 10 tahun. Ia boleh berlaku pada remaja dan orang dewasa, tetapi lebih jarang. Bayi dan warga emas juga boleh terjejas.

Gejala

Gejala biasa

• Ruam merah keunguan yang timbul di kaki, punggung, atau bahagian bawah badan; bintik ini tidak hilang bila ditekan.
• Sakit atau bengkak pada sendi, terutamanya lutut dan buku lali.
• Sakit perut, kadang-kadang dengan muntah atau cirit-birit.
• Darah dalam air kencing atau air kencing berwarna seperti air teh, yang boleh menjadi tanda buah pinggang terlibat.
• Demam ringan atau rasa kurang sihat sebelum ruam muncul.

Gejala pada kanak-kanak

• Paling biasa berlaku pada kanak-kanak berumur 3 hingga 10 tahun.
• Ruam pada kaki dan punggung selalunya menjadi tanda pertama.
• Sakit perut dan sakit sendi boleh berlaku bersama ruam.
• Kebanyakan kanak-kanak pulih sepenuhnya, tetapi doktor akan memantau buah pinggang melalui ujian air kencing.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Vaskulitis IgA lebih jarang berlaku pada orang dewasa dan warga emas.
• Apabila berlaku pada orang dewasa, keradangan buah pinggang boleh menjadi lebih serius dan perlu pemantauan rapi.
• Gejala mungkin berpanjangan dan memerlukan susulan doktor yang lebih kerap.

Punca

Punca utama

• Punca tepat tidak diketahui. Ia berlaku apabila sistem imun menghasilkan bahan yang dipanggil IgA, yang terkumpul dalam salur darah kecil dan menyebabkan keradangan.
• Selalunya dicetuskan oleh jangkitan ringan sebelum ini, seperti jangkitan saluran pernafasan atau usus.
• Ia bukan alahan makanan dan tidak berjangkit daripada seorang kepada seorang yang lain.

Faktor risiko

• Umur antara 3 hingga 10 tahun, terutamanya kanak-kanak.
• Jangkitan saluran pernafasan atau usus baru-baru ini.
• Faktor genetik atau sejarah keluarga mungkin memainkan peranan kecil.
• Orang dewasa lebih jarang terjejas, tetapi bila berlaku, pemantauan buah pinggang penting.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anak atau orang dewasa mengalami sakit perut teruk, muntah berterusan, atau najis berdarah atau hitam.
• Jika air kencing menjadi gelap, berkurangan, atau terdapat darah yang jelas.
• Jika terdapat bengkak baru di muka, kaki, atau seluruh badan.
• Jika demam tinggi disertai rasa lemah yang teruk atau anak tidak mahu minum.
• Jika sakit sendi teruk sehingga menghalang pergerakan biasa.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika ruam baru muncul tanpa tanda kecemasan, jumpa doktor untuk penilaian.
• Jika terdapat sakit perut atau sakit sendi yang ringan tetapi berterusan.
• Selepas diagnosis, ikut temu janji susulan untuk ujian air kencing dan tekanan darah.
• Jika anak kelihatan kurang aktif atau tidak bermaya walaupun tiada gejala lain yang jelas.

Diagnosis

Doktor biasanya mengenal pasti keadaan ini melalui sejarah penyakit dan pemeriksaan fizikal, terutamanya jika terdapat ruam yang tipikal. Doktor akan memeriksa perut, sendi, tekanan darah, dan air kencing. Tiada satu ujian darah tunggal yang mengesahkan vaskulitis IgA.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing untuk memeriksa darah atau protein.
• Ujian darah untuk menilai fungsi buah pinggang dan tanda keradangan.
• Pengukuran tekanan darah.
• Ujian najis jika terdapat sakit perut atau cirit-birit berdarah.
• Ultrasound atau biopsi dalam kes tertentu jika doktor perlu maklumat tambahan.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda atau anak anda mungkin perlu membuat ujian air kencing berulang selama beberapa bulan walaupun sudah rasa sihat. Ini untuk memastikan buah pinggang kekal normal. Doktor mungkin merujuk kepada pakar kanak-kanak atau pakar buah pinggang jika perlu.

Rawatan

Tiada ubat khusus yang menyembuhkan vaskulitis IgA. Tubuh biasanya pulih sendiri. Fokus rawatan ialah melegakan gejala, memastikan cukup rehat dan cecair, serta memantau buah pinggang dan komplikasi awal.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang cukup dan minum air secukupnya.
• Letakkan kain sejuk atau angkat kaki untuk keselesaan jika bengkak.
• Catat perubahan ruam, sakit perut, sakit sendi, dan warna air kencing.
• Jangan mengambil ubat tanpa berbincang dengan doktor atau ahli farmasi, terutamanya jika buah pinggang terlibat.
• Hadkan aktiviti berat sementara sakit sendi atau semasa pemulihan.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberikan rawatan sokongan untuk melegakan sakit dan keradangan mengikut penilaian. Jika buah pinggang atau usus terlibat dengan teruk, doktor akan merujuk kepada pakar dan mempertimbangkan rawatan yang menekan keradangan. Jangan mula atau hentikan sebarang ubat sendiri.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak diperlukan. Dalam kes yang jarang berlaku dengan komplikasi usus yang serius, pakar bedah mungkin terlibat dalam penjagaan.

Hidup dengan keadaan ini

Pantau gejala di rumah dan pastikan anak atau pesakit cukup rehat serta minum air. Hadiri semua temu janji susulan. Maklumkan kepada doktor jika air kencing menjadi gelap, berkurangan, atau jika terdapat bengkak baru.

Tip gaya hidup

• Amalkan kebersihan tangan untuk mengurangkan jangkitan biasa.
• Kekalkan waktu tidur dan rehat yang mencukupi.
• Anak biasanya boleh ke sekolah apabila sudah selesa; berbincang dengan doktor jika sakit sendi atau buah pinggang terlibat.
• Elakkan dehidrasi, terutamanya semasa demam atau sakit perut.

Diet dan senaman

Tiada diet khas diperlukan. Makan makanan seimbang seperti biasa dan minum air secukupnya. Aktiviti ringan mengikut toleransi adalah digalakkan, tetapi elakkan sukan berat atau aktiviti lasak semasa sakit sendi atau dalam tempoh pemulihan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Keadaan ini boleh menyebabkan kebimbangan pada kanak-kanak dan ibu bapa. Ingatlah bahawa kebanyakan kes adalah sementara dan pulih sepenuhnya. Berikan penerangan mudah kepada anak, teruskan rutin harian seboleh mungkin, dan minta sokongan jika tekanan emosi berterusan. Jika anda atau anak mempunyai fikiran untuk mencederakan diri atau krisis emosi, dapatkan bantuan segera melalui perkhidmatan kecemasan atau talian krisis tempatan yang tersenarai di laman ini.

Pencegahan

Vaskulitis IgA tidak dapat dicegah secara pasti kerana ia berkaitan dengan tindak balas sistem imun. Ia tidak berjangkit, jadi tidak perlu mengasingkan pesakit.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah vaskulitis IgA. Pastikan imunisasi rutin anak mengikut jadual Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) untuk kesihatan umum.

Program saringan

Tiada ujian saringan umum untuk orang ramai. Selepas diagnosis, pemantauan air kencing dan tekanan darah secara berkala adalah penting untuk mengesan masalah buah pinggang lebih awal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Keradangan buah pinggang yang boleh menyebabkan darah atau protein dalam air kencing, dan jarang masalah buah pinggang jangka panjang.
• Masalah usus seperti pendarahan, penyumbatan, atau lubang usus yang jarang berlaku.
• Tekanan darah tinggi akibat kesan pada buah pinggang.
• Komplikasi jarang pada testis atau saraf.

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan kanak-kanak pulih sepenuhnya dalam beberapa minggu tanpa kesan kekal. Orang dewasa dan kes yang melibatkan buah pinggang mungkin memerlukan susulan lebih lama. Dengan pemantauan yang baik, komplikasi dapat dikesan awal dan diuruskan dengan lebih berkesan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.