Herpetik Whitlow (Jangkitan Herpes pada Jari)

Gambaran keseluruhan

Herpetik whitlow ialah jangkitan pada jari yang disebabkan oleh virus herpes simpleks (HSV). Virus ini menyebabkan lepuhan kecil berisi cecair pada kulit jari, biasanya di hujung jari, sisi kuku atau ibu jari. Ia sering muncul selepas rasa gatal, panas atau mencucuk di kawasan tersebut. Walaupun kelihatan menakutkan dan boleh menyakitkan, ia biasanya sembuh dengan sendiri dalam masa dua hingga tiga minggu. Ia bukan jangkitan kuku (seperti paronikia bakteria) dan tidak sama dengan masalah kulit biasa.

Ia tidak begitu biasa berbanding luka sejuk di mulut, tetapi ia tetap berlaku dan sering dilihat pada kanak-kanak kecil serta pada orang dewasa yang terdedah kepada virus ini melalui sentuhan. Bilangan kes sebenar sukar diketahui kerana banyak kes ringan tidak diperiksa ke klinik.

Sesiapa sahaja boleh mendapat herpetik whitlow. Ia lebih kerap berlaku pada kanak-kanak kecil yang menghisap ibu jari atau yang mempunyai luka sejuk di mulut, dan pada orang dewasa yang menyentuh luka herpes di bahagian lain badan tanpa membasuh tangan dengan betul. Pekerja kesihatan seperti jururawat dan doktor gigi, ahli sukan yang bersentuhan rapat, serta individu yang mempunyai ekzema atau sistem imun yang lemah juga lebih berisiko.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa gatal, panas, mencucuk atau sakit di satu kawasan jari sebelum lepuhan muncul.
• Kemerahan dan bengkak pada jari yang terlibat.
• Lepuhan kecil berkelompok yang berisi cecair jernih atau kekuningan.
• Lepuhan kemudiannya pecah, mengering dan membentuk keruping.
• Sakit yang boleh terasa berdenyut, terutama bila jari tersentuh atau ditekan.
• Kadang-kadang ada demam ringan atau rasa kurang sihat, terutama pada jangkitan pertama.
• Pembengkakan kelenjar limfa di ketiak atau siku pada sesetengah kes.

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak mungkin merengek, kurang selera makan atau tidak selesa memegang objek dengan tangan yang terlibat.
• Selalu berkaitan tabiat menghisap ibu jari atau jari, atau sejarah luka sejuk di mulut.
• Kanak-kanak mudah menyentuh dan menggaru lepuhan, jadi lepuhan lebih mudah merebak ke jari lain atau ke mata.
• Perlu dipantau supaya tidak menggosok mata dengan tangan yang terlibat.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Penyembuhan mungkin mengambil masa lebih lama, terutama jika ada kencing manis atau imuniti yang rendah.
• Sakit dan bengkak boleh terasa lebih kuat, dan risiko jangkitan bakteria tambahan lebih tinggi.
• Jika ada ekzema atau kulit yang sensitif, lepuhan boleh merebak lebih luas dan perlu dinilai doktor lebih awal.
• Perlu berhati-hati jika ada masalah penglihatan atau pernah menjalani pembedahan mata, kerana sentuhan pada mata boleh membawa virus ke sana.

Punca

Punca utama

• Virus herpes simpleks jenis 1 (HSV-1), yang juga biasa menyebabkan luka sejuk di mulut, boleh berpindah ke jari melalui sentuhan.
• Virus herpes simpleks jenis 2 (HSV-2), yang biasanya berkaitan luka di kawasan kemaluan, boleh berpindah ke jari melalui sentuhan langsung semasa hubungan intim.
• Sentuhan pada lepuhan aktif di bahagian lain badan, terutamanya jika kulit jari ada luka kecil, calar atau kuku yang rosak.
• Menghisap ibu jari atau jari pada kanak-kanak yang mempunyai luka sejuk di mulut.

Faktor risiko

• Bekerja dalam bidang kesihatan, seperti jururawat, doktor gigi atau kakitangan makmal yang mengendalikan sampel.
• Mempunyai ekzema atau kulit yang mudah kering dan pecah.
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit, ubat tertentu atau rawatan kanser.
• Tabiat menghisap jari pada kanak-kanak.
• Bersentuhan rapat dalam sukan seperti gusti atau ragbi.
• Tidak membasuh tangan dengan sabun dan air selepas menyentuh lepuhan herpes.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika lepuhan melibatkan kawasan dekat mata, atau mata menjadi merah dan sakit.
• Jika jari menjadi sangat bengkak, panas, bernanah atau sakit yang tidak tertahan.
• Jika anda mempunyai kencing manis, imuniti lemah atau sedang hamil, dan lepuhan baru muncul.
• Jika demam tinggi atau garis merah merebak ke atas lengan.
• Jika lepuhan muncul pada bayi baru lahir atau pada kanak-kanak yang sangat kecil.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika ini kali pertama anda mendapat lepuhan seperti ini dan anda ingin kepastian tentang puncanya.
• Jika lepuhan berulang kerap dan mengganggu kerja atau kehidupan harian.
• Jika lepuhan tidak menunjukkan tanda sembuh selepas kira-kira dua minggu.
• Jika anda ingin nasihat tentang cara mengelakkan penyebaran kepada ahli keluarga.

Diagnosis

Doktor biasanya dapat mengenal pasti herpetik whitlow melalui perbualan dan pemeriksaan jari. Doktor akan bertanya tentang luka sejuk di mulut, luka di bahagian lain badan, pekerjaan dan tabiat harian, kemudian melihat bentuk dan susunan lepuhan. Dalam kes tertentu, doktor mungkin mengambil sampel cecair dari lepuhan untuk diuji di makmal.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal jari dan kawasan sekitarnya.
• Ujian swab: cecair dari lepuhan diambil dengan putik kapas dan dihantar ke makmal untuk mengesan virus.
• Ujian PCR (ujian yang mengesan bahan genetik virus) untuk kepastian jika gambarannya tidak jelas.
• Kultur virus, iaitu cubaan menumbuhkan virus dalam makmal, yang mengambil masa lebih lama.
• Ujian darah kadang-kadang digunakan, tetapi jarang diperlukan untuk kes biasa.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan biasanya singkat dan tidak menyakitkan selain sedikit ketidakselesaan bila lepuhan disentuh. Jika ujian swab diambil, keputusannya mungkin mengambil masa beberapa hari. Doktor akan menerangkan cara menjaga kebersihan tangan dan bila perlu datang semula. Anda boleh bertanya sama ada rawatan antivirus sesuai untuk anda.

Rawatan

Rawatan utama adalah meredakan kesakitan dan mencegah penyebaran virus ke bahagian lain badan atau kepada orang lain. Kebanyakan kes sembuh sendiri. Sesetengah pesakit, terutama yang mempunyai gejala teruk, berulang atau imuniti lemah, mungkin diberi ubat antivirus oleh doktor. Ubat tersebut paling berkesan jika dimulakan lebih awal, jadi berjumpa doktor dengan segera apabila lepuhan baru muncul adalah penting.

Penjagaan diri di rumah

• Basuh tangan dengan sabun dan air dengan kerap, terutama selepas menyentuh jari yang terlibat.
• Tutup lepuhan dengan pembalut ringan yang bersih supaya cecair tidak terkena orang lain atau bahagian lain badan anda.
• Elakkan memecahkan atau memicit lepuhan — ini boleh merebakkan virus dan menyebabkan jangkitan bakteria.
• Jangan berkongsi tuala, sabun, pemotong kuku atau barang peribadi semasa lepuhan aktif.
• Elakkan menggosok mata atau menyentuh muka dengan tangan yang terlibat.
• Gunakan kompres sejuk atau rendam jari dalam air sejuk untuk mengurangkan sakit dan bengkak.
• Ambil ubat penahan sakit yang sesuai seperti yang dicadangkan oleh ahli farmasi atau doktor anda.
• Rehat yang cukup dan minum air secukupnya, terutama jika ada demam ringan.
• Jika anda bekerja di tempat yang melibatkan sentuhan dengan orang lain, atau mengendalikan makanan, bincang dengan majikan dan doktor tentang langkah selamat semasa lepuhan aktif.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menawarkan ubat antivirus dalam bentuk krim atau tablet, bergantung pada usia, kesihatan keseluruhan, lokasi lepuhan dan berapa lama gejala telah berlaku. Ubat ini bertujuan mempercepatkan penyembuhan dan mengurangkan penyebaran, bukan menghapuskan virus daripada badan sepenuhnya. Jika ada jangkitan bakteria tambahan, doktor mungkin memberi rawatan untuk itu. Jangan mengambil atau menggunakan sebarang ubat tanpa nasihat doktor atau ahli farmasi, dan jangan berkongsi ubat dengan orang lain.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak diperlukan untuk herpetik whitlow. Kadang-kadang, jika cecair berkumpul dan sangat tegang sehingga menyebabkan sakit yang teruk, doktor mungkin mempertimbangkan prosedur kecil untuk mengeluarkan cecair — tetapi ini jarang dan hanya dilakukan oleh profesional kesihatan dalam keadaan terkawal.

Hidup dengan keadaan ini

Dalam kebanyakan kes, anda boleh meneruskan aktiviti harian seperti biasa sambil menjaga kebersihan tangan. Rasa sakit biasanya paling kuat dalam dua hingga tiga hari pertama, kemudian beransur reda. Lepuhan akan mengering dan membentuk keruping sebelum kulit baru tumbuh. Elakkan bersentuhan kulit ke kulit dengan orang lain di kawasan lepuhan sehingga ia benar-benar kering, dan berhati-hati semasa menguruskan bayi atau kanak-kanak kecil.

Tip gaya hidup

• Kekalkan tabiat membasuh tangan yang baik, terutama sebelum menyentuh muka atau selepas menyentuh lepuhan.
• Jaga kulit tangan daripada kering dan pecah dengan pelembap yang lembut.
• Elakkan berkongsi barang peribadi seperti tuala tangan dan pemotong kuku.
• Jika anda mempunyai ekzema, pastikan rawatan kulit diikuti dengan baik kerana kulit yang rosak lebih mudah dijangkiti.
• Tidur yang cukup dan uruskan tekanan dengan baik, kerana ia menyokong sistem imun anda.
• Jika lepuhan sering berulang, catat bila ia muncul dan apa pencetusnya untuk dibincangkan dengan doktor.

Diet dan senaman

Tiada pemakanan khas yang boleh menyembuhkan herpetik whitlow. Makan secara seimbang dengan banyak sayur, buah, protein dan air membantu tubuh melawan jangkitan. Aktiviti fizikal sederhana seperti berjalan kaki adalah baik untuk kesihatan keseluruhan, tetapi elakkan sukan yang melibatkan sentuhan kulit rapat atau peralatan yang dikongsi semasa lepuhan masih aktif, kerana virus mudah merebak.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Lepuhan pada tangan boleh membuatkan sesetengah orang berasa malu atau bimbang tentang penampilan dan kemungkinan merebakkan jangkitan kepada keluarga. Perasaan ini normal dan biasanya reda apabila lepuhan sembuh. Jika anda berasa sangat cemas, sedih atau tertekan, berbincang dengan doktor anda — sokongan emosi adalah bahagian penting dalam penjagaan kesihatan. Jika anda memerlukan bantuan segera untuk krisis emosi, hubungi perkhidmatan bantuan kecemasan di kawasan anda; senarai nombor yang disahkan boleh didapati di laman web ini.

Pencegahan

Anda boleh mengurangkan risiko dengan menjaga kebersihan tangan dan mengelakkan sentuhan langsung pada lepuhan herpes di mana-mana bahagian badan. Elakkan memecahkan lepuhan dan jangan berkongsi barang peribadi. Jika anda bekerja dalam bidang kesihatan atau menjaga orang lain, sarung tangan pakai buang membantu apabila perlu menyentuh kawasan yang terlibat.

Vaksin

Setakat ini tiada vaksin yang tersedia secara meluas untuk mencegah herpetik whitlow. Tanya doktor anda jika anda ingin tahu tentang perkembangan terkini.

Program saringan

Saringan rutin tidak diperlukan kerana diagnosis biasanya dibuat melalui pemeriksaan jari. Namun, wanita hamil yang mempunyai sejarah herpes perlu memberitahu doktor mereka supaya langkah pencegahan dapat dirancang, terutama menjelang kelahiran.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan bakteria tambahan pada lepuhan yang pecah, yang boleh menyebabkan nanah dan sakit yang bertambah.
• Penyebaran virus ke jari lain, muka atau mata melalui sentuhan.
• Jangkitan herpes pada mata, yang boleh menjejaskan penglihatan jika tidak dirawat.
• Penyebaran meluas pada orang yang mempunyai ekzema atau imuniti lemah.
• Lepuhan berulang pada sesetengah orang, walaupun biasanya lebih ringan daripada kali pertama.
• Penyebaran kepada bayi kecil, yang boleh menjadi serius dan memerlukan rawatan segera.

Pandangan jangka panjang

Prospeknya baik untuk kebanyakan orang. Herpetik whitlow biasanya sembuh sepenuhnya dalam masa dua hingga tiga minggu dan jarang meninggalkan parut. Virus boleh kekal dalam badan dan kadang-kadang aktif semula, tetapi kebanyakan orang mengalami lepuhan berulang yang lebih ringan atau tidak langsung. Dengan menjaga kebersihan tangan dan berjumpa doktor apabila perlu, anda boleh menguruskan keadaan ini dengan yakin.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.