Virus Papiloma Manusia (HPV)

Gambaran keseluruhan

HPV ialah sejenis virus yang biasa menjangkiti kulit dan lapisan dalam badan. Ia merebak melalui sentuhan kulit ke kulit, terutamanya semasa hubungan seks atau sentuhan seksual. Kebanyakan orang yang dijangkiti HPV tidak mempunyai sebarang gejala dan tubuh mereka membersihkan virus itu sendiri. Namun, sesetengah jenis HPV boleh menyebabkan ketuat atau perubahan sel yang lama-kelamaan boleh membawa kepada kanser.

Ya, HPV adalah jangkitan seksual yang paling biasa di seluruh dunia. Di Malaysia, ramai orang mungkin pernah dijangkiti tanpa mengetahuinya.

Sesiapa sahaja yang aktif secara seksual boleh dijangkiti HPV, lelaki dan perempuan. Risiko meningkat jika sistem imun lemah, merokok, atau tidak menerima vaksin HPV. Kanak-kanak juga boleh dijangkiti semasa lahir, tetapi ini jarang berlaku.

Gejala

Gejala biasa

• Selalunya tiada gejala langsung.
• Ketuat di kawasan kemaluan, dubur, atau mulut yang mungkin gatal atau tidak selesa.
• Perubahan sel serviks biasanya tidak menyebabkan gejala dan hanya dikesan melalui saringan.
• Kadang-kadang ketuat boleh berdarah atau menyakitkan jika tergesel.

Gejala pada kanak-kanak

• Kebanyakan kanak-kanak tidak mempunyai gejala HPV.
• Ketuat biasa di tangan atau kaki disebabkan jenis HPV yang berbeza dan tidak berkaitan dengan hubungan seksual.
• HPV kemaluan pada kanak-kanak jarang berlaku dan perlu dinilai oleh doktor dengan teliti.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Risiko perubahan sel dan kanser berkaitan HPV meningkat dengan usia, terutamanya jika jangkitan berterusan.
• Sistem imun yang lebih lemah boleh menyebabkan virus sukar dibersihkan.
• Vaksinasi dan saringan masih boleh memberi manfaat kepada orang dewasa yang lebih tua.

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus HPV melalui sentuhan kulit ke kulit, biasanya semasa hubungan seks atau sentuhan seksual.
• Virus boleh merebak walaupun tiada ketuat yang kelihatan.
• Bayi boleh dijangkiti semasa lahir, tetapi ini jarang berlaku.

Faktor risiko

• Mempunyai banyak pasangan seksual.
• Mula aktif secara seksual pada usia muda.
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit atau ubat tertentu.
• Merokok.
• Tidak menerima vaksin HPV.
• Tidak menjalani saringan serviks secara berkala.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Pendarahan faraj yang banyak atau tidak berhenti.
• Ketuat yang berdarah, membesar dengan cepat, atau sakit teruk.
• Sakit pelvis yang teruk atau demam.
• Tidak boleh membuang air kecil.

Buat temujanji rutin jika:

• Anda ingin bertanya tentang vaksin HPV.
• Anda aktif secara seksual dan ingin tahu tentang saringan.
• Anda melihat ketuat atau perubahan kulit di kawasan kemaluan.
• Anda menerima keputusan saringan serviks yang abnormal.

Diagnosis

Doktor biasanya mendiagnosis HPV melalui sejarah perubatan, pemeriksaan fizikal, dan ujian saringan. Tiada ujian rutin untuk HPV pada lelaki. Ketuat boleh dilihat secara terus oleh doktor.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian Pap (saringan serviks) untuk mengesan perubahan sel.
• Ujian DNA HPV untuk mengesan jenis virus berisiko tinggi.
• Pemeriksaan visual ketuat.
• Biopsi jika ada perubahan sel yang mencurigakan.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin perlu berbaring untuk pemeriksaan pelvis. Prosedur ini pantas dan biasanya tidak menyakitkan. Keputusan saringan mungkin mengambil masa beberapa hari hingga minggu.

Rawatan

Tiada ubat untuk membunuh virus HPV. Rawatan tertumpu kepada gejala seperti ketuat dan perubahan sel. Sistem imun biasanya membersihkan virus dalam tempoh 1 hingga 2 tahun.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang cukup dan tidur yang berkualiti.
• Makan makanan seimbang.
• Berhenti merokok.
• Gunakan kondom untuk mengurangkan penyebaran virus.
• Hadiri temu janji saringan mengikut jadual.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin membekukan, membakar, atau membuang ketuat. Perubahan sel ringan dipantau secara berkala. Perubahan sel serius atau kanser dirujuk kepada pakar untuk rawatan lanjut. Rawatan mungkin termasuk prosedur pembedahan kecil, terapi laser, atau rawatan khusus kanser. Doktor akan membincangkan pilihan yang sesuai dengan keadaan anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan mungkin diperlukan untuk membuang ketuat besar, ketuat yang berulang, atau perubahan sel yang berisiko tinggi. Dalam kes kanser, pembedahan mungkin sebahagian daripada rancangan rawatan.

Hidup dengan keadaan ini

Anda boleh menjalani kehidupan normal. Beritahu pasangan tentang HPV supaya mereka boleh membuat keputusan bersama. Gunakan kondom untuk mengurangkan risiko. Teruskan saringan mengikut jadual yang disyorkan.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok.
• Hadkan pengambilan alkohol.
• Amalkan seks selamat.
• Dapatkan vaksin HPV jika sesuai dengan umur dan keadaan anda.
• Jaga kesihatan mental dan dapatkan sokongan jika perlu.

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dan bersenam secara teratur untuk menyokong sistem imun. Tiada diet khas yang boleh menyembuhkan HPV.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

HPV boleh menyebabkan rasa malu, cemas, atau bersalah. Perasaan ini normal. Bercakap dengan doktor atau kaunselor boleh membantu. Jika anda berasa sangat tertekan atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan kecemasan atau talian bantuan kesihatan mental tempatan dengan segera.

Pencegahan

Ya, langkah pencegahan boleh mengurangkan risiko jangkitan HPV dan komplikasinya.

Vaksin

Vaksin HPV selamat dan berkesan. Di Malaysia, vaksin HPV disyorkan untuk gadis remaja dan boleh diberi kepada lelaki dan wanita dewasa. Tanya doktor tentang kelayakan dan jadual vaksinasi.

Program saringan

Saringan serviks seperti ujian Pap atau ujian DNA HPV boleh mengesan perubahan sel awal. Ikut jadual saringan yang disyorkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM).

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Ketuat yang menyakitkan atau berdarah.
• Kanser serviks.
• Kanser dubur, faraj, vulva, zakar, atau orofarinks (tekak).
• Papillomatosis pernafasan pada bayi (jarang berlaku).

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan jangkitan HPV hilang sendiri tanpa masalah. Vaksin dan saringan boleh mencegah komplikasi serius. Jika kanser dikesan awal, rawatan lebih berkesan. Bercakap dengan doktor untuk merancang kesihatan anda dengan lebih baik.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.