Imunisasi HPV (Virus Papilloma Manusia)

Gambaran keseluruhan

HPV ialah virus yang sangat biasa dan merebak melalui sentuhan kulit ke kulit di kawasan kemaluan semasa aktiviti seksual. Kebanyakan jangkitan HPV tidak menunjukkan gejala dan hilang sendiri. Sesetengah jenis HPV boleh menyebabkan kutil kemaluan, manakala jenis berisiko tinggi boleh menyebabkan perubahan sel dan, dalam jangka panjang, kanser seperti kanser serviks. Vaksin HPV membantu melindungi tubuh daripada jangkitan jenis HPV yang paling berbahaya.

Sangat biasa. HPV adalah salah satu jangkitan seksual yang paling kerap berlaku di seluruh dunia, termasuk di Malaysia. Ramai orang tidak pernah tahu mereka pernah dijangkiti kerana tiada gejala.

Sesiapa yang aktif secara seksual boleh dijangkiti HPV, tanpa mengira jantina. Vaksin HPV disyorkan untuk kanak-kanak perempuan dan lelaki remaja, serta sesetengah orang dewasa selepas berbincang dengan doktor. Wanita perlu menjalani saringan serviks mengikut jadual yang disyorkan oleh KKM.

Gejala

Gejala biasa

• Kebanyakan jangkitan HPV tidak mempunyai gejala langsung dan hilang sendiri.
• Sesetengah jenis HPV menyebabkan kutil kecil, lembut, atau kasar di kawasan kemaluan, dubur, atau sekitarnya.
• Jenis HPV berisiko tinggi biasanya tidak menyebabkan gejala sehingga perubahan sel berlaku. Perubahan awal hanya dapat dikesan melalui saringan serviks.
• Pendarahan selepas hubungan seks, pendarahan antara haid, atau keputihan yang tidak biasa perlu diperiksa oleh doktor, walaupun ia bukan gejala HPV yang tipikal.

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak biasanya tidak mempunyai gejala HPV. Vaksin HPV diberikan untuk pencegahan, bukan kerana adanya gejala.
• Selepas suntikan, kanak-kanak mungkin mengalami reaksi ringan seperti sakit atau bengkak kecil di tempat suntikan, atau demam ringan yang reda sendiri.
• Jika kanak-kanak mengalami reaksi teruk selepas suntikan, dapatkan bantuan perubatan dengan segera.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Orang dewasa yang lebih tua mungkin sudah terdedah kepada HPV pada masa lalu dan tidak mempunyai gejala.
• Wanita perlu meneruskan saringan serviks mengikut jadual yang disyorkan, walaupun sudah menerima vaksin HPV.
• Orang dewasa masih boleh bertanya kepada doktor sama ada vaksin HPV sesuai untuk mereka, terutamanya jika mereka mempunyai faktor risiko atau ingin melindungi pasangan.

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus HPV melalui sentuhan kulit ke kulit di kawasan kemaluan semasa hubungan intim, termasuk seks faraj, dubur, atau oral.
• HPV juga boleh merebak melalui sentuhan intim tanpa penetrasi, kerana virus boleh ada pada kulit di sekitar kawasan kemaluan.
• Seseorang yang tidak mempunyai gejala masih boleh menyebarkan HPV kepada orang lain.

Faktor risiko

• Belum menerima vaksin HPV.
• Mempunyai banyak pasangan seksual atau pasangan yang mempunyai banyak pasangan.
• Mula aktif secara seksual pada usia muda.
• Sistem imun yang lemah disebabkan penyakit atau ubat tertentu.
• Merokok, yang boleh melemahkan keupayaan tubuh membersihkan jangkitan HPV.
• Tidak menjalani saringan serviks mengikut jadual.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami reaksi alahan selepas suntikan, seperti kesukaran bernafas, bengkak muka atau tekak, atau rasa hendak pitam, hubungi perkhidmatan kecemasan dengan segera.
• Jika anda mengalami pendarahan faraj yang banyak, sakit pelvis yang teruk, atau demam tinggi yang berterusan selepas vaksin.
• Jika anda melihat kutil di kawasan kemaluan yang berdarah, membesar, atau sangat menyakitkan.

Buat temujanji rutin jika:

• Ingin bertanya tentang vaksin HPV, jadual dos, atau dos susulan jika terlepas.
• Ingin mengetahui tentang saringan serviks dan bila perlu mula.
• Mempunyai kutil kecil di kawasan kemaluan yang tidak sakit.
• Mengalami pendarahan selepas hubungan seks atau keputihan yang tidak biasa.
• Ingin berbincang tentang kesihatan seksual secara umum.

Diagnosis

Imunisasi HPV sendiri tidak memerlukan diagnosis. Jika anda mempunyai kebimbangan tentang HPV atau kesan jangkitan, doktor akan bertanya tentang sejarah kesihatan dan aktiviti seksual secara sulit, membuat pemeriksaan fizikal jika perlu, dan mungkin mencadangkan ujian saringan. Tiada ujian darah rutin diperlukan sebelum menerima vaksin HPV.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal untuk melihat kutil di kawasan kemaluan atau dubur.
• Ujian saringan serviks seperti Pap smear atau ujian HPV DNA untuk mengesan perubahan sel awal.
• Biopsi, iaitu sampel kecil tisu diambil untuk diperiksa, jika ada perubahan yang mencurigakan.
• Sebelum vaksin, doktor atau jururawat akan bertanya soalan kesihatan ringkas dan menerangkan manfaat serta risiko.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Janji temu biasanya ringkas. Doktor atau jururawat akan menerangkan tentang HPV dan vaksin, bertanya beberapa soalan kesihatan, dan mendapatkan persetujuan anda. Suntikan diberikan di lengan atas. Anda mungkin diminta menunggu sekitar 15 minit untuk pemerhatian selepas suntikan. Jika anda mempunyai soalan tentang saringan, doktor boleh menerangkannya pada lawatan yang sama.

Rawatan

Tiada ubat yang boleh membunuh virus HPV. Badan biasanya membersihkan jangkitan dengan sendiri. Rawatan diberikan untuk menguruskan kesan seperti kutil kemaluan atau perubahan sel prakanser. Vaksin HPV pula membantu mencegah jangkitan baharu daripada jenis HPV yang berbahaya.

Penjagaan diri di rumah

• Simpan rekod vaksin HPV anda dan pastikan anda melengkapkan jadual dos yang disyorkan.
• Hadir untuk saringan serviks mengikut jadual yang disyorkan oleh KKM jika anda seorang wanita.
• Gunakan kondom semasa hubungan seks untuk mengurangkan risiko jangkitan seksual, walaupun ia tidak melindungi sepenuhnya daripada HPV.
• Berhenti merokok atau elakkan asap rokok, kerana merokok boleh melemahkan pertahanan tubuh.
• Jaga kesihatan umum dengan tidur yang cukup, makan secara seimbang, dan bersenam secara teratur.

Rawatan perubatan

Rawatan perubatan tertumpu kepada kesan HPV, bukan virus itu sendiri. Untuk kutil kemaluan, doktor mungkin menggunakan kaedah topikal atau prosedur kecil untuk membuangnya. Untuk perubahan sel prakanser pada serviks, doktor mungkin memantau atau merawat kawasan tersebut. Jika kanser dikesan, rawatan akan dirancang oleh pasukan pakar. Doktor anda akan menerangkan pilihan yang sesuai mengikut keadaan anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Prosedur pembedahan kecil mungkin diperlukan untuk membuang kutil yang besar atau perubahan sel prakanser pada serviks. Kanser yang berkaitan HPV dirawat oleh pasukan pakar onkologi menggunakan pendekatan yang disesuaikan dengan peringkat penyakit. Doktor akan berbincang dengan anda tentang pilihan dan faedahnya.

Hidup dengan keadaan ini

Jika anda sudah divaksin, pastikan jadual vaksin lengkap dan simpan rekod. Jika anda pernah didiagnosis dengan HPV atau perubahan sel, teruskan lawatan susulan dan saringan seperti yang dicadangkan. Jalani kehidupan seperti biasa. HPV tidak menghalang anda daripada bekerja, bersosial, atau menjalinkan hubungan.

Tip gaya hidup

• Elakkan merokok dan hadkan pengambilan alkohol.
• Amalkan hubungan seks yang selamat dengan persetujuan pasangan dan penggunaan kondom.
• Dapatkan tidur yang cukup dan uruskan tekanan dengan baik.
• Hadir saringan serviks secara teratur jika anda seorang wanita.
• Bercakap secara terbuka dengan pasangan tentang kesihatan seksual dan vaksin.

Diet dan senaman

Tiada diet khas yang boleh membunuh HPV. Namun, makan makanan seimbang yang kaya dengan buah-buahan, sayur-sayuran, dan bijirin penuh membantu menyokong sistem imun. Bersenam secara sederhana, seperti berjalan pantas selama 30 minit beberapa kali seminggu, juga baik untuk kesihatan keseluruhan. Kekalkan berat badan yang sihat dan minum air yang cukup.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menerima berita tentang HPV atau keputusan saringan yang tidak normal boleh menyebabkan rasa cemas, malu, atau takut. Ini normal. HPV sangat biasa dan bukan tanda anda bersalah. Bercakap dengan doktor, kaunselor, atau orang yang dipercayai boleh membantu. Jika anda berasa tertekan berpanjangan, mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, atau memerlukan sokongan kesihatan mental segera, dapatkan bantuan profesional dengan segera melalui perkhidmatan kecemasan tempatan atau nombor yang tersenarai di laman ini.

Pencegahan

Ya, sebahagian besar risiko HPV boleh dikurangkan. Vaksin HPV melindungi daripada jenis HPV yang paling kerap menyebabkan kanser dan kutil. Saringan serviks secara teratur dapat mengesan perubahan sel awal sebelum menjadi kanser. Penggunaan kondom dan mengelakkan merokok juga membantu mengurangkan risiko.

Vaksin

Vaksin HPV diberikan melalui suntikan dan merupakan cara pencegahan yang selamat serta berkesan. Ia paling baik diberi sebelum seseorang terdedah kepada HPV, tetapi masih boleh memberi manfaat selepas itu selepas perbincangan dengan doktor. Di Malaysia, KKM menyediakan program vaksin HPV di sekolah untuk murid perempuan pada usia tertentu. Ibu bapa dan remaja boleh bertanya kepada klinik kesihatan tentang pilihan vaksin untuk lelaki dan perempuan, serta dos susulan jika terlepas. Vaksin HPV tidak melindungi semua jenis HPV, jadi saringan serviks tetap penting.

Program saringan

Wanita disyorkan menjalani saringan serviks mengikut jadual yang ditetapkan oleh KKM, biasanya bermula pada usia dewasa muda dan diteruskan mengikut selang masa yang disyorkan. Ujian saringan mungkin termasuk Pap smear atau ujian HPV DNA. Saringan membantu mengesan perubahan sel awal supaya rawatan boleh diberikan lebih awal. Tanya doktor anda tentang jadual yang sesuai untuk anda.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan HPV berisiko tinggi yang berterusan boleh menyebabkan perubahan sel pada serviks. Jika tidak dipantau atau dirawat, perubahan ini boleh berkembang menjadi kanser serviks dalam jangka panjang.
• HPV juga boleh menyebabkan kutil kemaluan yang berulang dan mengganggu, walaupun kutil ini tidak menjadi kanser.
• Sesetengah jenis HPV berkaitan dengan kanser lain seperti kanser dubur, faraj, vulva, dan orofarinks (bahagian belakang mulut dan tekak).
• Wanita hamil yang mempunyai kutil besar mungkin memerlukan perhatian perubatan tambahan, tetapi ini jarang berlaku.

Pandangan jangka panjang

Harapan sangat baik. Kebanyakan jangkitan HPV hilang sendiri tanpa masalah. Vaksin HPV dan saringan serviks telah terbukti mengurangkan risiko kanser serviks dengan banyak. Jika perubahan sel dikesan awal, rawatan biasanya berkesan. Teruskan berjumpa doktor untuk saringan dan ikuti nasihat mereka. Dengan penjagaan yang betul, anda boleh menjalani hidup yang sihat dan aktif.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.