Sindrom Hipermobiliti Sendi

Gambaran keseluruhan

Sindrom hipermobiliti sendi ialah keadaan di mana sendi boleh bergerak melebihi julat normal, dan pergerakan berlebihan ini disertai sakit, ketidakstabilan atau masalah lain. Ia bukan sekadar badan yang sangat lembut. Pada sesetengah orang, tisu penghubung yang menyokong sendi lebih longgar daripada biasa, jadi sendi lebih mudah terlentur, terseliuh atau terasa tidak stabil.

Fleksibiliti sendi yang tinggi agak biasa, terutamanya pada kanak-kanak dan remaja. Namun, sindrom hipermobiliti sendi yang menyebabkan simptom dan memerlukan penilaian adalah kurang biasa berbanding fleksibiliti biasa.

Ia boleh menjejaskan kanak-kanak, remaja dan orang dewasa. Ia lebih kerap dilaporkan pada wanita dan sering berlaku dalam keluarga. Sesetengah kanak-kanak menjadi kurang fleksibel apabila membesar, manakala yang lain terus mempunyai simptom sehingga dewasa.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit sendi, terutamanya pada lutut, buku lali, pinggul, jari atau bahu
• Sendi terasa longgar, tidak stabil atau mudah terseliuh
• Bunyi klik atau letupan pada sendi tanpa atau dengan sakit
• Kekakuan sendi, terutamanya selepas berehat atau bangun pagi
• Keletihan yang tidak sepadan dengan tahap aktiviti
• Sakit otot atau lenguh selepas aktiviti ringan
• Lebam mudah atau kecederaan kecil berulang
• Masalah keseimbangan atau mudah terasa goyah

Gejala pada kanak-kanak

• Sakit kaki atau lutut selepas bermain atau berjalan jauh
• Sering terseliuh atau jatuh berbanding kanak-kanak lain
• Mengelak aktiviti fizikal kerana sakit atau rasa tidak stabil
• Kaki rata atau postur yang berubah semasa membesar
• Keletihan selepas aktiviti sekolah atau sukan
• Sakit sendi yang berulang tanpa kecederaan jelas

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sakit sendi yang lebih kerap atau berpanjangan
• Ketidakstabilan sendi dan mudah terseliuh
• Kekakuan selepas duduk lama
• Keletihan atau kurang stamina untuk aktiviti harian
• Risiko kecederaan semasa melakukan kerja rumah atau bersenam
• Kebimbangan tentang jatuh atau kehilangan keseimbangan

Punca

Punca utama

• Perubahan pada tisu penghubung, iaitu bahan yang menyokong kulit, ligamen dan sendi; perubahan ini selalunya berkaitan genetik
• Faktor keturunan; keadaan ini sering berlaku dalam keluarga
• Perbezaan semula jadi dalam keanjalan ligamen dan kekuatan otot yang menyokong sendi

Faktor risiko

• Mempunyai ahli keluarga dengan hipermobiliti sendi
• Menjadi wanita
• Berada pada zaman kanak-kanak atau remaja
• Aktiviti yang berulang kali meregangkan sendi secara berlebihan
• Kekuatan otot yang rendah atau kawalan postur yang kurang baik
• Sesetengah keadaan genetik yang menjejaskan tisu penghubung

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sendi bengkak teruk, merah dan panas bersama demam
• Kecederaan sendi yang menyebabkan bentuk kaki atau tangan berubah
• Tidak dapat menggunakan anggota badan selepas kecederaan
• Kebas, lemah atau perubahan warna pada bahagian badan yang terlibat

Buat temujanji rutin jika:

• Sakit sendi yang berulang atau berpanjangan
• Kerap terseliuh atau terasa sendi tidak stabil
• Keletihan yang mengganggu sekolah, kerja atau aktiviti harian
• Kanak-kanak yang sering mengadu sakit kaki atau lutut
• Kekakuan sendi yang tidak bertambah baik dengan rehat dan aktiviti sederhana

Diagnosis

Diagnosis dibuat melalui perbualan tentang sejarah kesihatan, pemeriksaan fizikal dan penilaian julat pergerakan sendi. Doktor juga akan menyemak sama ada simptom anda sesuai dengan hipermobiliti atau mungkin disebabkan keadaan lain. Tiada satu ujian darah yang boleh mengesahkan sindrom ini.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Sejarah perubatan dan simptom, termasuk kecederaan sendi yang lalu
• Pemeriksaan fizikal untuk menilai julat pergerakan sendi
• Penilaian menggunakan ujian pergerakan yang standard, seperti ujian Beighton
• Ujian darah atau pengimejan jika doktor ingin menolak punca lain atau menilai kecederaan
• Rujukan kepada fisioterapi atau pakar jika simptom kompleks

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor mungkin bertanya tentang sakit, keletihan, kecederaan lampau dan kesan simptom terhadap kehidupan harian. Pemeriksaan tidak menyakitkan, walaupun sesetengah pergerakan mungkin terasa tidak selesa. Jika simptom tidak jelas, doktor mungkin mencadangkan pemantauan atau rujukan lanjut.

Rawatan

Tiada penawar khusus, tetapi simptom biasanya boleh diurus dengan baik. Tumpuan rawatan ialah menguatkan otot yang menyokong sendi, memperbaiki kawalan pergerakan, mengurangkan sakit dan membantu anda kekal aktif secara selamat.

Penjagaan diri di rumah

• Lakukan senaman pengukuhan otot yang disyorkan oleh fisioterapi
• Elakkan meregangkan sendi secara berlebihan atau memaksa sendi melepasi julat selesa
• Atur aktiviti dengan rehat yang cukup; jangan terus memaksa walaupun rasa boleh
• Gunakan kasut yang menyokong dan selesa
• Jaga postur semasa duduk, bekerja dan mengangkat barang
• Dapatkan tidur yang cukup dan uruskan tekanan harian
• Kembali kepada aktiviti secara perlahan selepas kecederaan

Rawatan perubatan

Rawatan biasanya melibatkan fisioterapi untuk pengukuhan dan kawalan sendi, terapi pekerjaan untuk penyesuaian harian, serta nasihat tentang kasut atau sokongan kaki jika perlu. Doktor mungkin membincangkan pilihan pengurusan sakit dan rujukan kepada pakar jika simptom berterusan. Sebarang ubat atau keputusan rawatan perlu dibincangkan dengan doktor atau ahli farmasi; jangan mengambil ubat sendiri untuk jangka panjang tanpa nasihat.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan bukan rawatan utama untuk sindrom hipermobiliti sendi. Ia hanya dipertimbangkan dalam kes tertentu, seperti kecederaan sendi yang serius atau ketidakstabilan yang tidak bertambah baik, dan keputusan itu dibuat oleh pakar selepas penilaian menyeluruh.

Hidup dengan keadaan ini

Kehidupan harian boleh diurus dengan perancangan aktiviti, rehat yang cukup dan senaman yang konsisten. Sesetengah hari mungkin lebih sakit atau meletihkan daripada hari lain. Belajar mengenali had badan dan membuat penyesuaian kecil boleh membantu mengekalkan aktiviti tanpa menyebabkan kecederaan berulang.

Tip gaya hidup

• Kekal aktif dengan senaman impak rendah seperti berjalan, berbasikal atau berenang mengikut keselesaan
• Lakukan latihan kekuatan secara berkala, terutamanya untuk otot kaki, pinggul dan teras
• Pecahkan aktiviti kepada bahagian kecil dan berehat sebelum terlalu letih
• Elakkan aktiviti yang berulang kali memaksa sendi melepasi julat normal
• Jaga berat badan yang sihat untuk mengurangkan beban pada sendi
• Rancang aktiviti sekolah, kerja atau keluarga dengan ruang untuk rehat

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang untuk menyokong otot dan tulang. Senaman adalah bahagian penting dalam pengurusan, tetapi jenis dan jumlahnya perlu disesuaikan. Latihan pengukuhan dan kawalan postur lebih membantu daripada regangan berlebihan. Dapatkan nasihat fisioterapi sebelum memulakan program senaman baharu, terutamanya jika anda sering sakit atau cedera.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Sakit berulang, keletihan dan rasa tidak stabil boleh menyebabkan kekecewaan, kebimbangan atau mood rendah. Ini adalah perkara biasa dan bukan tanda kelemahan. Bercakap dengan doktor, kaunselor atau ahli keluarga boleh membantu. Jika anda berasa tidak selamat atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan segera melalui perkhidmatan kecemasan atau talian krisis tempatan yang disenaraikan di laman ini.

Pencegahan

Kecenderungan hipermobiliti sendi yang berkaitan genetik tidak boleh dicegah. Namun, kecederaan dan masalah sendi yang berulang boleh dikurangkan dengan kekuatan otot yang baik, teknik pergerakan yang selamat dan pengurusan aktiviti yang bijak.

Vaksin

Tiada vaksin untuk mencegah sindrom hipermobiliti sendi. Pastikan imunisasi rutin anda terkini mengikut nasihat Kementerian Kesihatan Malaysia.

Program saringan

Tiada ujian saringan rutin untuk sindrom ini. Penilaian dibuat jika terdapat simptom seperti sakit sendi berulang, ketidakstabilan atau sejarah keluarga yang berkaitan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Sakit sendi yang berterusan atau berulang
• Kecederaan seperti terseliuh atau sendi terkeluar berulang kali
• Keletihan yang menjejaskan sekolah, kerja dan aktiviti harian
• Kurang keyakinan untuk bergerak atau bersenam
• Kebimbangan, mood rendah atau rasa terasing akibat simptom berpanjangan
• Masalah keseimbangan dan risiko jatuh, terutamanya pada orang dewasa yang lebih tua

Pandangan jangka panjang

Prognosis biasanya baik, terutamanya jika simptom dikenal pasti awal dan anda mendapat sokongan fisioterapi. Ramai orang belajar mengurus sendi mereka dengan lebih baik dari semasa ke semasa. Walaupun sesetengah orang terus mempunyai simptom, kebanyakan boleh kekal aktif dan menjalani kehidupan yang memuaskan dengan penyesuaian yang betul.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.