Parut Keloid

Gambaran keseluruhan

Parut keloid ialah parut yang menebal dan timbul, serta tumbuh melebihi kawasan luka asal. Ia terjadi apabila badan menghasilkan terlalu banyak kolagen semasa proses penyembuhan. Kolagen ialah protein semula jadi yang membantu menyembuhkan luka. Keloid bukan kanser dan tidak berjangkit.

Keloid tidak begitu biasa berbanding parut biasa, tetapi ia lebih kerap berlaku pada sesetengah kumpulan orang, terutamanya individu berkulit gelap.

Sesiapa sahaja boleh mendapat keloid, termasuk kanak-kanak dan orang dewasa. Ia lebih biasa pada orang yang mempunyai sejarah keluarga keloid, individu berusia antara 10 hingga 30 tahun, dan mereka yang pernah mengalami keloid sebelum ini.

Gejala

Gejala biasa

• Parut yang timbul, menebal dan meluas melebihi sempadan luka asal.
• Warna parut mungkin merah, merah jambu, ungu, coklat atau lebih gelap daripada kulit sekeliling.
• Rasa gatal, sakit, terbakar atau sensitif apabila disentuh.
• Kulit terasa ketat atau tegang di kawasan parut.
• Parut mungkin berkilat dan keras.
• Parut boleh tumbuh perlahan selama beberapa minggu hingga bulan.

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak boleh mendapat keloid, terutamanya selepas luka, lecuran atau pembedahan.
• Kanak-kanak mungkin kurang faham mengapa parut timbul dan boleh berasa malu atau terganggu.
• Dapatkan nasihat doktor jika parut cepat membesar, sangat gatal atau mengganggu pergerakan.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Keloid masih boleh berlaku pada orang lebih tua, walaupun lebih biasa pada usia lebih muda.
• Kulit yang lebih tua mungkin lebih nipis, jadi jagakan luka dengan lembut dan elakkan geseran.
• Jika parut baru timbul atau berubah selepas usia lanjut, dapatkan pemeriksaan doktor.

Punca

Punca utama

• Penyembuhan luka yang berlebihan: badan menghasilkan terlalu banyak kolagen semasa luka sembuh.
• Trauma kulit seperti luka, lecuran, pembedahan, jerawat, tindik telinga atau tatu.
• Kadang-kadang keloid muncul tanpa luka yang jelas, walaupun ini kurang biasa.

Faktor risiko

• Sejarah keluarga atau diri sendiri pernah mengalami keloid.
• Kulit gelap atau jenis kulit tertentu.
• Usia lebih muda, terutamanya remaja dan dewasa muda.
• Luka pada bahu, dada, cuping telinga, rahang atau belakang.
• Luka yang sembuh dengan perlahan atau mengalami jangkitan.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika luka menunjukkan tanda jangkitan: demam, nanah, bau busuk, merah dan panas yang merebak.
• Jika parut berdarah, berulser, atau membesar dengan sangat cepat.
• Jika parut menyebabkan sakit teruk atau menyekat pergerakan.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda rasa terganggu dengan rupa, gatal atau ketidakselesaan parut.
• Jika anda mempunyai sejarah keloid dan merancang pembedahan, tindik atau rawatan kulit.
• Jika parut tidak bertambah baik selepas beberapa bulan atau anda ingin berbincang pilihan rawatan.

Diagnosis

Doktor biasanya mengenal pasti keloid melalui sejarah kesihatan dan pemeriksaan fizikal parut. Doktor akan bertanya tentang luka asal, berapa lama parut tumbuh, gejala dan sejarah keloid dalam keluarga.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Biasanya tiada ujian khas diperlukan.
• Jika bentuk parut luar biasa atau doktor ingin menolak keadaan lain, biopsi kecil mungkin dicadangkan. Biopsi ialah pengambilan sampel kecil tisu untuk diperiksa.
• Doktor mungkin merujuk anda kepada pakar kulit atau pakar bedah plastik jika rawatan lebih khusus diperlukan.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan tidak menyakitkan. Doktor akan melihat saiz, bentuk, warna dan tekstur parut. Anda boleh bertanya tentang pilihan rawatan, jangkaan hasil dan risiko parut tumbuh semula.

Rawatan

Keloid tidak selalu perlu dirawat. Rawatan bertujuan mengurangkan gejala, mengecilkan parut dan memperbaiki rupa. Pilihan bergantung pada saiz, lokasi, gejala dan sejarah rawatan anda. Doktor akan membincangkan manfaat dan risiko setiap pilihan.

Penjagaan diri di rumah

• Jaga luka baru dengan bersih dan lembap mengikut nasihat doktor atau ahli farmasi.
• Elakkan menggaru, memicit atau memakai pakaian ketat pada parut.
• Lindungi parut daripada matahari dengan pakaian atau pelindung matahari yang sesuai.
• Jika doktor membenarkan, urut parut dengan lembut selepas luka sembuh sepenuhnya. Hentikan jika sakit.
• Jangan cuba memotong atau merawat parut sendiri di rumah.

Rawatan perubatan

Rawatan perubatan mungkin termasuk produk silikon topikal, tekanan pada parut, suntikan ke dalam parut oleh doktor, rawatan sejuk, laser, atau pembedahan. Doktor akan memilih rawatan yang sesuai untuk anda. Jangan gunakan ubat atau produk tanpa nasihat doktor atau ahli farmasi.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan mungkin dipertimbangkan jika keloid besar, mengganggu pergerakan atau tidak bertambah baik dengan rawatan lain. Pembedahan keloid mempunyai risiko parut tumbuh semula, jadi doktor sering mencadangkan rawatan tambahan selepas pembedahan.

Hidup dengan keadaan ini

Keloid boleh menyebabkan gatal atau tidak selesa, tetapi biasanya anda boleh meneruskan aktiviti harian. Pilih pakaian longgar, elakkan geseran dan jaga kulit dengan lembut.

Tip gaya hidup

• Elakkan tindik atau tatu pada kawasan yang pernah mengalami keloid.
• Berhati-hati semasa bercukur atau melakukan aktiviti yang boleh menyebabkan luka.
• Rawat jerawat dan luka kecil dengan betul untuk mengurangkan risiko parut.
• Berhenti merokok jika anda merokok, kerana merokok boleh melambatkan penyembuhan luka.

Diet dan senaman

Tiada diet khas yang terbukti menghilangkan keloid. Makan makanan seimbang dan kekal aktif untuk kesihatan kulit dan penyembuhan. Lindungi parut daripada geseran semasa bersenam.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Keloid boleh menjejaskan keyakinan diri, terutamanya jika ia di kawasan yang mudah dilihat. Perasaan malu, risau atau sedih adalah biasa. Jika tekanan perasaan berterusan atau anda mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan segera daripada perkhidmatan kecemasan tempatan atau profesional kesihatan mental.

Pencegahan

Keloid tidak selalu dapat dielakkan, terutamanya jika anda mempunyai kecenderungan genetik. Namun, penjagaan luka yang baik dan mengelakkan trauma kulit yang tidak perlu boleh mengurangkan risiko.

Vaksin

Tiada vaksin untuk mencegah keloid.

Program saringan

Tiada ujian saringan khas untuk keloid. Pemeriksaan doktor dilakukan jika ada parut yang membimbangkan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Parut mungkin terus membesar dan menjadi lebih tebal.
• Gatal, sakit atau ketat boleh berterusan.
• Parut di sendi boleh mengehadkan pergerakan.
• Rupa parut boleh menjejaskan keyakinan diri.
• Jarang sekali, luka pada parut boleh dijangkiti jika kulit terbuka.

Pandangan jangka panjang

Keloid bukan kanser dan biasanya tidak membahayakan kesihatan secara umum. Banyak rawatan boleh membantu mengurangkan gejala dan saiz parut. Sesetengah keloid tumbuh semula selepas rawatan, jadi susulan dengan doktor adalah penting. Dengan penjagaan yang baik, kebanyakan orang boleh menguruskan keadaan ini dengan baik.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.