Biopsi Buah Pinggang

Gambaran keseluruhan

Biopsi buah pinggang ialah prosedur kecil untuk mengambil sekeping tisu yang sangat kecil daripada buah pinggang anda. Tisu itu kemudian dihantar ke makmal dan dilihat di bawah mikroskop. Tujuannya bukan untuk 'mencari kesalahan', tetapi untuk membantu doktor memahami apa sebenarnya yang berlaku di dalam buah pinggang anda — contohnya sama ada terdapat keradangan, parut, atau masalah pada penapis halus buah pinggang. Dengan jawapan yang lebih jelas, doktor boleh merancang rawatan yang lebih tepat untuk anda.

Biopsi buah pinggang bukan prosedur harian di klinik, tetapi ia prosedur yang biasa dan rutin dilakukan di hospital. Ia dilakukan hanya apabila maklumat daripada ujian darah dan air kencing tidak cukup untuk menjelaskan punca masalah buah pinggang anda.

Ia boleh dilakukan pada orang dewasa dan juga kanak-kanak. Biasanya ia ditawarkan kepada orang yang mempunyai protein berlebihan dalam air kencing, darah dalam air kencing yang berterusan, fungsi buah pinggang yang menurun tanpa sebab jelas, masalah buah pinggang yang berkaitan dengan penyakit autoimun, atau kepada penerima pemindahan buah pinggang yang perlu dipantau.

Gejala

Gejala biasa

• Perlu difahami: biopsi itu sendiri bukan penyakit, jadi ia tidak mempunyai 'gejala'. Yang mempunyai gejala ialah masalah buah pinggang yang menyebabkan biopsi dicadangkan.
• Bengkak pada kaki, buku lali atau keliling mata, terutama pada waktu pagi.
• Air kencing berbuih banyak atau berulang kali, yang boleh menandakan protein dalam air kencing.
• Air kencing berwarna merah jambu, merah atau seperti air basuhan daging.
• Tekanan darah tinggi yang sukar dikawal.
• Rasa letih, kurang selera makan, atau berat badan menurun tanpa sebab jelas.
• Kadang-kadang tiada gejala langsung — masalah dikesan melalui ujian darah atau air kencing semasa pemeriksaan biasa.

Gejala pada kanak-kanak

• Bengkak di sekeliling mata atau pada kaki, terutamanya selepas bangun tidur.
• Air kencing berbuih atau kelihatan berdarah.
• Jangkitan saluran kencing yang berulang.
• Pertumbuhan atau kenaikan berat badan yang lebih perlahan berbanding kanak-kanak lain seusianya.
• Kanak-kanak biasanya diberi ubat penenang ringan (sedasi) supaya prosedur berjalan dengan tenang dan selesa.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Warga emas lebih mudah mengalami lebam atau pendarahan kecil, jadi doktor akan menyemak ubat-ubatan anda terlebih dahulu.
• Ubat pencair darah perlu dibincangkan dengan doktor — jangan berhenti sendiri tanpa nasihat.
• Tekanan darah perlu dikawal dengan baik sebelum prosedur.
• Pemulihan mungkin mengambil masa yang lebih lama, dan bantuan keluarga untuk urusan harian selepas prosedur amat berguna.

Punca

Punca utama

• Protein yang banyak dalam air kencing (sindrom nefrotik) yang puncanya belum jelas.
• Keradangan pada penapis halus buah pinggang (dipanggil glomerulonefritis) yang perlu dikenal pasti jenisnya.
• Darah dalam air kencing yang berterusan tanpa sebab yang dapat dikesan melalui ujian lain.
• Fungsi buah pinggang yang menurun dengan cepat tanpa penjelasan.
• Penyakit autoimun seperti lupus yang disyaki menyerang buah pinggang.
• Pemantauan buah pinggang yang telah dipindahkan, untuk mengesan penolakan atau kerosakan lebih awal.
• Kadang-kadang, untuk memantau kesan sesuatu rawatan terhadap tisu buah pinggang.

Faktor risiko

• Masalah pembekuan darah atau bilangan platelet yang rendah.
• Tekanan darah tinggi yang tidak terkawal.
• Hanya mempunyai satu buah pinggang yang berfungsi.
• Mengambil ubat pencair darah atau ubat antiplatelet.
• Buah pinggang bersaiz kecil atau kedudukan yang menyukarkan imbasan.
• Berat badan berlebihan, yang boleh menyukarkan prosedur dan imbasan.
• Jangkitan pada kulit di kawasan belakang tempat tusukan.
• Umur yang lebih lanjut, yang meningkatkan risiko pendarahan kecil.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Selepas biopsi: pendarahan yang tidak berhenti, sakit teruk yang tiba-tiba, pening atau pucat, demam, atau air kencing berdarah dengan bekuan.
• Sebelum biopsi: jika anda demam, batuk berkahak, atau ada jangkitan kulit di belakang, beritahu doktor sebelum prosedur kerana ia mungkin perlu ditangguhkan.
• Jika anda terlupa memberitahu doktor tentang ubat pencair darah yang anda ambil, hubungi klinik atau hospital dengan segera.

Buat temujanji rutin jika:

• Buat temu janji susulan untuk membincangkan keputusan biopsi bersama doktor anda.
• Berjumpa doktor jika bengkak atau lebam di tempat tusukan tidak reda dalam beberapa hari.
• Bincangkan sebarang kebimbangan tentang ubat-ubatan anda, pemakanan, atau aktiviti harian semasa temu janji susulan.

Diagnosis

Biopsi bukan sesuatu yang dilakukan secara mengejut. Doktor akan berbual dengan anda terlebih dahulu, menyemak sejarah kesihatan dan ubat-ubatan anda, serta menjalankan beberapa ujian untuk memastikan ia selamat untuk anda. Selepas itu, prosedur dirancang dan anda akan diminta bersetuju (memberi persetujuan) sebelum ia dimulakan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk menyemak kiraan sel darah, keupayaan pembekuan darah, dan fungsi buah pinggang.
• Ujian air kencing untuk mengukur protein dan darah.
• Imbasan ultrasound buah pinggang untuk melihat saiz, kedudukan dan keadaan buah pinggang.
• Pengukuran tekanan darah sebelum prosedur.
• Kadang-kadang imbasan lain seperti CT atau MRI jika doktor memerlukannya.
• Semakan senarai ubat anda, terutama ubat pencair darah dan suplemen herba.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda biasanya akan berbaring meniarap. Kulit di belakang akan dibersihkan dan dikebasakan dengan bius setempat, jadi anda akan sedar tetapi kawasan itu tidak terasa sakit. Doktor menggunakan ultrasound sebagai panduan, kemudian memasukkan jarum nipis untuk mengambil sampel tisu. Anda mungkin diminta menahan nafas sebentar. Selepas itu, anda perlu berbaring dan berehat beberapa jam di hospital untuk dipantau, dan sesetengah pesakit diminta bermalam. Keputusan makmal lazimnya siap dalam satu hingga dua minggu, dan doktor akan membincangkannya dengan anda.

Rawatan

Biopsi itu sendiri bukan rawatan — ia adalah cara untuk mendapatkan maklumat. Rawatan sebenar bergantung sepenuhnya kepada apa yang ditemui dalam tisu buah pinggang anda. Sesetengah keputusan menunjukkan masalah yang hanya perlu dipantau rapi; yang lain memerlukan rawatan khusus untuk mengawal keradangan atau melindungi buah pinggang daripada kerosakan berterusan.

Penjagaan diri di rumah

• Berehat pada hari prosedur dan elakkan memandu sendiri pulang.
• Elakkan mengangkat benda berat dan senaman berat selama tempoh yang dinasihatkan doktor, biasanya satu hingga dua minggu.
• Minum air secukupnya seperti biasa, kecuali doktor menasihatkan sebaliknya.
• Jaga tempat tusukan bersih dan kering; ikut arahan doktor tentang bilakah boleh mandi penuh.
• Elakkan mandi berendam atau berenang buat sementara waktu.
• Perhatikan tempat tusukan setiap hari — lebam kecil adalah biasa, tetapi bengkak yang membesar tidak.
• Hadiri temu janji susulan dan bawa senarai soalan anda.

Rawatan perubatan

Rawatan ditentukan oleh hasil biopsi. Secara umum, doktor mungkin akan mengawal tekanan darah, memberi ubat untuk mengurangkan protein dalam air kencing, memberi ubat yang menenangkan atau mengawal sistem imun dalam kes keradangan tertentu, merawat jangkitan jika ada, serta menyesuaikan ubat-ubatan lain supaya buah pinggang tidak terbeban. Selain itu, perubahan pemakanan dan pemantauan berkala melalui ujian darah dan air kencing adalah sebahagian penting daripada pelan rawatan. Doktor anda akan menerangkan pilihan yang sesuai untuk keadaan khusus anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Biopsi buah pinggang sendiri bukan pembedahan besar dan biasanya tidak memerlukan pembedahan terbuka. Pembedahan atau prosedur radiologi yang lebih lanjut jarang diperlukan, contohnya jika berlaku pendarahan yang tidak dapat dikawal. Jika itu berlaku, doktor akan menerangkannya kepada anda dengan jelas.

Hidup dengan keadaan ini

Kebanyakan orang kembali kepada rutin harian dalam beberapa hari hingga dua minggu selepas biopsi. Jika anda mempunyai penyakit buah pinggang yang mendasari, kehidupan seharian mungkin melibatkan pengambilan ubat secara teratur dan temu janji susulan yang kerap. Cuba jaga jadual ini seperti janji penting lain — ia membantu doktor mengesan perubahan lebih awal.

Tip gaya hidup

• Ambil ubat mengikut arahan dan jangan berhenti sendiri, terutama ubat untuk tekanan darah atau imun.
• Kawal tekanan darah di rumah jika doktor mencadangkannya, dan catat bacaannya.
• Elakkan merokok, dan hadkan alkohol.
• Dapatkan rehat yang cukup dan uruskan tekanan dengan cara yang sesuai untuk anda.
• Beritahu doktor atau ahli farmasi sebelum mengambil sebarang ubat baru, suplemen atau herba — sesetengahnya boleh membebankan buah pinggang.
• Hadiri semua temu janji susulan walaupun anda rasa sihat.

Diet dan senaman

Doktor atau pakar pemakanan mungkin akan menasihatkan anda tentang pengambilan garam, protein dan kalium, bergantung kepada keadaan buah pinggang anda — jangan ubah diet secara melampau sendiri. Secara umum, kekalkan berat badan yang sihat dan lakukan aktiviti ringan seperti berjalan kaki selepas tempoh pemulihan yang dibenarkan. Mulakan perlahan-lahan dan tingkatkan secara beransur-ansur.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Adalah normal untuk berasa risau semasa menunggu keputusan biopsi, atau berasa tertekan jika keputusan menunjukkan penyakit buah pinggang. Perasaan ini nyata dan tidak patut dipendam. Bercakap dengan pasangan, keluarga, atau rakan boleh membantu. Jika rasa cemas, sedih atau hilang semangat berterusan sehingga mengganggu tidur dan kehidupan harian anda, sila dapatkan bantuan profesional — khidmat sokongan kesihatan mental tersedia, dan anda tidak perlu menghadapinya bersendirian. Jika anda mempunyai fikiran untuk mencederakan diri sendiri, dapatkan bantuan kecemasan dengan segera.

Pencegahan

Biopsi tidak boleh 'dicegah' kerana ia satu prosedur ujian, bukan penyakit. Namun begitu, risiko komplikasinya boleh dikurangkan dengan memberitahu doktor tentang semua ubat dan suplemen anda, memastikan tekanan darah terkawal, dan mematuhi arahan rehat selepas prosedur.

Program saringan

Pemeriksaan kesihatan berkala — termasuk ujian air kencing dan ujian darah untuk fungsi buah pinggang — boleh mengesan masalah buah pinggang lebih awal, sebelum keadaan menjadi lebih rumit. Anda boleh berbincang dengan doktor di klinik kesihatan tentang saringan yang sesuai untuk anda, terutama jika anda mempunyai diabetes, tekanan darah tinggi, atau sejarah keluarga penyakit buah pinggang.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jika punca masalah buah pinggang tidak dikenal pasti, rawatan yang tepat mungkin lambat diberikan dan kerosakan buah pinggang boleh berterusan.
• Komplikasi prosedur biopsi yang paling biasa ialah pendarahan kecil atau lebam di bawah kulit, yang biasanya pulih sendiri.
• Komplikasi yang jarang berlaku termasuk pendarahan yang memerlukan rawatan atau pemantauan lanjutan, jangkitan di tempat tusukan, dan pembentukan saluran darah abnormal kecil di tempat tusukan.
• Risiko kehilangan buah pinggang akibat biopsi sangat jarang berlaku.

Pandangan jangka panjang

Bagi kebanyakan pesakit, biopsi buah pinggang berjalan lancar dan memberi jawapan yang sangat membantu dalam merancang rawatan. Walaupun keputusan kadang-kadang menunjukkan penyakit buah pinggang yang serius, mengetahui puncanya lebih awal membuka peluang untuk rawatan yang lebih baik, pemantauan yang rapi, dan langkah untuk melindungi buah pinggang anda. Banyak keadaan buah pinggang boleh diuruskan dengan baik, dan ramai pesakit terus menjalani kehidupan yang bermakna dengan penjagaan yang betul. Bincangkan keputusan dan pilihan anda bersama pasukan penjagaan kesihatan anda.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.