Displasia Buah Pinggang

Gambaran keseluruhan

Displasia buah pinggang ialah keadaan sejak lahir di mana satu atau kedua-dua buah pinggang tidak terbentuk dengan normal. Tisu buah pinggang yang sepatutnya berfungsi digantikan sebahagiannya oleh kista, iaitu poket kecil berisi cecair, dan struktur yang tidak berfungsi dengan baik. Ia bukan kanser dan tidak berjangkit. Sesetengah kes ringan dan hanya perlu pemantauan, manakala kes yang lebih serius memerlukan penjagaan pakar.

Ia tidak biasa dan tergolong dalam kelainan buah pinggang kongenital yang jarang berlaku. Bilangan tepat sukar dipastikan kerana sesetengah kes ringan tidak menunjukkan gejala dan hanya ditemui secara kebetulan.

Gejala

Gejala biasa

• Selalunya tiada gejala awal, terutamanya jika hanya satu buah pinggang terjejas.
• Jangkitan saluran kencing berulang, seperti demam dan rasa sakit semasa kencing.
• Sakit perut atau sakit belakang yang berulang.
• Air kencing berbau busuk, keruh, atau mengandungi darah.
• Bengkak pada perut jika kista besar.
• Tekanan darah tinggi.
• Pertumbuhan lambat atau berat badan sukar naik pada kanak-kanak.
• Bengkak pada muka, kaki, atau badan jika fungsi buah pinggang terjejas.

Gejala pada kanak-kanak

• Buah pinggang tidak normal dikesan semasa ultrasound ketika hamil.
• Demam berulang tanpa sebab jelas.
• Jangkitan kencing berulang.
• Muntah, tidak mahu makan, atau kurang aktif.
• Pertumbuhan lambat atau berat badan tidak naik mengikut umur.
• Bengkak di perut, sekitar mata, atau kaki.
• Kencing sedikit atau menangis semasa kencing.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sering tiada gejala dan ditemui secara kebetulan semasa ultrasound atau imbasan untuk sebab lain.
• Tekanan darah tinggi yang sukar dikawal.
• Jangkitan kencing berulang.
• Sakit belakang atau batu karang.
• Penurunan perlahan fungsi buah pinggang dalam ujian darah.

Punca

Punca utama

• Masalah pembentukan janin: buah pinggang tidak berkembang dengan normal semasa dalam kandungan.
• Sesetengah kes berkaitan dengan faktor genetik atau kelainan kromosom.
• Halangan aliran air kencing, seperti penyempitan saluran atau refluks, boleh menyumbang kepada kerosakan buah pinggang.
• Dalam banyak kes, punca tepat tidak dapat dikenal pasti.

Faktor risiko

• Sejarah keluarga dengan kelainan buah pinggang kongenital.
• Sindrom genetik tertentu yang diketahui.
• Masalah aliran air kencing yang dikesan semasa dalam kandungan.
• Kelahiran dengan kelainan kongenital lain.
• Banyak kes berlaku tanpa faktor risiko yang jelas.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Demam tinggi disertai sakit belakang atau sisi badan.
• Air kencing berdarah, bernanah, atau sangat sedikit.
• Muntah berterusan dan tidak boleh minum.
• Bengkak baru pada muka, kaki, atau seluruh badan.
• Tekanan darah tinggi dengan sakit kepala atau penglihatan kabur.
• Anak sangat lemah, kurang aktif, atau tidak membesar seperti biasa.

Buat temujanji rutin jika:

• Selepas ultrasound ketika hamil menunjukkan buah pinggang tidak normal.
• Anak kerap mendapat jangkitan kencing.
• Pertumbuhan lambat atau berat badan sukar naik.
• Ada sejarah keluarga dengan masalah buah pinggang kongenital.
• Ingin berbincang tentang pelan pemantauan dan penjagaan jangka panjang.
• Mahu mengetahui tanda-tanda yang perlu diawasi di rumah.

Diagnosis

Doktor akan mengambil sejarah kesihatan, melakukan pemeriksaan fizikal, dan melihat hasil ultrasound. Ujian air kencing dan darah membantu menilai fungsi buah pinggang. Sesetengah kes dikesan sebelum lahir dan dipantau selepas bayi dilahirkan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ultrasound buah pinggang dan saluran kencing.
• Ujian air kencing untuk jangkitan atau protein.
• Ujian darah untuk fungsi buah pinggang.
• Pemantauan tekanan darah secara berkala.
• Imbasan lanjutan seperti CT atau MRI jika diperlukan.
• Ujian khas untuk melihat aliran air kencing jika doktor mengesyaki halangan atau refluks.
• Ujian genetik dalam kes terpilih yang mempunyai ciri sindrom tertentu.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor akan menilai sama ada satu atau kedua-dua buah pinggang terjejas, tahap fungsi buah pinggang, tekanan darah, dan aliran air kencing. Mungkin ada temujanji susulan berkala. Tidak semua kes memerlukan ujian invasif; doktor akan memilih ujian yang perlu sahaja.

Rawatan

Tiada ubat yang boleh membetulkan bentuk buah pinggang. Rawatan tertumpu kepada menjaga fungsi buah pinggang, mencegah dan merawat jangkitan, mengawal tekanan darah, serta memantau pertumbuhan dan kesihatan anak. Ramai pesakit hanya memerlukan pemantauan berkala.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air secukupnya melainkan doktor menasihatkan had tertentu.
• Jangan menahan kencing terlalu lama.
• Jaga kebersihan diri untuk mengurangkan risiko jangkitan kencing.
• Patuhi temujanji susulan dan ujian yang dijadualkan.
• Pantau demam, sakit belakang, atau perubahan air kencing.
• Jangan mengambil ubat tambahan, termasuk ubat tanpa preskripsi, tanpa bertanya kepada doktor atau ahli farmasi kerana sesetengah ubat boleh membebankan buah pinggang.
• Amalkan pemakanan seimbang dan kurangkan makanan yang sangat masin atau diproses.

Rawatan perubatan

Doktor akan merawat jangkitan jika ada, mengawal tekanan darah jika perlu, dan memantau fungsi buah pinggang dari semasa ke semasa. Jika keadaan lebih kompleks, doktor mungkin merujuk kepada pakar kanak-kanak atau pakar buah pinggang. Dalam kes fungsi buah pinggang menurun teruk, pilihan seperti dialisis atau pemindahan buah pinggang akan dibincangkan oleh pasukan penjagaan kesihatan. Ini tidak diperlukan untuk semua pesakit.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan tidak bertujuan membetulkan displasia semata-mata. Ia mungkin dipertimbangkan jika ada halangan aliran air kencing, refluks teruk, kista besar yang menekan struktur lain, atau jangkitan berulang. Keputusan dibuat bersama doktor dan pakar selepas menimbang manfaat dan risiko.

Hidup dengan keadaan ini

Kebanyakan kanak-kanak boleh bersekolah, bermain, dan menjalani kehidupan biasa dengan pemantauan yang teratur. Ibu bapa dan penjaga perlu mengenali tanda jangkitan atau komplikasi serta memastikan temujanji klinik tidak terlepas.

Tip gaya hidup

• Amalkan pemakanan seimbang untuk seluruh keluarga.
• Kekal aktif dengan senaman yang sesuai umur dan keupayaan.
• Pastikan rumah bebas daripada asap rokok.
• Dapatkan imunisasi mengikut jadual yang disyorkan Kementerian Kesihatan Malaysia.
• Pantau tekanan darah dan berat badan secara berkala.
• Bawa anak ke klinik lebih awal jika demam atau menunjukkan tanda jangkitan.

Diet dan senaman

Tidak perlu diet khas melainkan doktor atau pakar pemakanan menasihatkan. Amalkan pemakanan biasa yang sihat, kurangkan makanan sangat masin dan diproses, dan minum air mencukupi. Senaman sederhana sesuai umur adalah digalakkan. Jika fungsi buah pinggang terjejas, doktor akan memberi panduan khusus tentang garam, protein, dan cecair.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Diagnosis buah pinggang pada anak boleh menimbulkan rasa bimbang, sedih, atau bersalah kepada ibu bapa. Rasa ini normal, tetapi anda tidak perlu menghadapinya sendirian. Bincang dengan doktor, ahli psikologi, atau kumpulan sokongan. Jika anda atau anak anda mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan kecemasan segera.

Pencegahan

Displasia buah pinggang tidak boleh dicegah sepenuhnya kerana ia berlaku semasa pembentukan janin. Namun, pengesanan awal dan penjagaan yang baik dapat mengurangkan risiko komplikasi.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk displasia buah pinggang. Pastikan kanak-kanak menerima imunisasi mengikut jadual KKM untuk mencegah jangkitan yang boleh membebankan buah pinggang.

Program saringan

Ultrasound ketika hamil dapat mengesan sesetengah kes. Bayi dengan sejarah keluarga atau kelainan kongenital lain mungkin perlu ultrasound selepas lahir. Bagi pesakit yang diketahui mempunyai displasia, ujian air kencing dan tekanan darah berkala membantu memantau kesihatan buah pinggang.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan saluran kencing berulang.
• Tekanan darah tinggi.
• Kerosakan buah pinggang secara perlahan.
• Penyakit buah pinggang kronik.
• Kista besar yang menyebabkan sakit atau menekan organ lain.
• Dalam kes dua hala yang teruk, kegagalan fungsi buah pinggang.

Pandangan jangka panjang

Harapan untuk banyak kes satu sisi adalah baik, terutamanya dengan pemantauan dan rawatan awal. Ramai kanak-kanak membesar dan menjalani kehidupan normal. Kes yang melibatkan kedua-dua buah pinggang lebih kompleks, tetapi sokongan perubatan dan penjagaan berkala boleh membantu menguruskan keadaan dengan lebih baik.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.