Virus Langya (Langya Henipavirus): Apa Yang Perlu Anda Tahu

Gambaran keseluruhan

Virus Langya (nama penuhnya Langya henipavirus, singkatannya LayV) ialah sejenis virus yang baru dikenal pasti. Ia mula dikesan pada pesakit yang mengalami demam di wilayah Shandong dan Henan, China Timur, sekitar tahun 2018 hingga 2019, dan dilaporkan kepada dunia pada tahun 2022. Virus ini tergolong dalam keluarga virus yang sama dengan virus Nipah dan virus Hendra, iaitu virus yang biasanya berasal daripada haiwan. Kajian awal mendapati virus ini banyak ditemui pada cencurut, iaitu haiwan kecil seakan tikus berhidung panjang. Oleh itu, saintis percaya cencurut mungkin menjadi tempat virus ini hidup secara semula jadi. Setakat ini, kes yang dilaporkan masih sedikit, lebih kurang tiga puluhan orang, dan tiada bukti kukuh bahawa ia merebak daripada manusia kepada manusia. Tiada kes dilaporkan di Malaysia.

Tidak. Ini jangkitan yang sangat jarang berlaku. Sejak ia dikenal pasti, hanya beberapa puluh kes dilaporkan di seluruh dunia, hampir semuanya di dua wilayah di China Timur. Ia bukan penyakit yang biasa dilihat di klinik atau hospital di Malaysia.

Kebanyakan pesakit yang dilaporkan ialah petani atau orang yang tinggal dan bekerja berhampiran kawasan pertanian dan hutan di China Timur, iaitu tempat yang mungkin banyak cencurut. Setakat ini tiada bukti bahawa kanak-kanak, wanita hamil atau kumpulan tertentu lebih mudah dijangkiti. Namun, sesiapa sahaja yang demam selepas terdedah kepada haiwan atau selepas melancong ke kawasan yang terlibat perlu berjumpa doktor. Jika anda di Malaysia, risiko anda sangat rendah melainkan anda baru berkunjung ke kawasan terbabit dan mempunyai gejala.

Gejala

Gejala biasa

• Demam
• Rasa letih yang melampau
• Batuk
• Sakit tekak
• Sakit otot dan sakit badan
• Sakit kepala
• Hilang selera makan
• Loya atau muntah
• Pening
• Kadang-kadang cirit-birit
• Sesetengah pesakit didapati mempunyai paras platelet (sel darah yang membantu pembekuan darah) atau sel darah putih yang rendah, serta tanda keradangan pada hati atau buah pinggang. Perkara ini hanya dikesan melalui ujian darah, bukan dirasai sendiri.

Gejala pada kanak-kanak

• Maklumat tentang gejala pada kanak-kanak masih terhad kerana kes sangat sedikit.
• Perhatikan demam, kurang aktif, mudah meragam, kurang selera makan atau kurang minum.
• Kanak-kanak kecil mungkin hanya kelihatan lemah atau tidak bermaya, tanpa gejala yang jelas.
• Bawa berjumpa doktor jika demam berterusan atau anak kelihatan semakin lemah.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Orang tua, terutamanya yang mempunyai penyakit kronik seperti kencing manis atau penyakit jantung, mungkin lebih mudah mengalami jangkitan yang lebih serius.
• Demam dan rasa keliru boleh menjadi tanda awal yang penting pada warga emas, jadi lebih baik berjumpa doktor lebih awal.
• Pastikan mereka cukup minum air dan tidak terlepas makan semasa demam.

Punca

Punca utama

• Punca tepatnya masih dikaji. Apa yang diketahui ialah virus ini hidup dalam haiwan, kemungkinan besar cencurut.
• Manusia mungkin dijangkiti melalui sentuhan dengan haiwan yang dijangkiti, air kencing atau najisnya, atau persekitaran yang tercemar.
• Virus ini tidak sama dengan virus selesema biasa, dan ia tidak dikaitkan dengan makanan atau minuman yang biasa diambil di Malaysia.

Faktor risiko

• Tinggal atau bekerja di kawasan pertanian dan hutan di China Timur
• Pekerjaan yang terdedah kepada haiwan kecil, tanah atau hasil pertanian
• Menyentuh haiwan yang sakit atau mati tanpa perlindungan
• Tidak mencuci tangan dengan sabun selepas kerja di luar atau selepas menyentuh haiwan
• Kontak rapat dengan pesakit yang dijangkiti mungkin berisiko, tetapi ini belum disahkan

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Demam tinggi yang tidak reda selepas beberapa hari
• Sesak nafas, sakit dada, atau batuk yang semakin teruk
• Tidak boleh makan atau minum kerana muntah berterusan
• Keliru, terlalu mengantuk, atau sukar dikejutkan
• Demam selepas melancong ke luar negara, terutamanya jika anda baru melawat kawasan pertanian atau hutan

Buat temujanji rutin jika:

• Demam ringan yang berterusan lebih daripada dua hingga tiga hari
• Rasa letih, sakit otot dan hilang selera makan yang tidak pulih
• Batuk atau sakit tekak yang tidak reda
• Anda rasa risau dan ingin mendapatkan penjelasan daripada doktor

Diagnosis

Doktor akan bermula dengan bertanya tentang gejala anda, ke mana anda baru melancong, dan sama ada anda ada kontak dengan haiwan. Jika mereka risau, mereka akan menjalankan ujian darah dan mungkin ujian pada sampel pernafasan. Ujian pengesahan khusus untuk virus Langya biasanya dibuat di makmal kesihatan awam, bukan di klinik biasa.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah penuh untuk melihat bilangan sel darah, termasuk platelet dan sel darah putih
• Ujian fungsi hati dan buah pinggang
• Ujian PCR, iaitu ujian yang mengesan bahan genetik virus dalam sampel darah atau swab
• Ujian antibodi untuk melihat sama ada badan anda telah membina pertahanan terhadap virus ini
• X-ray atau imbasan dada jika ada gejala pernafasan

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Ujian khusus mungkin mengambil masa beberapa hari kerana sampel perlu dihantar ke makmal rujukan. Dalam pada itu, doktor akan memantau gejala anda dan memberikan rawatan sokongan. Anda mungkin diminta mengurangkan kontak rapat dengan orang lain sementara menunggu keputusan, terutamanya jika anda mempunyai gejala pernafasan. Ini adalah langkah berjaga-jaga biasa dan bukan bermakna anda pasti mempunyai penyakit ini.

Rawatan

Tiada ubat khas yang disahkan untuk membunuh virus Langya. Rawatan tertumpu kepada membantu badan anda pulih dengan sendirinya, sambil doktor memantau tanda-tanda bahaya. Ini dipanggil rawatan sokongan.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang cukup dan elakkan kerja berat sehingga demam reda
• Minum air dengan cukup, sedikit-sedikit tetapi kerap
• Makan makanan mudah dan berkhasiat walaupun selera makan berkurang
• Ukur suhu badan dua kali sehari dan catat perubahan
• Basuh tangan dengan sabun dan air, terutamanya sebelum makan dan selepas ke tandas
• Elakkan kontak rapat dengan ahli keluarga, terutamanya warga emas dan bayi, sehingga doktor membenarkan
• Jangan pergi bekerja atau ke sekolah sehingga doktor mengesahkan anda selamat untuk kembali

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberikan cecair melalui drip jika anda tidak cukup minum, ubat untuk mengurangkan demam dan sakit badan, serta oksigen jika pernafasan terjejas. Pesakit yang lebih serius akan dipantau di hospital supaya perubahan pada hati, buah pinggang atau sel darah dapat dikesan lebih awal. Rawatan akan disesuaikan mengikut keadaan anda dan akan dibincangkan oleh doktor anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak diperlukan untuk jangkitan ini.

Hidup dengan keadaan ini

Kebanyakan orang yang dijangkiti pulih secara beransur-ansur dalam beberapa minggu dengan rehat dan rawatan sokongan. Pada hari-hari awal, fokuslah kepada rehat dan minum air yang cukup. Pulih dengan perlahan adalah normal. Jangan terlalu cepat memaksa diri untuk kembali kepada aktiviti biasa.

Tip gaya hidup

• Utamakan tidur dan rehat yang cukup
• Kekalkan kebersihan tangan yang baik
• Elakkan menyentuh haiwan liar atau haiwan yang sakit
• Bersihkan dan tutup makanan dengan baik
• Ikut nasihat doktor tentang bila boleh kembali bekerja atau ke sekolah
• Berjumpa doktor semula jika gejala kembali atau bertambah teruk

Diet dan senaman

Makan makanan mudah, hangat dan berkhasiat seperti bubur, sup, buah-buahan dan sayur-sayuran. Minum air dengan kerap. Bersenam semula secara perlahan selepas demam reda, contohnya berjalan kaki ringan dahulu, kemudian tambah sedikit demi sedikit mengikut keselesaan badan anda.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Rasa cemas atau risau selepas demam yang tidak diketahui puncanya adalah normal. Berbual dengan doktor, ahli keluarga atau rakan boleh membantu. Jika rasa cemas, sedih atau takut berterusan sehingga mengganggu tidur dan kehidupan harian anda, dapatkan bantuan profesional. Senarai talian sokongan boleh didapati di laman ini.

Pencegahan

Oleh kerana virus ini masih dikaji, tiada cara yang 100 peratus pasti untuk mencegahnya. Namun, langkah berjaga-jaga yang biasa boleh mengurangkan risiko jangkitan yang berkaitan dengan haiwan. Ikut nasihat Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) dan pihak berkuasa kesihatan tempatan, terutamanya jika ada notis kesihatan berkaitan perjalanan.

Vaksin

Setakat ini tiada vaksin yang diluluskan untuk virus Langya. Penyelidikan sedang dijalankan, dan maklumat terkini boleh diperoleh daripada pihak berkuasa kesihatan.

Program saringan

Tiada saringan rutin untuk virus ini. Saringan hanya dilakukan oleh pihak kesihatan awam apabila ada kes atau kontak rapat yang sedang disiasat.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan paru-paru (pneumonia) yang menyebabkan sesak nafas
• Keradangan atau gangguan fungsi hati dan buah pinggang
• Paras platelet yang rendah, yang boleh meningkatkan risiko pendarahan
• Komplikasi saraf seperti sawan atau keradangan otak, walaupun jarang berlaku
• Rasa lemah dan letih yang berpanjangan selepas jangkitan

Pandangan jangka panjang

Setakat ini, kebanyakan kes yang dilaporkan pulih, dan tiada kematian dilaporkan dalam laporan awal. Ini penyakit baru, jadi pemahaman tentangnya masih berkembang. Jika anda di Malaysia, risiko anda sangat rendah. Yang paling penting ialah memantau kesihatan diri, berjumpa doktor jika demam berterusan, dan tidak panik. Banyak penyakit demam lain yang lebih biasa dan boleh dirawat.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.