Penyakit Berkaitan Sengkenit Bintang Tunggal

Gambaran keseluruhan

Penyakit berkaitan sengkenit bintang tunggal bukan satu penyakit sahaja. Ia merujuk kepada beberapa keadaan yang boleh berlaku selepas gigitan sengkenit Lone Star, sejenis sengkenit yang banyak di bahagian timur dan tenggara Amerika Syarikat. Gigitan sengkenit ini boleh menyebarkan kuman, menyebabkan demam dan ruam, atau mencetuskan alahan kepada daging merah yang dipanggil alahan alpha-gal. Sengkenit ini tidak biasa di Malaysia, jadi kebanyakan kes di sini berkait dengan perjalanan ke kawasan endemik.

Di kawasan endemik Amerika Syarikat, gigitan sengkenit ini agak biasa. Di Malaysia, ia tidak dianggap biasa kerana sengkenit Lone Star bukan spesies tempatan. Kes yang dilaporkan biasanya melibatkan pelancong atau penduduk yang pernah ke kawasan tersebut.

Sesiapa yang berada di luar rumah di kawasan berumput atau berhutan di kawasan endemik boleh terjejas. Ini termasuk pejalan kaki, orang yang berkhemah, pekerja hutan, pemilik haiwan peliharaan dan pelancong. Kanak-kanak dan warga emas juga boleh terjejas.

Gejala

Gejala biasa

• Ramai orang tidak mempunyai gejala selepas digigit.
• Demam, letih, sakit kepala dan sakit otot.
• Ruam, kadang-kadang berbentuk bulatan seperti sasaran, tetapi tidak selalu.
• Sakit sendi atau bengkak sendi.
• Untuk alahan alpha-gal: gatal-gatal, bengkak, sakit perut, loya, cirit-birit atau sesak nafas beberapa jam selepas makan daging merah.

Gejala pada kanak-kanak

• Demam dan rasa tidak selesa mungkin lebih ketara.
• Ruam atau bengkak di tempat gigitan.
• Kanak-kanak mungkin kurang aktif, kurang selera makan atau meragam.
• Reaksi alahan selepas makan daging merah boleh berlaku seperti orang dewasa; dapatkan bantuan segera jika sesak nafas.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Gejala mungkin lebih teruk, termasuk demam tinggi dan keletihan melampau.
• Kekeliruan atau lemah badan perlu diberi perhatian segera.
• Penyakit kronik lain boleh membuat pemulihan lebih perlahan.

Punca

Punca utama

• Gigitan sengkenit Lone Star yang membawa kuman atau bahan dalam air liurnya.
• Bakteria tertentu boleh menyebabkan jangkitan seperti erlikiosis atau tularemia; sesetengah ruam berkaitan sengkenit punca tepatnya belum pasti.
• Alahan alpha-gal berlaku apabila sistem imun menjadi sensitif kepada gula semula jadi dalam daging merah selepas gigitan sengkenit.

Faktor risiko

• Aktiviti luar seperti mendaki, berkhemah atau bekerja di kawasan berumput dan berhutan di kawasan endemik.
• Tinggal atau melancong ke bahagian timur atau tenggara Amerika Syarikat.
• Tidak memakai pakaian pelindung atau penghalau sengkenit.
• Lewat membuang sengkenit yang melekat.
• Mempunyai haiwan peliharaan yang dibawa masuk ke dalam rumah tanpa pemeriksaan sengkenit.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika ada tanda kecemasan seperti sesak nafas atau bengkak tekak, hubungi perkhidmatan kecemasan dahulu.
• Demam, ruam atau sakit sendi selepas gigitan atau selepas melancong ke kawasan endemik.
• Reaksi selepas makan daging merah seperti gatal-gatal, sakit perut atau muntah.
• Sengkenit masih melekat dan anda tidak pasti cara membuangnya dengan selamat.

Buat temujanji rutin jika:

• Anda pernah digigit sengkenit dan ingin nasihat walaupun tiada gejala.
• Gejala ringan yang berterusan seperti keletihan atau sakit otot.
• Anda bimbang tentang alahan makanan selepas gigitan sengkenit.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, sejarah perjalanan, aktiviti luar, gigitan sengkenit dan makanan yang dimakan. Pemeriksaan fizikal termasuk melihat ruam dan tanda alahan. Diagnosis bergantung kepada gabungan maklumat ini dan kadang-kadang ujian darah atau ujian alahan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk tanda jangkitan atau keradangan.
• Ujian antibodi atau ujian khusus untuk kuman tertentu, bergantung kepada tempat dan gejala.
• Ujian alahan alpha-gal melalui doktor pakar jika disyaki.
• Pemeriksaan ruam dan tanda vital.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor mungkin memulakan rawatan berdasarkan syak sebelum keputusan ujian keluar, terutamanya jika gejala teruk. Sesetengah ujian mungkin dihantar ke makmal luar dan mengambil masa. Beritahu doktor tentang sebarang perjalanan ke luar negara.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada jenis masalah: jangkitan bakteria, ruam selepas gigitan, atau alahan alpha-gal. Doktor akan menentukan sama ada rawatan diperlukan dan memantau kemajuan. Jangan mengambil ubat sendiri tanpa nasihat, terutamanya jika anda mempunyai alahan.

Penjagaan diri di rumah

• Buang sengkenit dengan segera menggunakan pinset halus, tarik perlahan dekat kulit tanpa memulas.
• Bersihkan tempat gigitan dengan sabun dan air.
• Catat tarikh gigitan dan perhatikan gejala.
• Rehat dan minum air yang cukup.
• Jika disyaki alahan alpha-gal, elakkan daging merah seperti dinasihatkan dan baca label makanan.
• Ambil gambar ruam untuk ditunjukkan kepada doktor.

Rawatan perubatan

Untuk jangkitan bakteria, doktor mungkin memberikan antibiotik yang sesuai; ini bukan ubat yang boleh dibeli sendiri. Untuk alahan alpha-gal, rawatan tertumpu kepada mengelakkan pencetus dan pelan tindakan kecemasan jika doktor menyediakannya. Reaksi alahan teruk memerlukan rawatan kecemasan segera. Doktor juga akan merawat gejala seperti demam atau sakit mengikut keperluan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Tidak berkaitan untuk keadaan ini.

Hidup dengan keadaan ini

Pemulihan berbeza-beza. Sesetengah orang pulih dalam beberapa hari hingga minggu, manakala keletihan atau sensitiviti makanan boleh berlarutan. Simpan catatan gejala dan ikut janji susulan dengan doktor.

Tip gaya hidup

• Elakkan kawasan berumput tinggi dan semak jika mungkin.
• Pakai baju lengan panjang, seluar panjang dan kasut tertutup.
• Gunakan penghalau sengkenit yang disyorkan oleh farmasi atau doktor.
• Periksa badan, rambut dan pakaian selepas berada di luar.
• Periksa haiwan peliharaan dan basuh pakaian selepas aktiviti luar.

Diet dan senaman

Jika anda mempunyai alahan alpha-gal, elakkan daging merah dan makanan yang mungkin mengandunginya seperti dinasihatkan oleh doktor atau pakar pemakanan. Baca label dan tanya tentang bahan dalam makanan. Senaman ringan boleh membantu pemulihan, tetapi mulakan perlahan jika masih letih atau lemah.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Gigitan sengkenit dan alahan makanan boleh menyebabkan kebimbangan. Bercakap dengan doktor, ahli keluarga atau kumpulan sokongan boleh membantu. Jika anda berasa sangat tertekan atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan kecemasan segera melalui perkhidmatan kecemasan tempatan atau nombor krisis yang tersenarai di laman ini.

Pencegahan

Ya, kebanyakan risiko boleh dikurangkan dengan mengelakkan gigitan sengkenit. Tiada cara pasti untuk mencegah semua kes, tetapi langkah perlindungan membantu.

Vaksin

Tiada vaksin untuk manusia bagi penyakit berkaitan sengkenit Lone Star ini. Tanya doktor atau farmasi tentang pilihan perlindungan yang sesuai.

Program saringan

Tiada ujian saringan rutin untuk orang tanpa gejala. Ujian hanya dilakukan jika ada gejala atau sejarah pendedahan yang jelas.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan bakteria yang tidak dirawat boleh menjadi teruk dan menjejaskan organ, terutamanya pada warga emas atau orang dengan imuniti lemah.
• Reaksi alahan alpha-gal boleh menyebabkan reaksi teruk termasuk sesak nafas jika tidak diurus.
• Ruam dan demam yang berpanjangan boleh menyebabkan keletihan dan kurang daya tahan.
• Jarang sekali, jangkitan boleh menyebabkan komplikasi neurologi atau pendarahan.

Pandangan jangka panjang

Harapan baik: kebanyakan orang pulih sepenuhnya dengan penjagaan yang sesuai dan rehat. Banyak gigitan sengkenit tidak menyebabkan penyakit. Jika anda mempunyai gejala, mendapatkan nasihat awal membantu mencegah komplikasi. Sesetengah orang dengan alahan alpha-gal boleh bertambah baik dari semasa ke semasa, tetapi ini berbeza-beza.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.