Rubella (Campak Jerman)

Gambaran keseluruhan

Rubella, juga dikenali sebagai campak Jerman, adalah jangkitan virus yang biasanya ringan dan menyebabkan ruam merah, demam, serta kelenjar bengkak. Ia amat berbahaya bagi wanita hamil kerana boleh menjejaskan janin.

Dengan imunisasi yang menyeluruh, rubella kini jarang berlaku di Malaysia. Namun, kes masih boleh berlaku terutama dalam kalangan mereka yang tidak divaksin atau mereka yang datang dari luar negara.

Ia boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi paling kerap berlaku pada kanak-kanak dan remaja yang belum lengkap vaksinasi. Wanita yang mengandung dan belum pernah divaksin menghadapi risiko paling tinggi.

Gejala

Gejala biasa

• Ruam kemerahan bermula di muka kemudian merebak ke seluruh badan
• Demam ringan yang biasanya tidak melebihi 38°C–39°C
• Kelenjar limfa di belakang telinga dan tengkuk menjadi bengkak (bengkak kelenjar)
• Sakit sendi terutamanya pada wanita dewasa
• Tenggorokan sakit dan hidung berair

Punca

Punca utama

• Virus rubella, sejenis virus yang hidup hanya dalam tubuh manusia
• Penularan melalui titisan air liur atau hingus yang keluar apabila orang yang dijangkiti batuk, bersin, atau bercakap
• Penyebaran daripada ibu hamil kepada janin melalui plasenta

Faktor risiko

• Tidak mendapat vaksin rubella
• Berkongsi makanan atau minuman dengan orang yang dijangkiti
• Bekerja atau belajar di tempat yang ramai, seperti sekolah atau pusat jagaan kanak-kanak
• Melawat negara yang sedang mengalami wabak rubella

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sekiranya anda hamil dan menyangka anda terdedah kepada rubella, dapatkan nasihat doktor secepat mungkin
• Jika anda mengalami gejala amaran seperti sakit kepala sangat teruk, leher kaku, atau kekeliruan
• Jika anak tidak sedar diri atau sawan

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda atau anak mengalami ruam dan demam yang berlarutan
• Untuk membuat pemeriksaan antibodi semasa merancang kehamilan
• Untuk melengkapkan vaksinasi rubella jika belum pernah menerima

Diagnosis

Doktor akan menilai simptom dan kebiasaannya mengesyaki rubella jika ruam dan kelenjar bengkak hadir. Untuk pengesahan, ujian darah diperlukan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk antibodi rubella IgM dan IgG
• Ujian RT-PCR daripada swab tekak atau sampel air kencing
• Ultrasound (imbasan ultrabunyi) pada ibu hamil yang dijangkiti untuk menilai keadaan janin

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pegawai kesihatan akan mengambil sedikit darah untuk ujian. Keputusan biasanya siap dalam beberapa hari. Jika disahkan, doktor akan membincangkan langkah seterusnya, termasuk rawatan simptom dan cara mengelakkan penularan.

Rawatan

Rubella tidak memerlukan rawatan khusus untuk membunuh virus. Ia adalah penyakit yang boleh pulih sendiri dengan rehat dan penjagaan sokongan.

Penjagaan diri di rumah

• Berehat di rumah dan tidur secukupnya
• Minum air putih atau air suam kerap untuk mengelakkan dehidrasi
• Letakkan kain lembap yang sejuk di dahi untuk meredakan demam
• Makan makanan berkuah seperti sup atau bubur sebagai ganti diet biasa
• Kurangkan aktiviti luaran dan kekal di rumah sehingga hujung ruam hilang (biasanya 5–7 hari)
• Jangan berkongsi peralatan makanan, tuala, atau alat peribadi dengan orang lain

Rawatan perubatan

Untuk demam atau sakit sendi, anda boleh menggunakan ubat demam yang dijual bebas mengikut nasihat doktor atau ahli farmasi. Jangan berikan aspirin kepada kanak-kanak kerana risiko sindrom Reye. Bagi ibu hamil yang dijangkiti, pakar obstetrik akan menilai risiko dan menawarkan rawatan seperti imunoglobulin anti-rubella, bergantung pada umur kehamilan. Keputusan rawatan perlu dibincangkan dengan pasukan perubatan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Tiada pembedahan diperlukan untuk rawatan rubella.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa fasa akut rubella, elakkan kontak rapat dengan orang lain. Gunakan topeng muka bila perlu untuk melindungi orang di sekeliling. Amalkan kebersihan untuk memastikan virus tidak merebak di rumah. Aktiviti harian boleh disambung semula apabila ruam sudah surut dan anda berasa sihat.

Tip gaya hidup

• Basuh tangan dengan kerap menggunakan sabun dan air
• Tutup mulut dan hidung dengan tisu ketika batuk atau bersin
• Buangkan tisu terpakai dalam tong sampah bertutup
• Pastikan anak-anak diberi vaksin mengikut jadual

Diet dan senaman

Tiada makanan istimewa untuk menyembuhkan rubella. Pilih makanan seimbang yang mudah dimakan, seperti buah-buahan, sayur-sayuran dan bijirin. Rehat adalah keutamaan ketika demam. Selepas pulih, tingkatkan aktiviti fizikal secara beransur-ansur seperti berjalan atau senaman ringan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Walaupun rubella ringan, terpaksa diasingkan selama seminggu boleh membuat anda berasa sunyi atau risau. Jika anda hamil, kebimbangan terhadap bayi adalah normal. Bincang dengan doktor tentang risiko yang sebenar dan dapatkan sokongan emosi daripada keluarga. Jika anda memerlukan bantuan profesional, hubungi kaunselor atau talian sokongan kesihatan mental yang tersedia.

Pencegahan

Ya, rubella boleh dicegah melalui vaksinasi yang berkesan dan selamat. Vaksin MMR (campak, beguk, rubella) adalah perlindungan utama. Pastikan anda dan anak anda melengkapkan imunisasi.

Vaksin

Vaksin rubella diberikan melalui suntikan gabungan campak-beguk-rubella (MMR) dalam jadual imunisasi kanak-kanak. Remaja dan orang dewasa yang belum pernah menerima vaksin boleh mendapatkan suntikan di klinik kesihatan. Wanita dinasihatkan memastikan imunisasi lengkap sebelum hamil. Vaksin tidak boleh diberikan kepada wanita yang sedang mengandung.

Program saringan

Ujian darah untuk antibodi rubella mungkin dilakukan semasa pemeriksaan pranatal awal untuk mengesan sama ada ibu kebal. Jika tidak kebal, vaksin akan disarankan selepas melahirkan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan rubella semasa hamil (terutama dalam 20 minggu pertama) boleh menyebabkan keguguran, kelahiran mati, atau sindrom rubella kongenital pada bayi — termasuk kecacatan jantung, katarak, pekak dan kerencatan perkembangan.
• Trombositopenia, iaitu kekurangan platelet darah yang menyebabkan mudah lebam dan pendarahan.
• Ensefalitis (radang otak) — komplikasi jarang tetapi boleh menyebabkan kerosakan kekal atau kematian.

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan orang sembuh sepenuhnya daripada rubella dalam satu hingga dua minggu. Kesan jangka panjang jarang berlaku, kecuali pada ibu hamil. Dengan imunisasi yang meluas, kes rubella dapat dikurangkan dengan banyak. Bagi mereka yang hamil, terdapat perkhidmatan sokongan dan doktor pakar untuk membantu membuat keputusan terbaik.

Cari sokongan

Organisasi antarabangsa

• Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) ↗

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.