Seasonal allergic rhinitis

Gambaran keseluruhan

Alahan hidung bermusim (seasonal allergic rhinitis) adalah tindak balas berlebihan sistem imun terhadap debunga daripada pokok, rumput, atau rumpai yang berlaku pada waktu tertentu dalam setahun. Ia menyebabkan keradangan pada lapisan hidung dan mata, yang membawa kepada gejala seperti bersin, hidung tersumbat, dan mata berair.

Ya, sangat biasa. Dianggarkan satu daripada lima orang di Malaysia mungkin mengalami alahan hidung bermusim pada suatu ketika dalam hidup mereka.

Ia boleh menjejaskan sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap berlaku pada mereka yang mempunyai sejarah keluarga alahan, asma, atau ekzema. Ia selalunya bermula pada zaman kanak-kanak atau remaja.

Gejala

Gejala biasa

• Bersin berulang kali, terutama pada waktu pagi
• Hidung tersumbat atau berair (hingus cair dan jernih)
• Gatal-gatal pada hidung, lelangit, atau telinga
• Mata gatal, merah, dan berair (konjunktivitis alahan)
• Sukar bernafas melalui hidung
• Lesu atau rasa tidak sedap badan

Gejala pada kanak-kanak

• Menggosok hidung dengan kerap (tindakan khas untuk kanak-kanak)
• Bersin yang kuat dan kerap
• Mata bengkak atau alahan di bahagian bawah mata (bawah mata gelap)
• Kesukaran tidur kerana hidung tersumbat
• Sering menangis atau meragam kerana rasa tidak selesa

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Gejala mungkin lebih ringan tetapi lebih sukar dikenal pasti kerana sering disalah anggap sebagai selesema biasa
• Hidung tersumbat kronik yang berterusan
• Batuk kering akibat lelehan dari hidung ke kerongkong
• Peningkatan risiko jangkitan sinus kerana saluran hidung sempit

Punca

Punca utama

• Debunga daripada pokok (contohnya, pokok kelapa sawit, getah, akasia) yang banyak di Malaysia
• Debunga rumput dan rumpai yang terbang semasa musim panas atau hujan
• Spora kulat yang membiak dalam persekitaran lembap

Faktor risiko

• Ahli keluarga yang mempunyai alahan, asma, atau ekzema
• Mempunyai asma atau ekzema sendiri
• Hidup di kawasan yang banyak tumbuhan atau debunga
• Pendedahan kepada asap rokok dan bahan pencemar udara

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Gejala yang teruk dan mengganggu tidur atau kerja
• Tanda jangkitan seperti demam, sakit muka, atau hingus pekat berwarna

Buat temujanji rutin jika:

• Gejala ringan tetapi berpanjangan lebih daripada seminggu
• Rasa tidak sedap badan yang mengganggu aktiviti harian

Diagnosis

Doktor biasanya mendiagnosis alahan hidung bermusim berdasarkan sejarah gejala anda, pemeriksaan fizikal, dan kadangkala ujian alahan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian kulit (skin prick test) - setitik ekstrak debunga diletakkan pada kulit lengan untuk melihat tindak balas gatal
• Ujian darah (RAST test) - untuk mengukur antibodi terhadap alergen tertentu
• Endoskopi hidung - jika perlu, untuk melihat keadaan dalaman hidung

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Semasa lawatan, doktor akan bertanya tentang gejala anda, bila ia berlaku, dan apa yang mencetuskannya. Anda mungkin dirujuk kepada pakar alahan untuk ujian lanjut.

Rawatan

Rawatan untuk alahan hidung bermusim bertujuan mengawal gejala dan mengurangkan radang. Ia terdiri daripada rawatan sendiri di rumah dan rawatan perubatan yang disyorkan oleh doktor.

Penjagaan diri di rumah

• Kenal pasti dan elakkan pencetus debunga sebanyak mungkin, terutama pada waktu puncak debunga (pagi dan petang)
• Gunakan semburan air garam (saline spray) untuk membersihkan hidung dan melegakan kesesakan
• Basuh muka dan tangan selepas keluar rumah untuk membuang debunga
• Tutup tingkap dan gunakan alat pendingin hawa dalam kereta atau rumah
• Pakai topeng muka di luar rumah jika perlu

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menasihatkan ubat antihistamin yang boleh dibeli di farmasi untuk melegakan gatal, bersin, dan hidung berair. Untuk kes yang lebih teruk, semburan kortikosteroid hidung atau titisan mata antiradang mungkin diperlukan. Ubat dekongestan boleh membantu melegakan hidung tersumbat tetapi tidak boleh digunakan lama. Jika alahan teruk dan tidak terkawal, doktor mungkin menawarkan imunoterapi alahan (suntikan alahan) untuk mengurangkan sensitiviti badan terhadap debunga.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk alahan hidung bermusim. Ia hanya dipertimbangkan jika terdapat masalah struktur seperti polip hidung atau tulang hidung yang bengkok yang memburukkan lagi gejala.

Hidup dengan keadaan ini

Hiduplah dengan alahan hidung bermusim dengan mengamalkan gaya hidup yang mengurangkan pendedahan kepada debunga. Pada musim debunga yang tinggi, hadkan aktiviti luar, terutama pada waktu pagi dan petang. Gunakan alat pendingin hawa dan penapis udara (HEPA filter) di rumah.

Tip gaya hidup

• Bersihkan rumah secara kerap untuk mengurangkan debunga yang masuk
• Basuh bantal, cadar, dan langsir dengan kerap dalam air suam
• Simpan tingkap dan pintu tertutup semasa musim debunga
• Gunakan pelindung mata (cermin mata hitam) di luar rumah untuk melindungi mata

Diet dan senaman

Tiada diet khas yang dapat menyembuhkan alahan, tetapi makan makanan yang seimbang dan kaya dengan vitamin C (seperti buah sitrus) mungkin membantu sistem imun. Senaman di dalam bilik yang berhawa dingin adalah lebih baik daripada di luar rumah pada musim debunga tinggi.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Alahan hidung kronik boleh menyebabkan keletihan, gangguan tidur, dan perasaan kecewa. Jika anda rasa ia menjejaskan kesihatan mental anda, jangan segan untuk berbincang dengan doktor atau mendapatkan sokongan emosi daripada keluarga dan rakan.

Pencegahan

Alahan hidung bermusim tidak dapat dicegah sepenuhnya, tetapi anda boleh mengurangkan risiko dan keterukan gejala dengan mengelakkan pendedahan kepada debunga dan mengambil langkah perlindungan seperti yang disenaraikan di bahagian rawatan sendiri.

Vaksin

Imunoterapi alahan (suntikan alahan atau tablet bawah lidah) boleh mengurangkan sensitiviti terhadap debunga dan kadangkala memberikan perlindungan jangka panjang. Ia bukan vaksin biasa tetapi prosedur rawatan yang perlu dibincangkan dengan pakar alahan.

Program saringan

Tiada saringan rutin untuk alahan hidung bermusim. Ujian alahan dilakukan jika gejala menunjukkan keperluan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan sinus berulang (sinusitis) akibat saluran tersumbat
• Jangkitan telinga tengah (otitis media) terutamanya pada kanak-kanak
• Asma yang bertambah teruk
• Polip hidung - pertumbuhan tisu lembut di dalam hidung

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan dan pengurusan yang betul, alahan hidung bermusim dapat dikawal dengan baik. Kebanyakan orang boleh menjalani kehidupan yang normal dan aktif tanpa gangguan yang serius. Jangan putus asa - terdapat banyak cara untuk mengurangkan gejala dan menikmati hidup anda.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.