Kanser Testis (Barah Buah Zakar)

Gambaran keseluruhan

Kanser testis berlaku apabila sel-sel abnormal tumbuh tanpa kawalan di dalam buah zakar (testis), yang merupakan kelenjar dalam skrotum lelaki yang menghasilkan sperma dan hormon lelaki. Kanser ini biasanya bermula sebagai benjolan atau pembengkakan pada buah zakar.

Kanser testis adalah agak jarang berbanding kanser lain, tetapi ia merupakan kanser yang paling biasa di kalangan lelaki muda berumur 15 hingga 45 tahun.

Lelaki yang berumur antara 15 hingga 45 tahun adalah kumpulan yang paling kerap terjejas. Ia juga boleh berlaku pada lelaki yang lebih tua, tetapi jarang pada kanak-kanak.

Gejala

Gejala biasa

• Benjolan atau bengkak yang tidak menyakitkan pada sebelah buah zakar
• Perubahan saiz atau bentuk buah zakar
• Rasa berat atau lenguh pada skrotum
• Sakit atau ketidakselesaan pada buah zakar atau pangkal perut
• Sakit belakang yang berlarutan (jika kanser telah merebak)

Punca

Punca utama

• Punca sebenar kanser testis masih tidak diketahui, tetapi ia berkaitan dengan perubahan (mutasi) dalam DNA sel-sel yang menghasilkan sperma.

Faktor risiko

• Buah zakar yang tidak turun ke skrotum (undescended testis) sejak lahir
• Sejarah keluarga yang menghidap kanser testis
• Pernah menghidap kanser testis pada buah zakar yang satu lagi
• Usia muda antara 15 dan 45 tahun
• Sesetengah keadaan genetik seperti sindrom Klinefelter

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda menemui sebarang benjolan atau bengkak pada buah zakar, walaupun ia tidak menyakitkan, berjumpalah doktor dalam masa seminggu.
• Jika anda mengalami sakit yang berlarutan pada buah zakar atau skrotum, jangan tunggu.

Diagnosis

Doktor akan bermula dengan menanyakan gejala dan memeriksa buah zakar secara fizikal. Jika disyaki kanser, doktor akan merujuk anda untuk ujian lanjut.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ultrasound skrotum: ujian tanpa sakit yang menggunakan gelombang bunyi untuk melihat imej buah zakar untuk mengesan benjolan atau ketulan.
• Ujian darah untuk penanda tumor: ujian darah yang mengukur protein tertentu yang mungkin tinggi jika ada kanser testis.
• Imbasan CT atau pengimejan lain untuk memeriksa sama ada kanser telah merebak ke bahagian lain badan.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda akan dirujuk kepada pakar urologi atau pakar onkologi (doktor yang pakar dalam kanser). Proses diagnosis mungkin mengambil masa beberapa minggu, tetapi ini penting untuk merancang rawatan yang paling sesuai.

Rawatan

Rawatan untuk kanser testis bergantung kepada jenis dan tahap kanser, serta kesihatan anda secara keseluruhan. Tujuan utama rawatan adalah untuk membuang kanser dan mencegah ia daripada merebak. Kebanyakan pesakit perlu menjalani pembedahan, dan mungkin digabungkan dengan rawatan lain.

Penjagaan diri di rumah

• Selepas pembedahan, rehatkan diri mengikut nasihat doktor dan elakkan aktiviti berat untuk beberapa minggu.
• Jaga kebersihan luka pembedahan dan perhatikan tanda jangkitan seperti kemerahan atau nanah.
• Bincang dengan doktor tentang cara mengekalkan kesuburan sebelum memulakan rawatan yang boleh menjejaskan sperma.
• Amalkan gaya hidup sihat dengan pemakanan seimbang dan tidur yang cukup untuk membantu pemulihan.

Rawatan perubatan

Rawatan perubatan mungkin termasuk pembedahan untuk membuang buah zakar yang terjejas (orkidektomi), kemoterapi (ubat yang membunuh sel kanser), dan radioterapi (sinaran). Ubat-ubatan khusus dan tekanan dos akan ditentukan oleh pasukan perubatan anda. Dalam sesetengah kes, pembedahan untuk membuang kelenjar limfa di abdomen juga mungkin diperlukan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan untuk membuang buah zakar yang terjejas adalah rawatan utama untuk kebanyakan kanser testis. Prosedur ini biasanya dilakukan pada awal rawatan untuk mendapatkan kepastian diagnosis dan menghapuskan sel kanser.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas rawatan, ramai lelaki dapat kembali menjalani kehidupan normal. Anda mungkin perlu menyesuaikan diri dengan satu buah zakar sahaja, tetapi ia biasanya tidak menjejaskan kemampuan untuk hidup aktif. Pemeriksaan susulan secara berkala adalah penting untuk memastikan kanser tidak kembali.

Tip gaya hidup

• Hadir setiap temu janji susulan dengan doktor.
• Lakukan pemeriksaan kendiri buah zakar setiap bulan untuk mengesan perubahan.
• Berhenti merokok dan hadkan pengambilan alkohol untuk mengurangkan risiko kanser lain.
• Bila-bila masa anda berasa bimbang tentang gejala, bincang dengan doktor anda.

Diet dan senaman

Makan makanan yang seimbang dengan banyak buah-buahan, sayur-sayuran, dan bijirin penuh, serta bersenam secara teratur seperti berjalan atau berenang, boleh membantu mengekalkan tenaga dan kesihatan semasa dan selepas rawatan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Diagnosis kanser boleh menyebabkan perasaan takut, bimbang, atau sedih. Ini adalah perkara biasa. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau kaunselor boleh memberikan sokongan emosi. Jangan malu untuk meminta bantuan.

Pencegahan

Tiada cara yang pasti untuk mencegah kanser testis, tetapi pemeriksaan kendiri secara berkala membantu mengesan sebarang perubahan awal, supaya rawatan dapat dimulakan lebih cepat.

Vaksin

Tiada vaksin yang tersedia untuk mencegah kanser testis.

Program saringan

Tiada saringan rutin yang disyorkan untuk kanser testis, tetapi lelaki berisiko tinggi, seperti yang mempunyai buah zakar tidak turun atau sejarah keluarga, boleh membincangkan dengan doktor tentang pemeriksaan berkala.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kanser boleh merebak ke kelenjar limfa di belakang perut, paru-paru, hati, atau tulang.
• Fungsi buah zakar yang terjejas boleh menjejaskan kesuburan dan pengeluaran hormon.
• Jika tidak dirawat, kanser boleh mengancam nyawa.

Pandangan jangka panjang

Kanser testis adalah salah satu jenis kanser yang paling boleh disembuhkan, terutamanya jika dikesan awal. Tahap penyembuhan sangat tinggi, walaupun kanser telah merebak. Dengan rawatan yang sesuai dan sokongan, ramai pesakit dapat menjalani kehidupan yang panjang dan sihat.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.