Kanser Tiroid

Gambaran keseluruhan

Kanser tiroid ialah sejenis barah yang bermula di kelenjar tiroid, iaitu kelenjar berbentuk rama-rama di bahagian hadapan leher. Kelenjar ini menghasilkan hormon yang mengawal metabolisme, degupan jantung, suhu badan, dan tenaga. Apabila sel-sel dalam tiroid membesar secara tidak terkawal, ia membentuk tumor. Kebanyakan kanser tiroid boleh dirawat dengan baik, terutamanya jika dikesan awal.

Kanser tiroid bukanlah antara kanser yang paling kerap berlaku, tetapi bilangan kes dilaporkan semakin meningkat di Malaysia dan di seluruh dunia. Namun, benjolan tiroid adalah perkara biasa dan kebanyakannya bukan kanser.

Penyakit ini boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi ia lebih kerap berlaku pada orang dewasa, terutama mereka yang berumur antara 30 hingga 60 tahun. Wanita mempunyai risiko dua hingga tiga kali lebih tinggi daripada lelaki. Walaupun jarang, ia juga boleh berlaku pada kanak-kanak dan remaja.

Gejala

Gejala biasa

• Benjolan atau bengkak di bahagian leher yang mungkin dirasai atau kelihatan
• Suara serak atau berubah tanpa sebab yang jelas
• Sukar menelan atau berasa seperti ada benda tersekat di kerongkong
• Sukar bernafas atau rasa semput
• Sakit di bahagian leher atau tekak
• Kelenjar limfa di leher bengkak

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak mungkin menunjukkan benjolan di leher, suara serak, atau kesukaran bernafas. Kanser tiroid pada kanak-kanak jarang berlaku, tetapi perlu diberi perhatian kerana ia boleh menjadi lebih agresif.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Pada orang dewasa yang lebih tua, kanser tiroid mungkin tidak menyebabkan sebarang gejala dan sering dikesan secara tidak sengaja semasa pemeriksaan untuk penyakit lain. Jika berlaku, gejala mungkin termasuk benjolan leher, perubahan suara, atau kesukaran menelan.

Punca

Punca utama

• Punca sebenar kanser tiroid tidak diketahui. Kebanyakan berlaku apabila sel-sel tiroid mengalami perubahan genetik secara rawak, tetapi tidak diwarisi.
• Pendedahan kepada sinaran, terutamanya di kawasan kepala dan leher pada usia muda, boleh meningkatkan risiko.
• Beberapa jenis kanser tiroid dikaitkan dengan perubahan genetik tertentu yang diwarisi.

Faktor risiko

• Wanita dan mereka yang berumur antara 30–60 tahun
• Sejarah keluarga yang menghidap kanser tiroid atau penyakit tiroid
• Pernah terdedah kepada sinaran pada bahagian leher, terutamanya pada zaman kanak-kanak
• Menghidapi penyakit genetik tertentu seperti neoplasia endokrin berbilang (MEN) atau sindrom Cowden
• Kekurangan iodin atau pengambilan iodin yang berlebihan dalam tempoh yang lama

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Benjolan di leher yang membesar dengan cepat
• Benjolan yang terasa keras dan tidak mudah digerakkan
• Kesukaran bernafas atau menelan

Buat temujanji rutin jika:

• Sebarang benjolan, bengkak, atau perubahan di bahagian leher yang berlarutan lebih daripada beberapa minggu
• Suara yang berubah atau serak tanpa sebab yang jelas
• Perasaan tidak selesa atau tekanan di bahagian leher

Diagnosis

Untuk mendiagnosis kanser tiroid, doktor akan bertanya tentang gejala dan sejarah kesihatan, memeriksa leher anda, dan menjalankan beberapa ujian. Sekiranya perlu, doktor akan merujuk anda kepada pakar di hospital.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk memeriksa fungsi tiroid dan tahap hormon
• Ultrasound leher untuk melihat saiz, bentuk, dan ciri-ciri benjolan
• Biopsi jarum halus (FNA) untuk mengambil sampel sel dari benjolan dan memeriksanya di bawah mikroskop
• Imbasan CT atau MRI untuk melihat jika kanser telah merebak

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin perlu menunggu beberapa hari untuk keputusan biopsi. Sekiranya diagnosis kanser tiroid disahkan, pasukan perubatan akan membincangkan peringkat penyakit dan pilihan rawatan yang sesuai. Anda tidak perlu bersendirian; pasukan penjagaan kesihatan akan membimbing anda setiap langkah.

Rawatan

Rawatan untuk kanser tiroid bergantung kepada jenis, saiz, lokasi, dan peringkat kanser, serta keadaan kesihatan anda. Pasukan perubatan akan mencadangkan pelan rawatan yang terbaik untuk anda. Perbincangan dengan doktor pakar sangat penting sebelum membuat sebarang keputusan.

Penjagaan diri di rumah

• Amalkan pemakanan yang sihat dan seimbang untuk membantu pemulihan
• Rehat yang cukup dan lakukan aktiviti ringan mengikut kemampuan
• Ikuti jadual temu janji susulan dengan doktor dengan tekun
• Bincangkan sebarang kebimbangan atau kesan sampingan rawatan dengan pasukan perubatan

Rawatan perubatan

Pilihan rawatan yang biasa digunakan termasuk: pembedahan untuk membuang sebahagian atau keseluruhan kelenjar tiroid, terapi iodin radioaktif untuk memusnahkan sel-sel kanser yang tinggal selepas pembedahan, terapi sinaran luaran, serta terapi sasaran atau terapi hormon yang membantu menggantikan hormon tiroid dan menyekat pertumbuhan sel kanser. Doktor akan memutuskan rawatan yang paling sesuai berdasarkan keadaan anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan merupakan rawatan utama bagi kebanyakan jenis kanser tiroid. Tujuan pembedahan adalah untuk membuang tisu kanser dan, dalam banyak kes, keseluruhan kelenjar tiroid. Selepas pembedahan, anda mungkin perlu mengambil ubat pengganti hormon tiroid setiap hari.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas rawatan, anda perlu menjalani pemeriksaan susulan yang berkala untuk memastikan kanser tidak kembali. Anda mungkin perlu mengambil ubat pengganti hormon tiroid seumur hidup. Kebanyakan pesakit dapat menjalani kehidupan yang normal dan aktif.

Tip gaya hidup

• Berhenti atau elakkan merokok untuk kesihatan keseluruhan
• Hadkan pengambilan alkohol
• Kekalkan berat badan yang sihat
• Amalkan teknik menguruskan tekanan seperti senaman pernafasan atau meditasi

Diet dan senaman

Tidak ada diet khas yang wajib untuk semua pesakit kanser tiroid, kecuali jika doktor mencadangkan diet rendah iodin sebelum terapi iodin radioaktif. Sentiasa berbincang dengan doktor atau pakar diet sebelum mengubah diet anda. Senaman ringan seperti berjalan kaki boleh membantu meningkatkan tenaga dan mood.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan kanser tiroid boleh menimbulkan kebimbangan, tekanan, dan perasaan takut. Ia adalah perkara biasa. Anda mungkin berasa sedih atau risau tentang masa depan. Sokongan dari keluarga, rakan, dan profesional kesihatan mental sangat membantu. Jangan malu untuk mendapatkan bantuan emosi.

Pencegahan

Tiada cara yang pasti untuk mencegah kanser tiroid kerana kebanyakan faktor risikonya seperti umur, jantina, dan sejarah keluarga tidak boleh diubah. Walau bagaimanapun, anda boleh mengurangkan pendedahan kepada radiasi yang tidak perlu dan sentiasa berjumpa doktor jika anda mengesan sebarang perubahan di leher.

Vaksin

Tiada vaksin untuk mencegah kanser tiroid.

Program saringan

Tiada saringan rutin untuk kanser tiroid bagi orang awam. Walau bagaimanapun, jika anda mempunyai sejarah keluarga atau faktor risiko yang kuat, doktor anda mungkin mencadangkan pemantauan yang lebih rapat.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kanser boleh merebak ke kelenjar limfa di leher
• Kanser boleh merebak ke organ lain seperti paru-paru, tulang, atau hati
• Benjolan yang membesar boleh menyebabkan kesukaran bernafas atau menelan yang teruk

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan kanser tiroid mempunyai prognosis yang sangat baik. Ramai pesakit dapat disembuhkan sepenuhnya, terutamanya jika dikesan awal dan dirawat dengan betul. Walaupun rawatan mungkin mencabar, banyak orang terus menjalani kehidupan yang panjang dan berkualiti selepas diagnosis. Anda tidak perlu berputus asa.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.