Jangkitan Kulit Kulat dan X-Ray: Apa yang Perlu Anda Tahu

Gambaran keseluruhan

Jangkitan kulit kulat ialah jangkitan pada kulit yang disebabkan oleh kulat. X-ray pula ialah ujian pengimejan yang menggunakan sinaran untuk melihat tulang dan organ dalaman. X-ray bukan ujian utama untuk jangkitan kulit kulat, tetapi ia boleh digunakan untuk memastikan jangkitan tidak menjejaskan bahagian yang lebih dalam seperti tulang, terutamanya jika jangkitan itu teruk atau berlarutan.

Ya, jangkitan kulit kulat sangat kerap berlaku di seluruh dunia, termasuk di Malaysia yang beriklim panas dan lembap. Ia boleh menyerang sesiapa sahaja tanpa mengira umur.

Jangkitan kulit kulat boleh menyerang semua peringkat umur, daripada kanak-kanak hingga warga tua. Ia lebih mudah berlaku pada mereka yang kerap berpeluh, tinggal di kawasan lembap, berkongsi barang peribadi, atau mempunyai sistem imun yang lemah.

Gejala

Gejala biasa

• Tompok kemerahan yang berbentuk bulat dengan tepi yang menyerlah
• Gatal-gatal pada kawasan yang dijangkiti
• Kulit mengelupas, bersisik, atau merekah
• Lecuhan kecil atau gelembung berisi air
• Kulit menjadi tebal atau berubah warna di kawasan tertentu

Gejala pada kanak-kanak

• Tompok botak di kepala dengan sisik atau kemerahan
• Gatal pada kulit kepala yang menyebabkan kerak
• Tompok putih atau kemerahan pada kulit badan
• Kulit merekah di celah jari kaki atau tangan

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kulit menjadi sangat kering dan bersisik, yang mudah disalah anggap sebagai ekzema
• Gatal yang kurang ketara tetapi jangkitan merebak dengan cepat
• Jangkitan pada kuku yang menjadi tebal, kekuningan, dan rapuh
• Luka atau rekahan pada kulit yang lambat sembuh

Punca

Punca utama

• Dermatofit — sejenis kulat yang hidup pada kulit, rambut, dan kuku
• Candida — yis yang biasanya terdapat pada kulit lembap atau lipatan badan
• Mould — kulat yang kurang biasa tetapi boleh menyebabkan jangkitan jika masuk melalui luka

Faktor risiko

• Persekitaran yang panas dan lembap
• Berpeluh berlebihan (contohnya selepas bersenam)
• Diabetes yang tidak terkawal
• Sistem imun yang lemah (contohnya daripada ubat tertentu atau penyakit lain)
• Berkongsi tuala, pakaian, atau kasut dengan orang lain
• Memakai pakaian ketat atau kasut yang tidak berliang
• Tidak mengeringkan kulit selepas mandi atau berenang

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika ruam menjadi sangat sakit, bernanah, atau berbau
• Jika anda demam atau berasa tidak sihat
• Jika ruam merebak ke muka, mata, atau kawasan yang sukar dirawat sendiri

Buat temujanji rutin jika:

• Jika ruam berlarutan lebih daripada 2 minggu walaupun telah menjaga kebersihan dengan baik
• Jika anda menghidap kencing manis atau mempunyai imuniti yang lemah
• Jika anda kerap mendapat jangkitan kulit kulat dan ingin dapatkan nasihat pencegahan

Diagnosis

Doktor akan memeriksa kawasan kulit yang terjejas dan bertanya tentang gejala serta sejarah kesihatan. Untuk mengesahkan jangkitan kulat, doktor mungkin mengambil sampel kulit dengan cara mengikis perlahan-lahan. X-ray tidak digunakan untuk mendiagnosis jangkitan kulit secara terus; ia hanya diminta jika doktor mengesyaki jangkitan telah merebak ke tulang atau sendi.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal kulit dengan lampu khas (lampu Wood)
• Kikisan kulit untuk pemeriksaan mikroskop (dengan kalium hidroksida atau KOH)
• Kultur kulat untuk mengenal pasti jenis kulat
• Ujian darah jika disyaki jangkitan merebak
• X-ray atau imbasan CT jika doktor ingin memeriksa tulang atau sinus

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis biasanya tidak menyakitkan. Pengambilan sampel kulit hanya mengambil masa beberapa minit. Jika X-ray diperlukan, anda akan diminta berbaring atau berdiri dalam posisi tertentu manakala mesin mengambil gambar. Ianya selamat dan tidak meninggalkan kesan.

Rawatan

Rawatan jangkitan kulit kulat bergantung pada jenis kulat, bahagian tubuh yang terlibat, dan keterukan jangkitan. Kebanyakan jangkitan boleh dirawat dengan ubat sapuan (krim atau salap), tetapi jangkitan yang lebih teruk atau meluas mungkin memerlukan ubat yang diambil melalui mulut. Doktor akan menentukan rawatan yang paling sesuai untuk anda.

Penjagaan diri di rumah

• Pastikan kulit sentiasa kering, terutamanya di lipatan badan
• Cuci kawasan yang dijangkiti dengan sabun lembut dan air bersih, kemudian keringkan dengan tuala berasingan
• Tukar stoking, seluar dalam, dan pakaian setiap hari
• Elakkan menggaru kawasan yang gatal kerana boleh menyebabkan luka dan jangkitan kuman
• Gunakan tuala, kasut, dan sikat peribadi semasa rawatan

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan krim, salap, syampu, atau ubat makan yang mengandungi bahan antikulat. Tempoh rawatan bergantung pada jenis jangkitan dan boleh berlangsung selama beberapa minggu. Sila ikut arahan doktor atau ahli farmasi dengan teliti. Jangan hentikan rawatan awal walaupun gejala berkurangan, kerana kulat mungkin masih ada.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk jangkitan kulit kulat. Ia hanya mungkin dipertimbangkan sekiranya terdapat abses (nanah terkumpul) yang perlu dikeringkan, atau jika jangkitan telah menjejaskan kuku dan memerlukan prosedur tertentu oleh pakar.

Hidup dengan keadaan ini

Anda perlu bersabar kerana rawatan jangkitan kulit kulat mungkin mengambil masa beberapa minggu. Sentiasa ikut nasihat doktor dan jaga kebersihan kawasan yang dijangkiti. Elakkan berkongsi barang peribadi dengan keluarga sehingga jangkitan sembuh.

Tip gaya hidup

• Guna tuala sendiri dan basuh tuala dengan air panas
• Pilih kasut yang membolehkan udara masuk, dan elakkan kasut tertutup sepanjang hari jika boleh
• Pakai pakaian longgar yang menyerap peluh, seperti kapas
• Keringkan celah-celah badan dengan kain bersih selepas mandi
• Pakai selipar di bilik air awam atau kolam renang untuk mengurangkan risiko jangkitan

Diet dan senaman

Makan makanan yang seimbang untuk menyokong sistem imun, termasuk buah-buahan, sayur-sayuran, dan protein yang mencukupi. Bersenam secara tetap membantu meningkatkan kesihatan, tetapi pastikan anda mandi dan mengeringkan badan dengan segera selepas bersenam untuk mengurangkan kelembapan pada kulit.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Kegatalan dan ruam yang berlarutan boleh menjejaskan keyakinan diri dan menyebabkan rasa tidak selesa. Ini adalah perkara biasa. Bercakap dengan doktor atau ahli keluarga tentang apa yang anda rasa boleh membantu anda menghadapi keadaan ini.

Pencegahan

Ya, jangkitan kulit kulat boleh dicegah dengan mengamalkan kebersihan yang baik, memastikan kulit kering, dan mengelakkan berkongsi barang peribadi seperti tuala, kasut, dan sikat. Ini amat penting di kawasan yang panas dan lembap seperti Malaysia.

Vaksin

Tidak ada vaksin khas untuk mencegah jangkitan kulit kulat.

Program saringan

Tiada saringan rutin untuk jangkitan kulit kulat bagi orang awam. Walau bagaimanapun, jika anda mempunyai diabetes atau sistem imun yang lemah, doktor mungkin menasihatkan pemeriksaan kulit secara berkala untuk mengesan sebarang jangkitan lebih awal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan boleh merebak ke kuku, kulit kepala, atau bahagian badan yang lain
• Kulit yang rosak boleh dijangkiti oleh bakteria dan menyebabkan selulitis (jangkitan tisu selular)
• Pada orang yang mempunyai sistem imun lemah, jangkitan kulat boleh memasuki aliran darah dan menyebabkan keadaan serius yang memerlukan rawatan hospital

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang betul, kebanyakan jangkitan kulit kulat sembuh sepenuhnya dalam beberapa minggu hingga bulan. Ia mungkin berulang jika kebersihan tidak dijaga atau jika faktor risiko seperti diabetes tidak dikawal. Walau bagaimanapun, prognosis secara keseluruhannya sangat baik, terutamanya jika rawatan dimulakan awal dan diikuti dengan teliti.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.