Arterial blood gas test

Gambaran keseluruhan

Ujian gas darah arteri (ABG) adalah ujian darah yang mengukur tahap oksigen, karbon dioksida, dan keseimbangan asid-bes dalam darah arteri. Ia membantu doktor menilai seberapa baik paru-paru dan buah pinggang berfungsi, serta sejauh mana badan mengawal pH darah. Ujian ini sering dilakukan di hospital untuk memantau keadaan pesakit yang kritikal atau yang menghadapi masalah pernafasan.

Ujian ABG adalah ujian yang biasa dilakukan di unit rawatan rapi (ICU) dan jabatan kecemasan, tetapi tidak rutin untuk pesakit luar. Ia dilakukan apabila doktor perlu menilai keadaan pernafasan atau metabolik yang serius.

Ujian ini dilakukan kepada sesiapa sahaja yang memerlukan penilaian segera fungsi paru-paru dan keseimbangan asid-bes, terutamanya pesakit yang sukar bernafas, tidak sedar, atau dalam keadaan kritikal.

Gejala

Gejala biasa

• Sukar bernafas atau sesak nafas
• Rasa keliru atau mengantuk
• Sakit dada atau rasa berdebar
• Kebiruan pada bibir atau kulit (sianosis)

Gejala pada kanak-kanak

• Pernafasan cepat atau sukar
• Bibir atau kuku kebiruan
• Lemah atau tidak aktif

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan tiba-tiba
• Sesak nafas semasa rehat
• Penurunan kesedaran

Punca

Punca utama

• Penyakit paru-paru seperti pneumonia, COPD, atau asma yang teruk
• Kegagalan jantung atau kejutan
• Gangguan metabolik seperti kencing manis tidak terkawal atau kegagalan buah pinggang
• Pengambilan ubat-ubatan tertentu yang menekan pernafasan

Faktor risiko

• Merokok atau terdedah kepada pencemaran udara
• Penyakit paru-paru kronik
• Penyakit jantung atau buah pinggang
• Usia lanjut

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami sesak nafas yang teruk secara tiba-tiba
• Jika bibir atau kulit anda menjadi kebiruan
• Jika anda sukar bernafas sehingga tidak boleh bercakap dalam ayat penuh

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda menghidap penyakit paru-paru kronik dan simptom bertambah teruk
• Jika anda kerap berasa letih dan sukar bernafas semasa aktiviti ringan

Diagnosis

Ujian ABG dilakukan dengan mengambil sampel darah dari arteri, biasanya di pergelangan tangan (arteri radial) menggunakan jarum kecil. Darah kemudian dihantar ke makmal untuk dianalisis dengan cepat.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Arterial blood gas (ABG) - ujian utama
• Ujian fungsi paru-paru (spirometri) jika diperlukan
• X-ray dada untuk melihat keadaan paru-paru

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda akan merasakan cucukan jarum yang ringkas. Kadang-kadang tapak tusukan akan ditekan selama beberapa minit untuk menghentikan pendarahan. Keputusan biasanya keluar dalam masa beberapa minit hingga sejam.

Rawatan

Rawatan untuk keputusan ABG yang tidak normal bergantung kepada punca di sebaliknya. Doktor akan merawat penyakit asas, seperti memberikan oksigen tambahan untuk kekurangan oksigen, atau memberikan ubat untuk membetulkan keseimbangan asid-bes.

Penjagaan diri di rumah

• Berhenti merokok untuk meningkatkan fungsi paru-paru
• Lakukan senaman pernafasan seperti yang disarankan oleh ahli fisioterapi
• Pastikan anda minum air secukupnya, melainkan doktor mengehadkan bendalir

Rawatan perubatan

Rawatan mungkin termasuk terapi oksigen, ubat untuk melebarkan saluran pernafasan (bronkodilator), atau ubat untuk mengawal keseimbangan asid (seperti natrium bikarbonat dalam keadaan tertentu). Dalam kes yang teruk, pesakit mungkin memerlukan bantuan pernafasan melalui ventilator. Doktor akan menentukan rawatan terbaik berdasarkan keputusan ujian dan keadaan keseluruhan pesakit.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk masalah gas darah semata-mata, kecuali jika punca asas memerlukan pembedahan seperti pembuangan bekuan darah (embolektomi) atau pembedahan paru-paru.

Hidup dengan keadaan ini

Jika anda mempunyai penyakit yang memerlukan pemantauan ABG secara berkala, doktor akan memberitahu anda kekerapan ujian diperlukan. Anda perlu mengikuti rawatan penyakit asas dengan tekun.

Tip gaya hidup

• Jangan merokok dan elakkan asap rokok
• Lakukan aktiviti fizikal ringan seperti berjalan, jika dibenarkan
• Rehat yang cukup dan elakkan tekanan yang berlebihan

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan antioksidan (buah-buahan dan sayur-sayuran). Senaman ringan seperti berjalan boleh membantu fungsi paru-paru, tetapi rujuk doktor dahulu jika anda mempunyai masalah pernafasan yang serius.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghadapi penyakit yang memerlukan ujian ABG boleh menyebabkan kebimbangan. Bercakap dengan ahli keluarga atau kaunselor tentang perasaan anda. Ingat, anda tidak bersendirian.

Pencegahan

Ujian ABG itu sendiri tidak boleh dicegah kerana ia adalah alat diagnostik. Anda boleh mengurangkan risiko keadaan yang memerlukan ujian ini dengan menjaga kesihatan paru-paru dan mengawal penyakit kronik.

Vaksin

Vaksinasi seperti vaksin selesema (influenza) dan vaksin pneumokokus dapat mencegah jangkitan paru-paru yang boleh memburukkan fungsi pernafasan. Rujuk doktor mengenai jadual vaksinasi yang sesuai.

Program saringan

Pemeriksaan kesihatan rutin termasuk ujian fungsi paru-paru disarankan bagi mereka yang berisiko tinggi seperti perokok atau mereka yang mempunyai penyakit paru-paru kronik.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jika ketidakseimbangan gas darah tidak dirawat, ia boleh menyebabkan kerosakan organ akibat kekurangan oksigen (hipoksia)
• Asidosis atau alkalosis yang teruk boleh mengganggu fungsi jantung dan otak
• Kegagalan pernafasan boleh membawa maut jika tidak ditangani segera

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang tepat pada masanya, kebanyakan keadaan yang dikesan melalui ABG boleh diurus dengan baik. Prognosis bergantung kepada punca asas, tetapi rawatan moden seperti terapi oksigen dan ventilator telah menyelamatkan banyak nyawa. Ikuti nasihat doktor untuk hasil yang terbaik.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.