artery blood test explained

Gambaran keseluruhan

Ujian darah arteri adalah ujian yang mengambil sedikit darah dari arteri (salur darah yang membawa darah kaya oksigen dari jantung) untuk memeriksa kadar oksigen, karbon dioksida, dan keseimbangan asid-bes dalam badan. Ujian ini biasanya dipanggil 'ujian gas darah arteri' atau 'ABG'.

Ujian darah arteri adalah ujian biasa di hospital, klinik, dan unit kecemasan, terutama bagi pesakit yang mempunyai masalah pernafasan atau penyakit kritikal.

Ujian ini dilakukan pada sesiapa sahaja yang memerlukan penilaian cepat fungsi paru-paru dan keseimbangan asid-bes, termasuk pesakit asma, penyakit paru-paru obstruktif kronik (COPD), jangkitan teruk, atau masalah buah pinggang.

Gejala

Gejala biasa

• Sesak nafas atau sukar bernafas
• Pernafasan cepat atau dalam
• Keletihan yang melampau
• Pening atau pitam
• Kebiruan pada bibir atau kuku (sianosis)

Gejala pada kanak-kanak

• Pernafasan tidak normal seperti cepat atau berbunyi
• Kelihatan tidak selesa atau merengek
• Tidak mahu menyusu atau minum
• Kelesuan atau sukar dikejutkan

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau perubahan tingkah laku secara tiba-tiba
• Sesak nafas yang bertambah teruk
• Bengkak pada pergelangan kaki
• Penurunan kencing

Punca

Punca utama

• Penyakit paru-paru seperti asma, radang paru-paru, atau COPD
• Masalah jantung seperti kegagalan jantung
• Gangguan metabolik seperti kencing manis tidak terkawal atau dehidrasi teruk
• Masalah buah pinggang kronik
• Keracunan atau dos ubat berlebihan

Faktor risiko

• Merokok atau pendedahan kepada asap rokok
• Penyakit paru-paru kronik
• Penyakit jantung
• Diabetes yang sukar dikawal
• Usia lanjut

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami sesak nafas yang teruk atau tiba-tiba
• Jika anda pitam atau rasa hendak pitam bersama kesukaran bernafas
• Jika anda perasan bibir atau kuku kebiruan

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mempunyai penyakit paru-paru atau jantung dan ingin mengetahui keadaan oksigen dalam darah
• Jika doktor anda mencadangkan ujian ini sebagai sebahagian daripada pemantauan penyakit

Diagnosis

Ujian darah arteri dilakukan oleh doktor atau jururawat dengan mengambil sampel darah dari arteri, biasanya di pergelangan tangan. Sampel kemudian dihantar ke makmal untuk dianalisis.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian gas darah arteri (ABG) – mengukur pH, oksigen, karbon dioksida, dan bikarbonat
• Ujian oksimetri nadi – alat kecil pada jari untuk menganggarkan kadar oksigen tanpa jarum
• Ujian fungsi paru-paru – untuk menilai kapasiti pernafasan

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Sebelum ujian, anda akan duduk atau baring dengan selesa. Doktor akan membersihkan kawasan pergelangan tangan dengan antiseptik, kemudian menggunakan jarum halus untuk mengambil darah. Anda mungkin rasa sedikit tajam tetapi ia hanya beberapa saat. Selepas itu, tekanan akan diberikan pada tempat tusukan untuk mencegah lebam.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca keputusan ujian yang abnormal. Doktor akan menggunakan keputusan ujian untuk merawat masalah pernafasan, metabolik, atau buah pinggang yang mendasari.

Penjagaan diri di rumah

• Amalkan pernafasan dalam jika disyorkan oleh doktor
• Jangan merokok dan elakkan asap rokok
• Kekal hidrat dengan minum air secukupnya
• Ikut rawatan penyakit sedia ada seperti asma atau diabetes

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi terapi oksigen tambahan, ubat bronkodilator untuk melegakan saluran pernafasan, atau ubat untuk mengawal keseimbangan asid-bes. Dalam sesetengah kes, alat bantuan pernafasan seperti ventilator mungkin diperlukan di hospital. Rawatan lain termasuk terapi intravena untuk dehidrasi atau dialisis bagi masalah buah pinggang.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk tujuan ini, tetapi jika terdapat masalah struktur pada paru-paru atau saluran darah, doktor akan membincangkan pilihan pembedahan.

Hidup dengan keadaan ini

Jika anda memerlukan ujian darah arteri secara berkala, ia biasanya kerana anda menghidap penyakit kronik seperti COPD atau kegagalan jantung. Ikut pelan rawatan doktor dan pantau gejala anda setiap hari.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan elakkan pencemaran udara
• Lakukan senaman ringan seperti berjalan jika dibenarkan doktor
• Kawal tekanan dengan meditasi atau hobi
• Dapatkan tidur yang cukup

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dengan buah-buahan, sayur-sayuran, dan bijirin penuh. Kurangkan garam dan gula. Senaman aerobik ringan seperti berjalan 30 minit sehari boleh membantu, tetapi dapatkan nasihat doktor terlebih dahulu.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidap penyakit pernafasan kronik boleh menyebabkan kebimbangan atau kemurungan. Jangan malu untuk bercakap dengan doktor atau kaunselor. Anda tidak keseorangan.

Pencegahan

Anda tidak boleh mencegah keperluan untuk ujian darah arteri, tetapi anda boleh mengurangkan risiko penyakit yang memerlukan ujian ini dengan tidak merokok, mengawal tekanan darah, gula, dan kolesterol, serta menjalani gaya hidup sihat.

Vaksin

Vaksinasi seperti vaksin influenza dan vaksin pneumokokus boleh membantu mencegah jangkitan paru-paru yang boleh menyebabkan masalah pernafasan, seterusnya mengurangkan keperluan ujian ini.

Program saringan

Pemeriksaan kesihatan berkala termasuk ujian fungsi paru-paru dan kadar oksimen boleh membantu mengesan masalah awal. Rujuk doktor untuk jadual saringan yang sesuai.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kegagalan pernafasan akut
• Kecederaan organ akibat kekurangan oksigen
• Ketidakseimbangan asid-bes yang teruk yang boleh mengancam nyawa
• Kerosakan buah pinggang atau jantung

Pandangan jangka panjang

Dengan diagnosis dan rawatan yang tepat, kebanyakan keadaan yang menyebabkan ujian darah arteri abnormal boleh diurus dengan baik. Ikut nasihat doktor, ambil ubat mengikut jadual, dan jaga gaya hidup sihat. Ramai pesakit dapat menjalani kehidupan yang aktif dan bermakna.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.