COPD blood test explained

Gambaran keseluruhan

COPD (Penyakit Paru-Paru Obstruktif Kronik) adalah penyakit paru-paru jangka panjang yang menyebabkan saluran udara sempit dan sukar bernafas. Ujian darah membantu doktor mendiagnosis COPD dan memantau tahap oksigen dan karbon dioksida dalam darah.

COPD agak biasa di Malaysia, terutamanya dalam kalangan perokok dan orang yang terdedah kepada pencemaran udara dalam jangka masa panjang.

Ia lebih kerap menyerang orang dewasa berusia 40 tahun ke atas yang merokok atau pernah merokok. Pendedahan kepada asap rokok terpakai, asap dapur, dan bahan kimia di tempat kerja juga meningkatkan risiko.

Gejala

Gejala biasa

• Sesak nafas, terutama semasa melakukan aktiviti fizikal
• Batuk kronik yang berlarutan
• Kahak berlebihan (lendir)
• Semput (bunyi 'wheezing' ketika bernafas)

Gejala pada kanak-kanak

• COPD jarang berlaku pada kanak-kanak, tetapi batuk berterusan, sesak nafas, dan jangkitan paru-paru yang kerap mungkin menunjukkan masalah pernafasan lain seperti asma.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Gejala yang sama tetapi lebih teruk, mudah letih, dan kerap mengalami jangkitan paru-paru seperti pneumonia.

Punca

Punca utama

• Merokok (punca utama COPD)
• Pendedahan jangka panjang kepada asap rokok terpakai
• Pencemaran udara dalaman, seperti asap dapur kayu atau arang
• Pendedahan kepada bahan kimia dan habuk di tempat kerja

Faktor risiko

• Berumur 40 tahun ke atas
• Sejarah keluarga yang menghidap COPD atau kekurangan alfa-1 antitripsin
• Asma yang tidak dirawat dengan baik
• Jangkitan paru-paru yang kerap pada zaman kanak-kanak

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sesak nafas menjadi semakin teruk walaupun dengan rawatan biasa
• Batuk keluar darah
• Demam yang tidak pulih

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda perokok dan mengalami batuk berterusan, sesak nafas semasa berjalan atau menaiki tangga, atau kerap mendapat jangkitan paru-paru

Diagnosis

Doktor akan mengambil sejarah perubatan terperinci, melakukan pemeriksaan fizikal, dan meminta ujian fungsi paru-paru (spirometri) serta ujian darah untuk mengesahkan diagnosis.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah lengkap (CBC) untuk memeriksa jangkitan atau anemia
• Ujian gas darah arteri (ABG) untuk mengukur tahap oksigen dan karbon dioksida dalam darah
• Ujian kekurangan alfa-1 antitripsin (AAT) untuk mencari punca genetik COPD

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Ujian darah diambil dari urat lengan – ia cepat dan menyebabkan sedikit ketidakselesaan. Keputusan membantu doktor menilai keterukan penyakit dan merancang rawatan yang sesuai.

Rawatan

Rawatan COPD bertujuan melegakan gejala, memperlahankan perkembangan penyakit, mencegah serangan, dan meningkatkan kualiti hidup. Pelan rawatan adalah individu berdasarkan keputusan ujian dan keadaan pesakit.

Penjagaan diri di rumah

• Berhenti merokok sepenuhnya – ini langkah paling penting
• Elakkan pendedahan kepada asap rokok, habuk, dan bahan kimia
• Lakukan senaman pernafasan seperti yang diajar oleh ahli fisioterapi
• Ambil vaksin selesema dan pneumonia mengikut jadual yang disyorkan

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat sedut (inhaler) untuk melegakan saluran udara, steroid sedut untuk mengurangkan keradangan, dan terapi oksigen jika tahap oksigen rendah. Program pemulihan paru-paru juga disarankan untuk membantu pesakit bernafas dengan lebih baik dan kekal aktif.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Bagi kes yang sangat teruk dan tidak boleh dikawal dengan rawatan biasa, pilihan pembedahan seperti pengurangan isi paru-paru (lung volume reduction) atau pemindahan paru-paru (lung transplant) mungkin dipertimbangkan oleh doktor pakar.

Hidup dengan keadaan ini

Uruskan COPD dengan mengikut pelan rawatan yang disarankan, elakkan pencetus seperti asap rokok dan pencemaran, serta rehat secukupnya. Gunakan teknik pernafasan yang betul untuk mengurangkan sesak nafas.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan elakkan tempat yang berasap
• Jaga kebersihan diri untuk mengurangkan risiko jangkitan
• Dapatkan tidur yang cukup dan elakkan keletihan
• Lakukan aktiviti fizikal ringan seperti berjalan kaki mengikut kemampuan

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan buah-buahan, sayur-sayuran, dan protein tanpa lemak. Minum air secukupnya. Senaman seperti berjalan, regangan, dan senaman pernafasan boleh membantu. Rujuk ahli fisioterapi untuk program yang selamat.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan COPD boleh menyebabkan rasa bimbang, kecewa, atau kemurungan. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau kaunselor. Jangan malu untuk meminta sokongan emosi – kesihatan mental sama penting dengan kesihatan fizikal.

Pencegahan

COPD boleh dicegah dengan tidak merokok dan mengelakkan pendedahan kepada asap rokok serta pencemaran udara. Jika anda sudah menghidap COPD, rawatan awal dan gaya hidup sihat boleh memperlahankan perkembangan penyakit.

Vaksin

Vaksin selesema tahunan dan vaksin pneumonia disyorkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia untuk mengurangkan risiko jangkitan yang boleh memburukkan COPD.

Program saringan

Jika anda perokok aktif atau berusia 40 tahun ke atas dan mempunyai sejarah pendedahan asap, doktor mungkin mencadangkan ujian spirometri dan ujian darah secara berkala untuk pengesanan awal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan paru-paru berulang (bronkitis akut, pneumonia)
• Tekanan darah tinggi dalam saluran paru-paru (hipertensi pulmonari)
• Kegagalan jantung sebelah kanan (cor pulmonale)
• Kebimbangan dan kemurungan yang berlarutan

Pandangan jangka panjang

Walaupun COPD adalah penyakit jangka panjang, ramai pesakit dapat menjalani kehidupan yang aktif dan memuaskan dengan rawatan yang sesuai. Jangan berputus asa – dengan pengurusan yang betul, anda boleh terus melakukan perkara yang anda suka.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.