Creatinine clearance

Gambaran keseluruhan

Ujian pelepasan kreatinin adalah ujian darah dan air kencing untuk mengukur sejauh mana buah pinggang anda berfungsi menapis bahan buangan dari darah. Kreatinin adalah bahan buangan yang dihasilkan oleh otot. Apabila buah pinggang sihat, ia akan menapis kreatinin keluar dari badan melalui air kencing. Ujian ini membantu doktor menilai kesihatan buah pinggang dengan membandingkan jumlah kreatinin dalam darah dengan jumlah yang dikeluarkan dalam air kencing dalam tempoh tertentu.

Ujian pelepasan kreatinin adalah ujian yang biasa dilakukan untuk memeriksa fungsi buah pinggang, terutamanya bagi individu yang mempunyai risiko penyakit buah pinggang seperti pesakit kencing manis atau tekanan darah tinggi.

Ujian ini biasanya dilakukan pada orang dewasa yang mempunyai penyakit buah pinggang, diabetes, tekanan darah tinggi, atau mereka yang mengambil ubat-ubatan yang boleh menjejaskan buah pinggang. Ia juga boleh dilakukan pada kanak-kanak dengan masalah buah pinggang.

Gejala

Punca

Punca utama

• Penyakit buah pinggang kronik akibat diabetes atau tekanan darah tinggi yang tidak terkawal
• Jangkitan buah pinggang (pyelonephritis)
• Penyumbatan saluran kencing seperti batu karang
• Penyakit autoimun seperti lupus yang menyerang buah pinggang

Faktor risiko

• Diabetes jenis 1 atau jenis 2

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Anda mendapati air kencing berkurangan secara mendadak atau berhenti total
• Bengkak di kaki atau muka yang tidak hilang selepas berehat
• Sesak nafas atau rasa berat di dada

Buat temujanji rutin jika:

• Anda mengalami gejala-gejala seperti keletihan, bengkak, atau perubahan kencing yang berterusan
• Anda mempunyai diabetes atau tekanan darah tinggi dan perlu pemeriksaan fungsi buah pinggang secara berkala

Diagnosis

Pelepasan kreatinin diukur melalui dua ujian: ujian darah untuk mengukur tahap kreatinin dalam darah, dan ujian air kencing yang dikumpul selama 24 jam untuk mengukur jumlah kreatinin yang dikeluarkan. Doktor akan membandingkan kedua-dua keputusan untuk mengira kadar penapisan buah pinggang.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah kreatinin
• Pengumpulan air kencing 24 jam untuk kreatinin
• Anggaran kadar penapisan glomerular (eGFR) – dikira daripada ujian darah

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda perlu mengumpul semua air kencing yang dihasilkan dalam tempoh 24 jam. Doktor atau jururawat akan memberikan bekas khas dan arahan terperinci. Ujian darah diambil pada awal atau akhir tempoh pengumpulan. Hasil ujian biasanya siap dalam beberapa hari.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca penurunan pelepasan kreatinin. Matlamat utama adalah untuk melambatkan atau menghentikan kerosakan buah pinggang dan merawat penyakit asas seperti diabetes atau tekanan darah tinggi. Doktor akan menyesuaikan rawatan mengikut keparahan masalah buah pinggang.

Penjagaan diri di rumah

• Kawal tekanan darah dan gula darah dengan pemakanan sihat dan aktiviti fizikal
• Minum air secukupnya melainkan doktor menasihatkan sebaliknya
• Elakkan ubat tahan sakit jenis NSAID (seperti ibuprofen) tanpa nasihat doktor
• Jangan merokok dan hadkan pengambilan alkohol

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat untuk mengawal tekanan darah (seperti perencat ACE atau penghalang reseptor angiotensin) dan ubat untuk mengawal diabetes atau kolesterol. Jika fungsi buah pinggang semakin teruk, rawatan mungkin termasuk dialisis atau pemindahan buah pinggang. Ubat-ubatan tertentu perlu dielakkan atau dilaras dosnya berdasarkan keputusan ujian ini.

Hidup dengan keadaan ini

Jika anda mempunyai penyakit buah pinggang, pemantauan berkala sangat penting. Anda perlu mengambil ubat seperti yang diarahkan, hadkan garam, protein, dan makanan tinggi kalium atau fosforus. Sentiasa bincang dengan doktor sebelum mengambil sebarang ubat baru atau suplemen.

Tip gaya hidup

• Amalkan diet rendah garam untuk mengawal tekanan darah
• Kekalkan berat badan yang sihat
• Lakukan senaman ringan seperti berjalan kaki 30 minit sehari
• Kurangkan tekanan dengan teknik relaksasi atau hobi

Diet dan senaman

Diet yang sesuai termasuk mengurangkan pengambilan protein, garam, kalium (pisang, oren, kentang) dan fosforus (susu, keju, kacang). Rujuk pakar diet untuk pelan individu. Senaman aerobik sederhana seperti berjalan atau berbasikal boleh membantu mengawal tekanan darah dan diabetes.

Pencegahan

Tidak semua masalah buah pinggang dapat dicegah, tetapi risiko kerosakan buah pinggang boleh dikurangkan dengan mengawal diabetes, tekanan darah tinggi, dan mengamalkan gaya hidup sihat. Pemeriksaan kesihatan berkala penting untuk pengesanan awal.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah penyakit buah pinggang. Namun, dapatkan vaksinasi selesema dan pneumonia seperti yang disarankan oleh doktor, kerana jangkitan boleh memburukkan fungsi buah pinggang.

Program saringan

Pemeriksaan kesihatan berkala termasuk ujian darah dan air kencing adalah penting, terutamanya bagi mereka yang berisiko tinggi seperti pesakit diabetes, tekanan darah tinggi, atau mereka yang mempunyai sejarah keluarga penyakit buah pinggang.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Penyakit buah pinggang kronik yang semakin teruk
• Kegagalan buah pinggang yang memerlukan dialisis atau pemindahan
• Penyakit kardiovaskular seperti serangan jantung dan strok
• Anemia (kekurangan sel darah merah)
• Penyakit tulang akibat ketidakseimbangan mineral

Pandangan jangka panjang

Bagi kebanyakan orang, pengesanan awal dan rawatan yang betul dapat memperlahankan kerosakan buah pinggang dan mengekalkan kualiti hidup yang baik. Dengan kerjasama doktor dan perubahan gaya hidup, ramai pesakit dapat menguruskan keadaan mereka dengan berkesan. Walaupun penyakit buah pinggang kronik adalah serius, rawatan moden seperti dialisis dan pemindahan memberikan harapan untuk kehidupan yang lebih panjang.

Cari sokongan

Organisasi antarabangsa

• National Kidney Foundation (NKF)
• International Society of Nephrology

Organisasi tempatan

• Persatuan Buah Pinggang Malaysia (Malaysian Kidney Society) · Malaysia
• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) - Bahagian Kawalan Penyakit · Malaysia

Talian bantuan