lung screening test preparation

Gambaran keseluruhan

Pemeriksaan paru-paru adalah ujian untuk mengesan kanser paru-paru pada peringkat awal, sebelum gejala muncul. Ia menggunakan imbasan CT dos rendah yang menghasilkan gambar terperinci paru-paru anda.

Kanser paru-paru adalah salah satu kanser yang paling biasa di Malaysia, terutamanya dalam kalangan perokok. Namun, pemeriksaan paru-paru masih belum menjadi amalan rutin bagi semua orang.

Pemeriksaan ini biasanya disyorkan untuk orang dewasa berumur 50 hingga 80 tahun yang mempunyai sejarah merokok yang banyak (contohnya, satu kotak sehari selama 20 tahun atau lebih), sama ada masih merokok atau telah berhenti dalam 15 tahun yang lalu.

Gejala

Gejala biasa

• Kebanyakan orang yang menjalani pemeriksaan paru-paru tidak mempunyai sebarang gejala. Pemeriksaan dilakukan untuk mengesan kanser sebelum gejala timbul.

Gejala pada kanak-kanak

• Kanser paru-paru jarang berlaku pada kanak-kanak. Artikel ini memberi tumpuan kepada orang dewasa.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Orang dewasa yang lebih tua mungkin mengalami batuk yang berlarutan, sesak nafas, atau sakit dada. Jika anda mengalami gejala ini, berjumpa doktor dengan segera.

Punca

Punca utama

• Punca utama kanser paru-paru adalah merokok. Bahan kimia dalam tembakau merosakkan sel-sel paru-paru dan boleh menyebabkan kanser.

Faktor risiko

• Merokok (paling utama)
• Asap rokok dari orang lain (perokok pasif)
• Pendedahan kepada gas radon di rumah
• Pendedahan kepada asbestos atau bahan kimia berbahaya di tempat kerja
• Sejarah keluarga kanser paru-paru
• Penyakit paru-paru seperti COPD atau fibrosis paru-paru

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami sebarang gejala kecemasan seperti batuk berdarah, sakit dada teruk, atau sesak nafas yang teruk.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda memenuhi kriteria risiko tinggi (contoh: perokok tegar berumur 50-80 tahun), bincang dengan doktor tentang sama ada pemeriksaan paru-paru sesuai untuk anda.

Diagnosis

Pemeriksaan paru-paru dilakukan dengan imbasan CT dos rendah. Tiada persediaan khas diperlukan; anda hanya perlu memakai pakaian yang longgar dan menanggalkan barang kemas atau objek logam. Imbasan mengambil masa beberapa minit sahaja.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Imbasan CT dos rendah (low-dose CT scan) – ujian utama
• Jika imbasan menunjukkan sesuatu yang mencurigakan, doktor mungkin mengesyorkan ujian lanjut seperti imbasan PET, biopsi, atau bronkoskopi.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Semasa imbasan, anda akan berbaring di atas meja yang bergerak ke dalam mesin CT. Anda perlu menahan nafas selama beberapa saat untuk mendapatkan gambar yang jelas. Prosedur ini tidak sakit. Anda boleh pulang seperti biasa selepas itu.

Rawatan

Jika kanser paru-paru dikesan melalui pemeriksaan, rawatan bergantung pada peringkat dan jenis kanser. Rawatan awal biasanya lebih berkesan.

Penjagaan diri di rumah

• Berhenti merokok serta-merta jika anda masih merokok – ini adalah langkah paling penting.
• Amalkan diet sihat dan senaman ringan mengikut kemampuan.
• Patuhi semua janji temu doktor dan ujian susulan.

Rawatan perubatan

Rawatan untuk kanser paru-paru mungkin termasuk pembedahan untuk membuang tumor, radioterapi (sinaran), kemoterapi (ubat-ubatan), terapi sasaran, atau imunoterapi. Doktor akan membincangkan pilihan yang paling sesuai untuk keadaan anda. Jangan mengambil sebarang ubat tanpa nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan sering menjadi pilihan utama jika kanser dikesan pada peringkat awal dan belum merebak. Jenis pembedahan bergantung pada saiz dan lokasi tumor.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas diagnosis, anda perlu menjalani rawatan dan pemantauan secara berkala. Ramai orang terus menjalani kehidupan yang aktif dengan sokongan yang betul.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan elakkan asap rokok.
• Makan makanan seimbang yang kaya dengan buah-buahan dan sayur-sayuran.
• Lakukan senaman ringan seperti berjalan kaki, jika dibenarkan oleh doktor.
• Kawal tekanan dengan teknik relaksasi seperti meditasi atau pernafasan dalam.

Diet dan senaman

Tiada diet khas untuk kanser paru-paru, tetapi pemakanan seimbang membantu mengekalkan tenaga dan sistem imun. Minum air secukupnya. Bercakap dengan doktor tentang tahap senaman yang selamat untuk anda.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghadapi kanser boleh menimbulkan kebimbangan, kesedihan, atau tekanan. Adalah normal untuk berasa takut. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau kaunselor boleh membantu. Ingat, anda tidak bersendirian – dapatkan sokongan daripada kumpulan sokongan atau khidmat kaunseling kesihatan mental.

Pencegahan

Kanser paru-paru boleh dicegah dengan tidak merokok dan mengelakkan pendedahan kepada asap rokok serta bahan berbahaya. Berhenti merokok pada sebarang umur mengurangkan risiko dengan ketara.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk kanser paru-paru. Vaksinasi seperti vaksin influenza dan pneumonia boleh membantu mencegah jangkitan paru-paru yang boleh memburukkan keadaan.

Program saringan

Pemeriksaan paru-paru dengan imbasan CT dos rendah disyorkan untuk perokok tegar dan bekas perokok berisiko tinggi. Bincang dengan doktor anda tentang kelayakan anda. Kementerian Kesihatan Malaysia menggalakkan pengesanan awal melalui program pemeriksaan kesihatan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kanser paru-paru yang tidak dirawat boleh merebak ke bahagian lain badan seperti otak, tulang, atau hati.
• Saluran pernafasan boleh tersumbat, menyebabkan jangkitan seperti radang paru-paru.
• Penumpukan cecair di sekitar paru-paru (efusi pleura) boleh menyebabkan sesak nafas yang teruk.

Pandangan jangka panjang

Prognosis bergantung pada peringkat kanser semasa diagnosis. Kanser yang dikesan awal melalui pemeriksaan mempunyai peluang rawatan yang lebih baik. Walaupun kanser paru-paru adalah penyakit serius, ramai pesakit dapat menjalani rawatan yang berjaya dan mengekalkan kualiti hidup yang baik dengan sokongan yang sesuai.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.