nephritis screening test preparation

Gambaran keseluruhan

Nephritis adalah keradangan pada buah pinggang. Ia boleh menyebabkan buah pinggang tidak berfungsi dengan baik untuk menapis sisa dan cecair berlebihan daripada darah. Ujian saringan (screening test) dilakukan untuk mengesan masalah ini lebih awal, terutamanya jika anda mempunyai faktor risiko atau gejala tertentu.

Nephritis tidak begitu jarang; ia adalah salah satu penyebab utama penyakit buah pinggang kronik di seluruh dunia, termasuk di Malaysia.

Ia boleh menjejaskan orang dari semua peringkat umur, tetapi lebih kerap berlaku pada kanak-kanak selepas jangkitan kuman tekak, dan pada dewasa yang mempunyai penyakit autoimun seperti lupus atau diabetes.

Gejala

Gejala biasa

• Bengkak di muka, tangan, kaki, atau pergelangan kaki (edema)
• Air kencing berbuih atau berwarna merah/kelabu (darah atau protein dalam air kencing)
• Kerap buang air kecil, terutama pada waktu malam
• Sakit atau rasa tidak selesa di bahagian pinggang atau belakang bawah

Gejala pada kanak-kanak

• Demam yang tidak reda
• Muka bengkak, terutamanya di sekeliling mata pada waktu pagi
• Air kencing gelap atau berwarna seperti teh/gula-gula

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kelesuan yang luar biasa
• Kurang selera makan
• Sukar untuk memberi tumpuan atau kekeliruan ringan

Punca

Punca utama

• Jangkitan kuman (seperti streptokokus) yang merebak ke buah pinggang
• Penyakit autoimun seperti lupus nefritis, di mana sistem pertahanan tubuh menyerang buah pinggang sendiri
• Keradangan saluran darah (vaskulitis) yang juga boleh melibatkan buah pinggang

Faktor risiko

• Sejarah keluarga yang menghidap penyakit buah pinggang
• Penyakit kronik seperti diabetes, tekanan darah tinggi, atau lupus
• Jangkitan berulang pada tekak atau kulit (seperti kudis nanah) yang tidak dirawat sepenuhnya

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda ada gejala bengkak, air kencing berdarah, atau sakit belakang yang teruk, segera dapatkan rawatan di klinik atau hospital berhampiran.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mempunyai faktor risiko seperti diabetes atau lupus, lakukan saringan buah pinggang setiap tahun mengikut nasihat doktor.
• Jika anda perasan air kencing berbuih atau kerap kencing pada waktu malam, berjumpa doktor untuk pemeriksaan lanjut.

Diagnosis

Doktor akan mendiagnosis nephritis berdasarkan sejarah perubatan, pemeriksaan fizikal, dan beberapa ujian seperti ujian air kencing dan darah. Kadang-kala, ujian pengimejan atau biopsi buah pinggang diperlukan untuk mengesahkan diagnosis.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing (urinalisis) untuk mengesan protein, darah, dan sel radang.
• Ujian darah untuk mengukur tahap kreatinin dan urea (penanda fungsi buah pinggang).
• Ujian pengimejan seperti ultrabunyi atau CT scan buah pinggang untuk melihat struktur dan saiz buah pinggang.
• Biopsi buah pinggang – mengambil sampel tisu kecil untuk diperiksa di bawah mikroskop (jarang dilakukan, hanya jika perlu).

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Untuk ujian air kencing, anda mungkin diminta untuk memberikan sampel air kencing waktu pagi pertama. Elakkan makan makanan yang boleh mengubah warna air kencing (seperti ubi bit) sebelum ujian. Untuk ujian darah, anda mungkin perlu berpuasa (tidak makan/minum selain air) selama 8–12 jam sebelumnya. Ikut arahan doktor atau jururawat dengan teliti.

Rawatan

Rawatan nephritis bergantung kepada punca dan tahap keterukan. Tujuan rawatan adalah untuk mengurangkan keradangan, melindungi fungsi buah pinggang, dan merawat punca asas seperti jangkitan atau penyakit autoimun.

Penjagaan diri di rumah

• Ambil ubat-ubatan yang diberikan oleh doktor mengikut jadual yang ditetapkan.
• Pantau tekanan darah anda dengan kerap jika disuruh oleh doktor.
• Kurangkan pengambilan garam untuk mengurangkan bengkak dan tekanan darah tinggi.
• Rehat yang mencukupi dan elakkan keletihan.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberikan ubat anti-radang atau ubat untuk menekan sistem imun (seperti kortikosteroid atau imunosupresan) jika nephritis disebabkan oleh penyakit autoimun. Jika terdapat jangkitan kuman, antibiotik akan diberi. Jangan sesekali mengambil ubat tanpa preskripsi, terutamanya ubat tahan sakit tertentu yang boleh merosakkan buah pinggang.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk nephritis, tetapi mungkin dalam kes tertentu seperti untuk mengeluarkan batu karang yang menyebabkan jangkitan atau untuk membuat saliran jika terdapat abses.

Hidup dengan keadaan ini

Jika anda menghidap nephritis, ikut nasihat doktor mengenai pemantauan tekanan darah dan pengambilan cecair. Anda mungkin perlu mengehadkan pengambilan cecair jika buah pinggang tidak berfungsi dengan baik. Bawa senarai ubat-ubatan anda ke setiap temu janji doktor.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan elakkan minum alkohol.
• Kawal tekanan darah melalui diet rendah garam dan senaman ringan seperti berjalan.
• Amalkan kebersihan diri yang baik untuk mengelakkan jangkitan.

Diet dan senaman

Makan makanan yang sihat – banyak sayur-sayuran, buah-buahan, bijirin penuh, dan protein tanpa lemak. Kurangkan garam, makanan diproses, dan minuman manis. Senaman sederhana seperti berjalan atau berenang boleh membantu, tetapi dapatkan nasihat doktor tentang tahap aktiviti yang sesuai untuk anda.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan penyakit buah pinggang boleh menyebabkan tekanan, kebimbangan, atau kemurungan. Adalah normal untuk berasa risau. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau kaunselor tentang perasaan anda.

Pencegahan

Tidak semua kes nephritis boleh dicegah, tetapi anda boleh mengurangkan risiko dengan mengawal penyakit kronik seperti diabetes dan tekanan darah tinggi, serta mendapatkan rawatan segera untuk jangkitan kuman seperti sakit tekak atau kudis.

Vaksin

Vaksin seperti vaksin selesema dan vaksin pneumonia mungkin disarankan untuk mencegah jangkitan yang boleh mencetuskan nephritis. Rujuk doktor anda.

Program saringan

Jika anda berisiko tinggi (contohnya, ahli keluarga mempunyai penyakit buah pinggang), doktor mungkin mengesyorkan ujian saringan tahunan seperti ujian air kencing dan ujian darah.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kegagalan buah pinggang akut atau kronik yang memerlukan dialisis atau pemindahan buah pinggang.
• Tekanan darah tinggi yang sukar dikawal.
• Peningkatan risiko penyakit jantung dan strok.

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang sesuai dan pengesanan awal, ramai pesakit nephritis boleh menjalani kehidupan yang aktif dan berkualiti. Kerosakan buah pinggang boleh diperlahankan atau dihentikan jika punca asas dirawat dengan baik. Sentiasa ikut nasihat doktor dan jangan lewatkan pemeriksaan susulan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.