Pelindung Mulut

Gambaran keseluruhan

Pelindung mulut ialah alat nipis yang dipakai di atas gigi dan gusi untuk mengurangkan risiko kecederaan semasa bersukan atau ketika tabiat menggeretakkan gigi. Ia seperti ‘topi keledar’ kecil untuk gigi. Ada yang dijual siap pakai, ada yang dibentuk sendiri di rumah, dan ada yang dibuat khas oleh doktor gigi supaya lebih selesa dan tepat.

Ya, pelindung mulut biasa digunakan dalam sukan berisiko seperti bola sepak, hoki, bola keranjang, ragbi, seni mempertahankan diri dan sukan lasak. Ia juga digunakan oleh sesetengah orang yang menggeretakkan gigi ketika tidur.

Gejala

Gejala biasa

• Gigi atau gusi terasa sakit selepas hentakan
• Rahang terasa lenguh atau sukar dibuka selepas bersukan
• Pelindung mulut longgar, mudah tercabut atau menyebabkan rasa tidak selesa
• Sukar bercakap atau bernafas dengan selesa apabila pelindung mulut dipakai
• Pelindung mulut retak, koyak atau berbau
• Gusi berdarah atau bibir terluka selepas memakai pelindung mulut yang tidak padan

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak mungkin mengeluh pelindung mulut terlalu ketat atau longgar kerana rahang masih membesar
• Sukar memakai pelindung mulut dan perlu dibantu orang dewasa
• Perlu semakan semula apabila gigi susu tercabut atau gigi kekal tumbuh
• Risiko tercekik jika pelindung mulut longgar atau rosak

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Mulut kering boleh membuat pelindung mulut terasa kurang selesa
• Mereka yang memakai gigi palsu, implan atau mempunyai penyakit gusi perlu nasihat doktor gigi
• Pelindung mulut mungkin perlu disesuaikan jika bentuk gigi atau rahang berubah
• Pemeriksaan berkala membantu memastikan pelindung mulut masih sesuai

Punca

Punca utama

• Hentakan atau jatuh semasa bersukan tanpa perlindungan gigi
• Tabiat menggeretakkan atau mengapit gigi, terutamanya ketika tidur atau stres
• Memakai pelindung mulut yang tidak padan, sudah haus atau rosak
• Tidak memakai pelindung mulut semasa latihan dan perlawanan
• Perubahan bentuk gigi atau rahang, contohnya selepas pendakap gigi ditanggalkan

Faktor risiko

• Menyertai sukan sentuhan atau berisiko tinggi
• Sejarah kecederaan gigi atau mulut
• Memakai pendakap gigi atau mempunyai implan gigi
• Tabiat menggeretakkan gigi
• Kanak-kanak yang sedang membesar dan aktif bersukan
• Kurang penjagaan kebersihan pelindung mulut

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Gigi patah, longgar atau tercabut selepas kecederaan
• Rahang tidak boleh dibuka atau ditutup dengan betul
• Bengkak, bernanah atau demam bersama sakit mulut
• Pelindung mulut tersangkut dan tidak boleh dikeluarkan dengan selamat
• Sakit teruk yang tidak reda atau berterusan

Buat temujanji rutin jika:

• Pelindung mulut terasa longgar, tidak selesa atau sudah haus
• Kanak-kanak sedang membesar dan pelindung mulut perlu disemak semula
• Memakai pendakap gigi atau mempunyai implan gigi
• Mempunyai tabiat menggeretakkan gigi
• Ingin nasihat tentang jenis pelindung mulut yang sesuai untuk sukan tertentu

Diagnosis

Doktor gigi atau doktor akan bertanya tentang sukan yang dimainkan, tabiat menggeretakkan gigi dan keluhan anda. Mereka akan memeriksa gigi, gusi, rahang dan cara pelindung mulut dipakai. Pemeriksaan ini mudah dan biasanya tidak menyakitkan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan mulut dan gigi
• Semakan padanan dan keselesaan pelindung mulut
• Pemeriksaan rahang dan otot rahang
• X-ray jika ada kecederaan gigi atau rahang
• Semakan pendakap gigi atau kerja pergigian sedia ada

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin diminta membuka dan menutup mulut, menggigit perlahan dan mencuba pelindung mulut. Doktor akan menerangkan pilihan jenis pelindung mulut serta cara menjaganya.

Rawatan

Rawatan utama ialah perlindungan yang betul. Pelindung mulut tidak menyembuhkan penyakit, tetapi ia membantu mengurangkan kecederaan. Pilihan termasuk pelindung siap pakai, pelindung yang dibentuk sendiri, atau pelindung khas yang dibuat oleh doktor gigi.

Penjagaan diri di rumah

• Bilas pelindung mulut dengan air sejuk selepas digunakan dan keringkan sebelum disimpan
• Simpan dalam bekas berudara, jauh daripada panas matahari
• Jangan mengunyah pelindung mulut atau mengubah bentuknya sendiri
• Periksa tanda retak, koyak atau bau setiap kali sebelum digunakan
• Ganti pelindung mulut jika sudah longgar, rosak atau tidak selesa
• Bawa pelindung mulut ke setiap latihan dan perlawanan

Rawatan perubatan

Doktor gigi boleh membuat acuan gigi dan menyediakan pelindung mulut khas supaya lebih tepat dan selesa. Mereka juga boleh menyesuaikan pelindung mulut sedia ada, menilai kecederaan gigi dan merawat masalah mulut yang berkaitan. Jika berlaku kecederaan, rawatan pergigian akan dirancang mengikut keadaan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk penggunaan pelindung mulut. Jika ada kecederaan rahang atau gigi yang serius, doktor gigi atau pakar akan berbincang sama ada prosedur pembedahan diperlukan.

Hidup dengan keadaan ini

Jadikan pelindung mulut sebahagian daripada rutin sukan anda, seperti memakai kasut atau topi keledar. Cuci dan simpan selepas digunakan supaya ia kekal bersih dan tahan lama.

Tip gaya hidup

• Pakai pelindung mulut semasa latihan dan perlawanan, bukan hanya semasa pertandingan
• Pilih pelindung mulut yang sesuai dengan jenis sukan dan keselesaan anda
• Jaga kebersihan mulut dengan memberus gigi dua kali sehari
• Elakkan berkongsi pelindung mulut dengan orang lain
• Dapatkan pemeriksaan doktor gigi secara berkala

Diet dan senaman

Anda boleh minum air kosong semasa bersukan, tetapi elakkan minuman manis atau makanan yang boleh merosakkan pelindung mulut. Jangan mengunyah pelindung mulut. Teruskan aktiviti fizikal seperti biasa dengan perlindungan yang betul.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Sesetengah orang berasa bimbang tentang kecederaan gigi atau penampilan semasa memakai pelindung mulut. Rasa ini normal. Berbincang dengan doktor gigi, jurulatih atau ibu bapa boleh membantu anda berasa lebih yakin. Jika kebimbangan mengganggu kehidupan harian, dapatkan sokongan kesihatan mental.

Pencegahan

Kecederaan gigi dan mulut semasa bersukan boleh dikurangkan dengan memakai pelindung mulut yang padan dan menjaga kebersihannya. Pelindung mulut yang dibuat khas dan dipakai secara konsisten memberikan perlindungan yang lebih baik. Ikut nasihat Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) tentang penjagaan pergigian dan keselamatan sukan.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk pelindung mulut. Pastikan vaksinasi rutin anda lengkap mengikut jadual kesihatan tempatan.

Program saringan

Pemeriksaan pergigian berkala membantu memastikan pelindung mulut masih sesuai, terutamanya untuk kanak-kanak yang sedang membesar atau pengguna pendakap gigi.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Risiko gigi patah, retak atau tercabut lebih tinggi
• Kecederaan pada gusi, bibir, lidah dan rahang
• Sakit rahang atau kesukaran membuka mulut
• Kos pembaikan gigi yang lebih tinggi
• Pelindung mulut yang rosak boleh menyebabkan ketidakselesaan atau risiko tercekik

Pandangan jangka panjang

Dengan pelindung mulut yang sesuai dan penjagaan yang baik, kebanyakan orang boleh terus bersukan dengan lebih selamat. Jika ada kecederaan, dapatkan rawatan awal untuk hasil yang lebih baik.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.