Bekam (Terapi Cawan)

Gambaran keseluruhan

Bekam atau cupping ialah kaedah terapi komplementari yang menggunakan cawan pada kulit. Udara disedut keluar daripada cawan supaya kulit tertarik sedikit ke dalam. Ada bekam kering dan bekam basah; bekam basah melibatkan luka kecil pada kulit. Bekam digunakan oleh sesetengah orang untuk membantu mengurangkan sakit otot dan ketegangan, tetapi bukti saintifik masih terhad untuk banyak kegunaan. Ia bukan rawatan ajaib dan bukan pengganti rawatan perubatan biasa.

Ya, bekam agak biasa di Malaysia dan di banyak tempat lain. Ramai orang mencubanya untuk sakit belakang, sakit leher, ketegangan otot dan rasa letih. Ia juga popular dalam kalangan atlet.

Sesiapa sahaja boleh mempertimbangkan bekam, tetapi perlu berhati-hati jika mengandung, mempunyai masalah pendarahan, mengambil ubat pencair darah, mempunyai diabetes, penyakit kulit, imuniti lemah atau mudah parut keloid. Kanak-kanak dan warga emas perlu nasihat doktor dahulu.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit belakang, leher atau bahu yang berulang
• Ketegangan otot selepas bekerja atau bersenam
• Sakit kepala atau rasa berat di kepala
• Rasa letih dan ingin mencuba terapi tambahan
• Selepas bekam, bulatan kemerahan atau lebam kecil pada kulit
• Kulit terasa sedikit sakit atau sensitif di kawasan bekam

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak tidak digalakkan menjalani bekam tanpa nasihat doktor kanak-kanak.
• Kulit kanak-kanak lebih sensitif dan mereka mungkin sukar menyatakan kesakitan.
• Jika kanak-kanak sakit berterusan, dapatkan rawatan perubatan dahulu daripada mencuba terapi komplementari.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Warga emas boleh mencuba bekam, tetapi kulit mereka lebih nipis dan mudah lebam.
• Risiko lebih tinggi jika mengambil ubat pencair darah atau mempunyai diabetes, masalah jantung atau penyakit kulit.
• Dapatkan nasihat doktor dahulu, terutama jika ada penyakit kronik atau mengambil ubat setiap hari.

Punca

Punca utama

• Bekam bukan penyakit dan tidak mempunyai punca seperti jangkitan. Ia ialah kaedah terapi komplementari yang digunakan untuk membantu mengurangkan sakit otot dan ketegangan.
• Orang mencuba bekam kerana sakit berulang, tekanan kerja, selepas bersenam atau untuk rasa lebih relaks.
• Bekam tidak merawat punca penyakit dalaman. Jika ada simptom yang berterusan, punca sebenar perlu dinilai oleh doktor.

Faktor risiko

• Mengandung atau baru bersalin
• Mengambil ubat pencair darah atau mempunyai masalah pendarahan
• Kulit sensitif, ekzema, luka, jangkitan kulit atau mudah parut keloid
• Diabetes tidak terkawal atau imuniti lemah
• Kanak-kanak atau warga emas yang rapuh
• Alahan kepada bahan yang digunakan semasa bekam
• Tekanan darah rendah atau mudah pengsan

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Demam, kemerahan merebak, bengkak, nanah atau sakit teruk di kawasan bekam
• Lepuh besar, luka terbakar atau pendarahan yang tidak berhenti
• Pening hebat, pengsan, sesak nafas atau bengkak muka selepas bekam
• Sakit dada atau sakit kepala teruk yang tidak biasa

Buat temujanji rutin jika:

• Sebelum mencuba bekam jika anda mengandung, mengambil ubat pencair darah atau mempunyai masalah pendarahan
• Jika anda mempunyai diabetes, penyakit kulit, imuniti lemah atau riwayat parut keloid
• Jika sakit otot atau sakit belakang berterusan lebih daripada beberapa hari atau berulang
• Jika anda ingin memastikan bekam selamat bersama rawatan perubatan lain yang sedang dijalani

Diagnosis

Bekam bukan penyakit, jadi ia tidak didiagnosis melalui ujian. Jika anda mempunyai simptom seperti sakit berterusan, doktor akan menilai sejarah kesihatan, pemeriksaan fizikal dan mungkin ujian lain untuk mencari punca. Pengamal bekam yang baik juga akan bertanya tentang kesihatan, ubat yang diambil, alahan dan keadaan kulit sebelum prosedur.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Tiada ujian makmal khusus untuk bekam.
• Doktor mungkin melakukan pemeriksaan fizikal.
• Ujian darah atau imbasan hanya jika doktor mengesyaki masalah kesihatan lain yang menyebabkan simptom anda.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Semasa konsultasi, pengamal akan menerangkan cara bekam dilakukan, risiko dan penjagaan selepasnya. Mereka perlu memeriksa kulit anda dan bertanya tentang ubat serta keadaan kesihatan. Pastikan peralatan bersih dan pengamal boleh menjawab soalan anda dengan jelas.

Rawatan

Bekam ialah terapi tambahan, bukan rawatan utama untuk semua penyakit. Fokus utama ialah keselamatan, kebersihan dan menangani punca simptom anda. Jika sakit berterusan, dapatkan penilaian doktor.

Penjagaan diri di rumah

• Rehatkan kawasan bekam dan elakkan menggaru atau menggosok kuat.
• Jaga kebersihan kulit dan ikut arahan penjagaan selepas bekam.
• Minum air yang cukup dan elakkan aktiviti berat serta-merta jika anda berasa lemah.
• Perhatikan tanda jangkitan seperti demam, kemerahan merebak atau nanah.
• Catat sama ada simptom anda bertambah baik atau tidak, supaya mudah dibincangkan dengan doktor.

Rawatan perubatan

Rawatan perubatan bergantung kepada masalah asas. Untuk sakit otot, doktor mungkin mencadangkan fisioterapi, senaman, penjagaan postur dan ubat yang dipreskripsi mengikut keadaan. Jangan bergantung pada bekam sahaja untuk keadaan serius.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Bekam bukan rawatan pembedahan. Jika anda mempunyai keadaan perubatan yang memerlukan pembedahan, doktor akan membincangkan pilihan tersebut secara berasingan.

Hidup dengan keadaan ini

Jika anda menggunakan bekam untuk sakit berpanjangan, gabungkan dengan rawatan perubatan yang disyorkan. Pantau simptom dan berhenti jika keadaan bertambah teruk. Beri masa untuk kulit pulih sebelum sesi seterusnya.

Tip gaya hidup

• Tidur yang cukup dan uruskan tekanan harian.
• Kekal aktif dengan senaman ringan yang sesuai.
• Elak merokok dan hadkan pengambilan alkohol.
• Amalkan postur yang baik semasa bekerja dan menggunakan telefon.

Diet dan senaman

Makan secara seimbang dan minum air yang cukup. Tiada diet khas untuk bekam. Jika anda sakit, mulakan senaman ringan dan berhenti jika sakit bertambah. Dapatkan nasihat fisioterapis atau doktor jika sakit berterusan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Sakit berpanjangan boleh menjejaskan mood, tidur dan keyakinan diri. Berbual dengan doktor, kaunselor atau orang yang dipercayai. Jika anda berasa sedih berpanjangan atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan segera daripada perkhidmatan kesihatan mental tempatan atau jabatan kecemasan.

Pencegahan

Komplikasi bekam boleh dikurangkan dengan memilih pengamal terlatih, memastikan peralatan bersih dan steril, memberitahu sejarah kesihatan serta ubat yang diambil, dan tidak melakukan bekam pada kulit yang cedera atau dijangkiti.

Vaksin

Tidak berkaitan secara langsung dengan bekam. Pastikan imunisasi rutin anda lengkap mengikut jadual Kementerian Kesihatan Malaysia.

Program saringan

Tiada saringan khusus untuk bekam. Jalani pemeriksaan kesihatan rutin mengikut umur dan faktor risiko anda, dan berbincang dengan doktor sebelum mencuba terapi tambahan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jika sakit yang mendorong anda mencuba bekam tidak dinilai doktor, punca serius mungkin lambat dikesan.
• Jangkitan kulit boleh berlaku jika peralatan tidak steril atau luka tidak dijaga.
• Parut, lebam berpanjangan atau perubahan warna kulit boleh berlaku pada sesetengah orang.
• Luka terbakar atau lepuh boleh terjadi jika suhu atau sedutan tidak dikawal.
• Pendarahan berlebihan boleh berlaku pada orang yang mengambil ubat pencair darah atau mempunyai masalah pendarahan.

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan orang pulih sepenuhnya daripada kesan bekam biasa, dan bulatan pada kulit biasanya hilang sendiri. Bekam selalunya selamat jika dilakukan dengan betul oleh pengamal terlatih. Bukti manfaatnya masih terhad, jadi gunakan sebagai tambahan dan bukan pengganti rawatan perubatan. Dapatkan nasihat doktor untuk simptom yang berterusan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.