Terapi Sinaran Termodulasi Intensiti (IMRT)

Gambaran keseluruhan

IMRT ialah satu bentuk rawatan radioterapi dari luar badan. Mesin khas menghantar sinaran bertenaga tinggi ke arah tumor. Berbeza dengan radioterapi biasa, IMRT menggunakan komputer untuk merancang sudut dan keamatan sinaran supaya sinaran lebih tepat pada tumor dan kurang mengenai tisu sihat di sekelilingnya. Ia bukan ubat dan bukan satu diagnosis penyakit, tetapi satu teknik rawatan yang digunakan oleh pasukan pakar rawatan kanser.

IMRT ialah teknik radioterapi yang biasa digunakan di banyak pusat rawatan kanser. Tidak semua hospital menawarkan IMRT, jadi pasukan rawatan anda akan berbincang sama ada teknik ini sesuai untuk keadaan anda.

IMRT boleh digunakan untuk pesakit kanser dewasa, warga emas dan kadang-kadang kanak-kanak, bergantung kepada jenis, saiz dan lokasi tumor. Keputusan dibuat oleh pasukan pakar berdasarkan keadaan individu.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa letih atau kurang bertenaga, terutamanya pada minggu-minggu kemudian rawatan.
• Kulit di kawasan rawatan menjadi kemerahan, kering, gatal atau sensitif.
• Rambut di kawasan yang dirawat mungkin gugur sementara.
• Rasa tidak selesa atau sakit ringan di kawasan yang dirawat.
• Jika rawatan di kepala atau leher: mulut kering, rasa logam, sakit tekak atau sukar menelan.
• Jika rawatan di kawasan pelvis: perubahan kekerapan kencing atau najis, dan rasa tidak selesa di dubur.

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak mungkin rasa letih, takut atau resah semasa prosedur.
• Kulit di kawasan rawatan boleh menjadi merah atau sensitif.
• Kanak-kanak kecil mungkin memerlukan bantuan untuk kekal diam semasa sesi rawatan, dan pasukan akan menerangkan cara selamat.
• Ibu bapa atau penjaga digalakkan bertanya tentang cara menyokong anak semasa rawatan.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Rasa letih mungkin lebih ketara, terutamanya jika ada penyakit lain seperti masalah jantung atau kencing manis.
• Kulit warga emas mungkin lebih mudah kering atau cedera, jadi penjagaan kulit perlu diberi perhatian.
• Risiko dehidrasi atau kurang makan boleh meningkat jika sakit mulut atau tekak berlaku.
• Pasukan rawatan akan menyesuaikan pemantauan mengikut keadaan kesihatan keseluruhan.

Punca

Punca utama

• IMRT bukan penyakit dan tidak mempunyai punca seperti jangkitan. Ia digunakan apabila seseorang didiagnosis dengan kanser atau tumor yang sesuai dirawat dengan radioterapi.
• Keperluan IMRT ditentukan oleh jenis, saiz dan lokasi tumor, serta jarak tumor dengan organ penting di sekelilingnya.
• IMRT sering digunakan untuk tumor di kepala dan leher, prostat, payudara, paru-paru dan beberapa bahagian lain, bergantung kepada penilaian pasukan rawatan.
• Ia juga boleh digunakan sebelum, selepas atau bersama rawatan lain seperti pembedahan atau kemoterapi, mengikut pelan rawatan individu.

Faktor risiko

• Jenis dan lokasi tumor yang memerlukan sinaran tepat ke sasaran.
• Tumor yang berhampiran organ sensitif seperti mata, saraf, kelenjar air liur atau usus.
• Rawatan radioterapi sebelumnya di bahagian badan yang sama.
• Keadaan kesihatan lain seperti pemakanan kurang baik, penyakit kulit atau penyakit kronik yang boleh mempengaruhi kesan sampingan.
• Ubat-ubatan tertentu atau rawatan bersama yang boleh meningkatkan kesan sampingan; maklumkan kepada pasukan rawatan tentang semua ubat yang anda ambil.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda demam atau rasa menggigil semasa atau selepas rawatan.
• Jika kulit di kawasan rawatan melepuh, luka atau sangat sakit.
• Jika anda tidak dapat minum atau makan kerana sakit mulut atau tekak.
• Jika anda mengalami cirit-birit teruk, muntah berterusan atau tanda dehidrasi.
• Jika anda sukar kencing atau tidak boleh kencing langsung.
• Jika anda mengalami sesak nafas, sakit dada, pendarahan tidak berhenti atau perubahan mengejut pada badan.

Buat temujanji rutin jika:

• Semasa lawatan susulan untuk membincangkan kesan sampingan atau kebimbangan anda.
• Jika rasa letih mengganggu aktiviti harian.
• Jika anda mempunyai soalan tentang penjagaan kulit, pemakanan atau aktiviti harian.
• Jika anda rasa risau, sedih atau takut dan ingin bercakap dengan pasukan kesihatan.
• Jika tanda di kawasan rawatan bertambah walaupun tidak teruk.

Diagnosis

IMRT bukan sesuatu yang didiagnosis. Sebaliknya, doktor akan mengesahkan diagnosis kanser terlebih dahulu melalui sejarah kesihatan, pemeriksaan fizikal dan ujian pengimejan atau biopsi. Selepas itu, pasukan pakar akan menilai sama ada IMRT sesuai untuk anda dan merancang rawatan secara terperinci.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Sejarah kesihatan dan pemeriksaan fizikal oleh doktor.
• Ujian pengimejan seperti CT, MRI, PET atau ultrasound untuk melihat lokasi dan saiz tumor.
• Biopsi, iaitu pengambilan sampel tisu kecil untuk diperiksa di makmal, jika belum dilakukan.
• Ujian darah untuk menilai kesihatan umum sebelum rawatan.
• Pemeriksaan pergigian jika rawatan melibatkan kawasan mulut atau leher.
• Imbasan simulasi rawatan dan pembuatan topeng atau penyokong khas supaya kedudukan badan sama setiap sesi.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda akan melalui sesi simulasi untuk merancang kedudukan badan dan membuat tanda atau topeng. Pasukan akan menerangkan cara rawatan dijalankan. Setiap sesi rawatan biasanya singkat dan tidak menyakitkan; anda hanya perlu berbaring diam. Anda mungkin perlu datang hampir setiap hari selama beberapa minggu. Tanya pasukan jika anda tidak faham apa yang akan berlaku.

Rawatan

IMRT ialah rawatan radioterapi yang dirancang khas untuk setiap pesakit. Pasukan rawatan akan menentukan bilangan sesi, kedudukan badan dan cara sinaran dihantar. Rawatan ini tidak menggantikan nasihat doktor anda; ia sebahagian daripada pelan rawatan kanser yang menyeluruh.

Penjagaan diri di rumah

• Jaga kulit di kawasan rawatan dengan lembut dan ikut nasihat pasukan tentang produk penjagaan kulit.
• Elakkan sapuan bahan panas, geseran kuat atau pendedahan matahari berlebihan pada kawasan rawatan.
• Rehat yang cukup dan atur aktiviti mengikut tahap tenaga anda.
• Minum air yang cukup dan makan makanan seimbang; minta bantuan jika selera makan menurun.
• Beritahu pasukan rawatan dengan segera jika ada kesan sampingan baharu atau bertambah teruk.
• Teruskan ubat-ubatan lain hanya selepas berbincang dengan doktor atau ahli farmasi anda.

Rawatan perubatan

Rawatan diberikan oleh mesin sinaran yang diarahkan oleh pakar. Komputer membantu membentuk dan mengubah keamatan sinaran supaya lebih tepat pada tumor. Pasukan juga akan memberi rawatan sokongan untuk mengawal kesan sampingan, seperti penjagaan kulit, pengurusan sakit, pemakanan dan hidrasi. Doktor akan memantau kemajuan anda dan boleh menyesuaikan pelan jika perlu. Tiada ubat tertentu dinamakan di sini; tanya pasukan rawatan tentang pilihan yang sesuai untuk anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Sesetengah pesakit menjalani pembedahan sebelum atau selepas IMRT, dan ada yang tidak memerlukan pembedahan sama sekali. Keputusan ini bergantung kepada jenis kanser, peringkat dan keadaan kesihatan anda. Pasukan pakar akan membincangkan pilihan yang paling sesuai.

Hidup dengan keadaan ini

Hari rawatan mungkin meletihkan, jadi cuba atur jadual dengan rehat yang cukup. Bawa senarai soalan ke setiap lawatan dan minta ahli keluarga atau rakan menemani jika perlu. Perubahan pada kulit, selera makan atau tenaga adalah perkara biasa untuk dibincangkan dengan pasukan rawatan; jangan simpan kebimbangan seorang diri.

Tip gaya hidup

• Kekalkan rutin harian yang ringkas dan seimbangkan aktiviti dengan rehat.
• Elakkan merokok dan hadkan alkohol; minta bantuan jika ingin berhenti.
• Jaga kebersihan diri dan basuh tangan dengan kerap untuk mengurangkan risiko jangkitan.
• Gunakan pakaian longgar dan lembut jika kulit di kawasan rawatan sensitif.
• Rancang perjalanan ke hospital dengan bantuan keluarga atau rakan jika anda rasa letih.

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dalam kuantiti kecil tetapi kerap jika selera makan berkurang. Pastikan air minuman mencukupi. Aktiviti ringan seperti berjalan perlahan boleh membantu tenaga dan mood, tetapi jangan memaksa diri. Dapatkan nasihat pasukan pemakanan atau fisioterapi jika anda perlukan panduan khusus.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Perasaan takut, sedih, marah atau bimbang adalah biasa semasa menjalani rawatan kanser. Bercakap dengan pasukan kesihatan, keluarga, rakan atau kumpulan sokongan boleh membantu. Jika anda berasa putus asa atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan kecemasan kesihatan mental dengan segera melalui perkhidmatan kecemasan tempatan atau pergi ke jabatan kecemasan terdekat.

Pencegahan

IMRT tidak boleh dicegah kerana ia satu teknik rawatan, bukan penyakit. Namun, risiko beberapa jenis kanser yang mungkin memerlukan rawatan boleh dikurangkan dengan gaya hidup sihat, tidak merokok, mengekalkan berat badan sihat dan mengikuti saringan yang disyorkan.

Vaksin

Beberapa vaksin boleh membantu mengurangkan risiko kanser tertentu, contohnya vaksin hepatitis B dan vaksin HPV. Bincangkan dengan doktor atau ahli farmasi sama ada vaksin ini sesuai untuk anda.

Program saringan

Ikuti program saringan kanser yang disyorkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia untuk kumpulan umur dan risiko anda. Saringan awal boleh membantu mengenal pasti masalah lebih awal. Tanya klinik atau hospital tempatan tentang pilihan saringan yang sesuai.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jika kanser tidak dirawat, tumor mungkin terus membesar atau merebak ke bahagian lain badan.
• Simptom seperti sakit, pendarahan atau kesukaran menelan boleh bertambah teruk.
• Pilihan rawatan pada masa hadapan mungkin menjadi lebih terhad jika kanser merebak.
• Rawatan awal dan mengikut pelan pasukan pakar biasanya memberi peluang terbaik untuk mengawal penyakit.

Pandangan jangka panjang

Ramai pesakit menjalani IMRT dengan pemantauan rapi dan sokongan pasukan kesihatan. IMRT direka untuk memberi sinaran tepat pada tumor sambil mengurangkan kesan pada tisu sihat. Setiap keadaan berbeza, jadi tanya pasukan rawatan anda tentang jangkaan dan langkah susulan yang sesuai.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.