Terapi Sel T CAR

Gambaran keseluruhan

Terapi sel T CAR ialah rawatan kanser yang menggunakan sel imun pesakit sendiri. Sel T ialah sejenis sel darah putih yang membantu badan melawan jangkitan dan sel abnormal. Dalam rawatan ini, sel T diambil, diubah di makmal supaya lebih mengenali sel kanser, kemudian dimasukkan semula ke dalam badan. Ia bukan rawatan umum untuk semua kanser. Ia biasanya digunakan untuk jenis kanser darah tertentu dan hanya di pusat perubatan pakar. Doktor akan menilai sama ada rawatan ini sesuai untuk seseorang pesakit.

Tidak lazim. Terapi sel T CAR ialah rawatan khusus yang hanya sesuai untuk sebilangan pesakit dengan jenis kanser darah tertentu.

Ia boleh melibatkan kanak-kanak, orang dewasa dan warga emas, bergantung kepada jenis penyakit dan syarat rawatan. Doktor pakar akan menentukan kesesuaian berdasarkan keadaan kesihatan keseluruhan.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa letih yang berpanjangan
• Demam atau menggigil
• Loya, kurang selera makan atau cirit-birit
• Sakit badan atau sakit kepala
• Ruam atau kulit sensitif
• Lebih mudah dijangkiti kuman kerana sel darah pelindung mungkin berkurang
• Lebam atau pendarahan yang tidak biasa

Gejala pada kanak-kanak

• Demam, menggigil atau rasa tidak selesa
• Kurang makan atau kurang menyusu
• Lebih mudah meragam atau sangat mengantuk
• Perubahan tingkah laku atau kurang responsif
• Ruam, lebam atau pendarahan yang tidak biasa

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kelemahan atau mudah jatuh
• Kekeliruan atau perubahan daya ingatan sementara
• Dehidrasi atau kurang minum
• Jangkitan seperti batuk, demam atau kencing tidak lawas
• Rasa letih yang sangat ketara sehingga sukar bergerak seperti biasa

Punca

Punca utama

• Terapi sel T CAR bukan penyakit dan tidak mempunyai 'punca' dalam erti kata biasa. Ia ialah pilihan rawatan untuk jenis kanser darah tertentu.
• Ia digunakan apabila doktor pakar menilai bahawa manfaat rawatan mungkin melebihi risikonya.
• Ia biasanya dipertimbangkan selepas pilihan rawatan lain tidak berkesan atau tidak sesuai.
• Keputusan dibuat berdasarkan jenis kanser, keadaan kesihatan pesakit dan nasihat pasukan pakar.

Faktor risiko

• Jenis dan tahap kanser darah
• Beban penyakit yang tinggi sebelum rawatan
• Jangkitan aktif atau baru sahaja pulih daripada jangkitan
• Masalah jantung, buah pinggang, hati atau paru-paru
• Kelemahan umum atau usia lanjut dengan banyak masalah kesihatan
• Sejarah masalah neurologi atau masalah darah tertentu
• Kurang sel darah pelindung sebelum rawatan

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Demam baru selepas rawatan
• Sukar bernafas atau sesak nafas
• Keliru, sangat mengantuk atau sukar bercakap
• Sawan atau pergerakan badan yang tidak terkawal
• Pengsan atau rasa mahu pengsan
• Muntah atau cirit-birit teruk
• Lebam atau pendarahan tanpa sebab jelas

Buat temujanji rutin jika:

• Temujanji susulan dan ujian darah
• Rasa letih, kurang selera makan atau perubahan berat badan
• Ruam ringan atau gatal
• Perubahan mood, tidur atau tahap tenaga
• Soalan tentang aktiviti harian, pemakanan atau kembali bekerja
• Kebimbangan tentang kesan sampingan jangka panjang

Diagnosis

Tiada satu ujian untuk 'mendiagnosis' terapi sel T CAR. Sebaliknya, doktor mengesahkan jenis kanser darah, menilai kesihatan menyeluruh dan menentukan sama ada rawatan ini sesuai. Pasukan pakar akan membincangkan manfaat, risiko dan pilihan lain bersama pesakit dan keluarga.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk memeriksa sel darah, hati, buah pinggang dan tanda jangkitan
• Ujian sumsum tulang untuk melihat jenis dan tahap kanser darah
• Imbasan seperti CT atau PET untuk melihat sebaran penyakit
• Ujian jantung untuk memastikan jantung cukup kuat
• Ujian neurologi jika ada gejala atau sejarah masalah saraf
• Saringan jangkitan seperti hepatitis dan HIV mengikut keperluan
• Ujian kehamilan jika berkaitan
• Pengumpulan sel T melalui mesin afaresis: darah diambil, sel T dipisahkan dan darah dipulangkan semula

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses penilaian mungkin mengambil beberapa hari hingga beberapa minggu. Anda akan bertemu doktor pakar, menjalani ujian dan membincangkan risiko serta manfaat. Jika rawatan diteruskan, sel T akan dikumpul, diubah di makmal, kemudian dimasukkan semula di hospital dengan pemantauan rapi. Anda mungkin perlu tinggal berhampiran pusat rawatan untuk susulan.

Rawatan

Terapi sel T CAR ialah rawatan khusus di hospital. Ia melibatkan pengumpulan sel T pesakit, pengubahsuaian sel di makmal, rawatan persediaan ringkas, kemudian infusi sel yang telah diubah. Selepas itu, pesakit dipantau rapi kerana kesan sampingan boleh berlaku dalam beberapa hari hingga minggu pertama.

Penjagaan diri di rumah

• Ikut semua arahan pasukan rawatan dengan teliti
• Pantau suhu badan dan catat gejala baru
• Amalkan kebersihan tangan dan elakkan orang yang sakit
• Minum air secukupnya dan makan makanan selamat serta seimbang
• Rehat secukupnya dan tingkatkan aktiviti secara perlahan-lahan
• Jangan memandu jika rasa pening, keliru atau sangat lemah
• Hadir semua temujanji susulan dan ujian darah
• Hubungi pasukan rawatan segera jika ada demam atau gejala luar biasa

Rawatan perubatan

Rawatan utama ialah terapi sel T CAR itu sendiri. Pasukan perubatan juga memberikan rawatan sokongan untuk mengawal kesan sampingan, mencegah atau merawat jangkitan, mengekalkan cecair badan dan memantau organ penting. Ubat-ubatan tertentu hanya diberikan oleh doktor pakar mengikut keadaan pesakit. Jangan memulakan atau menghentikan sebarang ubat tanpa nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Terapi sel T CAR bukan pembedahan. Prosedur pengumpulan sel T dilakukan menggunakan mesin yang memisahkan sel daripada darah, dan darah dipulangkan semula kepada pesakit.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas rawatan, kehidupan harian mungkin perlu disesuaikan buat sementara waktu. Anda mungkin perlu kerap ke hospital untuk susulan, ujian darah dan pemantauan. Rehatlah apabila perlu, tetapi kekalkan pergerakan ringan jika dibenarkan. Beritahu keluarga atau penjaga tentang tanda bahaya supaya mereka boleh membantu mendapatkan bantuan awal.

Tip gaya hidup

• Basuh tangan dengan kerap dan elakkan tempat sesak jika disarankan
• Elakkan hubungan rapat dengan orang yang demam, batuk atau sakit
• Jaga kebersihan rumah dan makanan
• Bincang dengan doktor sebelum berkebun, memelihara haiwan atau melancong
• Dapatkan rehat yang cukup dan uruskan tekanan
• Jangan merokok dan hadkan pengambilan alkohol

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang selamat dan bersih. Jika selera makan berkurang, makan dalam kuantiti kecil tetapi kerap. Minum air secukupnya. Lakukan aktiviti ringan seperti berjalan di dalam rumah jika dibenarkan oleh pasukan rawatan. Elakkan senaman berat sehingga doktor memberi kebenaran. Tanya doktor atau ahli diet jika anda perlu panduan pemakanan khas.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Rawatan ini boleh membawa rasa takut, cemas, sedih atau terasing. Perasaan ini normal. Berbual dengan keluarga, rakan atau ahli pasukan kesihatan boleh membantu. Jika anda berasa putus asa, sangat tertekan atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan kecemasan segera dan hubungi perkhidmatan krisis tempatan. Anda tidak perlu menghadapinya seorang diri.

Pencegahan

Terapi sel T CAR ialah rawatan, bukan penyakit yang boleh dicegah. Walau bagaimanapun, kesan sampingan yang serius boleh dikurangkan dengan pemantauan rapi dan melaporkan gejala awal. Ikut nasihat pasukan rawatan dan Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) tentang langkah pencegahan jangkitan.

Vaksin

Bincang dengan doktor pakar sebelum menerima sebarang vaksin. Sesetengah vaksin mungkin tidak sesuai selepas rawatan tertentu. Pastikan ahli keluarga yang tinggal bersama juga mendapat nasihat tentang vaksin yang selamat.

Program saringan

Tiada saringan khusus untuk terapi ini. Selepas rawatan, susulan tetap penting untuk memantau penyakit, kesan sampingan dan kesihatan keseluruhan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jika kanser darah tidak dirawat atau tidak dikawal, ia boleh merebak dan memburukkan lagi kesihatan.
• Kesan sampingan terapi seperti demam tinggi, keradangan badan atau masalah saraf boleh menjadi serius jika tidak dilaporkan awal.
• Jangkitan boleh berlaku dengan lebih mudah apabila sel darah pelindung berkurang.
• Pendarahan atau anemia teruk mungkin berlaku jika sel darah tidak pulih.
• Masalah organ seperti buah pinggang, hati atau paru-paru boleh berlaku dalam kes yang serius.

Pandangan jangka panjang

Ramai pesakit mendapat manfaat daripada terapi sel T CAR, tetapi keputusan berbeza bagi setiap orang. Sesetengah pesakit mencapai kawalan penyakit yang baik, manakala yang lain memerlukan rawatan tambahan. Pasukan rawatan akan memantau kemajuan anda dan membincangkan pilihan seterusnya. Kekal berharap dan terus berkomunikasi dengan doktor anda.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.