Septoplasti: Pembedahan untuk Hidung Tersumbat Akibat Tulang Hidung Bengkok

Gambaran keseluruhan

Septoplasti ialah pembedahan untuk meluruskan bahagian tengah hidung yang dipanggil septum. Septum ialah dinding nipis daripada tulang dan rawan yang memisahkan dua lubang hidung anda. Apabila dinding ini bengkok ke satu sebelah (doktor menyebutnya 'septum deviasi'), laluan udara di dalam hidung menjadi sempit. Akibatnya anda mungkin selalu rasa hidung tersumbat, sukar bernafas melalui hidung, atau berdengkur. Septoplasti bertujuan membetulkan bentuk dinding tersebut supaya aliran udara lebih lapang, tanpa mengubah bentuk luar hidung anda.

Ya, ia sangat biasa. Septum yang sedikit bengkok terdapat pada ramai orang dewasa, tetapi hanya sebahagian kecil yang mengalami hidung tersumbat berterusan sehingga memerlukan pembedahan.

Sesiapa sahaja boleh mengalaminya. Ada yang lahir dengan septum bengkok, ada yang berlaku selepas kecederaan hidung semasa kanak-kanak atau dewasa. Masalah biasanya lebih ketara pada remaja dan orang dewasa muda, kerana struktur hidung sudah membesar sepenuhnya. Kanak-kanak juga boleh mengalami hidung tersumbat akibat septum, tetapi doktor akan lebih berhati-hati kerana hidung mereka masih membesar.

Gejala

Gejala biasa

• Hidung tersumbat berterusan, selalunya lebih teruk pada satu sebelah dan bertukar-tukar sebelah
• Sukar bernafas melalui hidung, menyebabkan anda terpaksa bernafas melalui mulut
• Berdengkur semasa tidur atau bernafas berbunyi
• Kerap bangun malam kerana hidung tersumbat atau mulut kering
• Sakit kepala atau rasa tekanan di bahagian dahi dan muka
• Pendarahan hidung yang berulang
• Kurang keupayaan menghidu bau
• Kerap mendapat jangkitan sinus atau selesema yang lambat sembuh

Gejala pada kanak-kanak

• Bernafas melalui mulut sepanjang masa, termasuk semasa menonton atau bermain
• Berdengkur kuat dan tidur yang gelisah
• Sukar menyusu atau makan kerana hidung tersumbat
• Kerap selesema atau jangkitan hidung
• Kadang-kadang bercakap dengan suara yang kurang jelas kerana hidung tersumbat

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Dengkur yang semakin kuat atau tidur yang tidak lena
• Mulut dan tekak kering pada waktu pagi kerana bernafas melalui mulut
• Rasa letih atau mengantuk pada siang hari kerana tidur terganggu
• Hidung tersumbat yang lebih ketara kerana lapisan hidung menjadi lebih kering dengan usia

Punca

Punca utama

• Kelainan sejak lahir — septum tidak tumbuh lurus semasa hidung membesar
• Kecederaan hidung akibat terjatuh, kemalangan, atau terkena sesuatu di hidung
• Pembedahan hidung yang pernah dilakukan sebelum ini
• Pertumbuhan tulang atau rawan tambahan di dalam hidung
• Kadangkala tekanan daripada polip atau bengkak pada lapisan hidung membuatkan septum yang sedikit bengkok terasa lebih tersumbat

Faktor risiko

• Sukan lasak atau sukan berpasukan yang berisiko kecederaan hidung
• Pernah mengalami kecederaan atau patah hidung
• Pernah menjalani pembedahan hidung
• Alahan hidung atau rinitis yang berpanjangan, yang boleh menambah rasa tersumbat
• Kecenderungan dalam keluarga untuk mempunyai bentuk septum tertentu

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Pendarahan hidung yang banyak atau tidak berhenti selepas anda menekan hidung selama kira-kira 15 hingga 20 minit
• Kecederaan hidung yang menyebabkan hidung kelihatan bengkok, bengkak teruk atau sukar bernafas
• Hidung tersumbat yang timbul dengan cepat pada satu sebelah, terutamanya jika ada lendir berdarah atau rasa sakit yang kuat
• Demam dengan bengkak dan kesakitan pada muka selepas pembedahan hidung

Buat temujanji rutin jika:

• Hidung tersumbat berterusan lebih daripada beberapa minggu walaupun selepas menggunakan rawatan yang disyorkan doktor atau ahli farmasi
• Berdengkur kuat atau berhenti bernafas sekejap-sekejap semasa tidur
• Kerap sakit kepala, tekanan di muka atau pendarahan hidung berulang
• Anda rasa kualiti tidur dan tenaga harian anda terjejas
• Anak anda selalu bernafas melalui mulut atau sukar menyusu kerana hidung tersumbat

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang simptom anda, berapa lama ia berlaku, sama ada anda pernah cedera di hidung, dan sama ada ia mengganggu tidur. Kemudian doktor akan memeriksa bahagian dalam hidung anda, selalunya menggunakan alat kecil bercahaya yang dimasukkan dengan lembut ke dalam lubang hidung. Pemeriksaan ini tidak menyakitkan dan mengambil masa beberapa minit sahaja. Jika perlu, doktor akan merujuk anda kepada pakar ENT untuk penilaian lanjut.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan hidung menggunakan alat kecil bercahaya (endoskop hidung) untuk melihat septum dengan lebih jelas
• Ujian alahan, jika doktor mengesyaki alahan menyumbang kepada hidung tersumbat
• Imbasan (seperti CT scan) dalam kes tertentu, contohnya jika ada komplikasi atau sebelum pembedahan
• Kajian tidur, jika anda berdengkur kuat atau rasa sangat mengantuk pada siang hari

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Penilaian awal biasanya ringkas dan tidak menyakitkan. Anda mungkin diminta berhenti menggunakan semburan hidung tertentu untuk seketika sebelum pemeriksaan, supaya doktor dapat melihat keadaan sebenar hidung anda. Tuliskan soalan anda terlebih dahulu — contohnya tentang pilihan rawatan, masa pemulihan, atau sama ada pembedahan benar-benar perlu untuk anda.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada betapa teruknya simptom dan bagaimana ia menjejaskan kehidupan harian anda. Banyak kes boleh dikawal tanpa pembedahan, terutamanya jika ada alahan atau kerengsaan hidung yang boleh dirawat. Pembedahan hanya dipertimbangkan apabila septum yang bengkok benar-benar menyekat pernafasan dan rawatan lain tidak cukup membantu.

Penjagaan diri di rumah

• Bilas hidung dengan larutan air garam yang disediakan mengikut nasihat doktor atau ahli farmasi — ini membantu melegakan hidung kering dan lendir tebal
• Minum air yang cukup supaya lendir hidung tidak menjadi pekat
• Elakkan asap rokok, asap dapur dan habuk kerana ia merengsakan lapisan hidung
• Tinggikan sedikit kepala semasa tidur untuk membantu pernafasan pada waktu malam
• Gunakan pelembap udara di dalam bilik jika udara terlalu kering
• Elakkan mengorek hidung atau meniup hidung terlalu kuat

Rawatan perubatan

Doktor mungkin mencadangkan rawatan tanpa pembedahan terlebih dahulu. Ini termasuk semburan atau titisan hidung yang diresepkan oleh doktor, ubat untuk alahan jika anda mengalihinya, dan bilasan air garam. Sesetengah semburan hidung hanya sesuai digunakan untuk jangka masa pendek, jadi ikut arahan doktor dan jangan gunakan berterusan tanpa nasihat. Jika simptom berterusan walaupun selepas rawatan ini, doktor akan berbincang dengan anda tentang pilihan seterusnya.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan septoplasti biasanya dicadangkan apabila: hidung tersumbat berterusan dan mengganggu tidur, kerja atau kehidupan harian anda; rawatan ubat dan penjagaan diri sudah dicuba tetapi tidak cukup membantu; atau terdapat masalah lain seperti pendarahan hidung berulang, jangkitan sinus berulang, atau septum yang menghalang pemeriksaan dan rawatan doktor. Pembedahan dilakukan di dalam hidung, jadi tiada kesan parut di luar dan bentuk hidung anda tidak berubah. Ia biasanya dilakukan di bawah bius am atau bius setempat, dan ramai pesakit boleh pulang pada hari yang sama atau selepas bermalam di hospital. Selepas pembedahan, anda mungkin perlu mengelakkan meniup hidung, mengangkat berat dan bersenam kuat untuk satu hingga dua minggu. Doktor akan menerangkan risiko dan manfaat secara terperinci sebelum anda membuat keputusan.

Hidup dengan keadaan ini

Hidung tersumbat yang berpanjangan boleh membuatkan hari-hari terasa letih, kerana tidur malam tidak berkualiti. Cuba bina rutin yang mesra hidung: bersihkan rumah daripada habuk dan bulu haiwan jika anda alah, jauhkan diri daripada asap, dan gunakan bilasan air garam seperti yang disyorkan. Selepas pembedahan, beri masa untuk tubuh anda pulih — hidung mungkin rasa tersumbat sementara kerana bengkak, dan ini biasanya beransur lega dalam beberapa minggu.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok atau elakkan menjadi perokok pasif, kerana asap merengsakan hidung
• Gunakan topeng apabila berada di tempat berhabuk atau semasa kerja yang menghasilkan debu
• Pakai pelindung hidung atau muka semasa bermain sukan berisiko
• Kekalkan kelembapan rumah dengan pengudaraan yang baik
• Jika anda mempunyai alahan, elakkan pencetus yang diketahui

Diet dan senaman

Tiada makanan khas yang boleh membetulkan septum yang bengkok. Namun, makan secara seimbang dan minum air yang cukup membantu lendir hidung kekal nipis dan tubuh anda sihat. Senaman ringan seperti berjalan membantu tidur lebih lena dan mengurangkan rasa tertekan. Selepas pembedahan, tunggu sehingga doktor membenarkan anda bersenam semula — biasanya dalam satu hingga dua minggu — dan mulakan perlahan-lahan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidung tersumbat yang berterusan dan tidur yang terganggu boleh membuatkan anda rasa letih, mudah marah, sukar menumpukan perhatian dan rendah semangat. Ini reaksi yang biasa dan bukan tanda kelemahan. Jika anda rasa tertekan, cemas atau sedih berpanjangan, sila bercakap dengan doktor atau ahli kesihatan mental. Jika anda berasa sangat teruk atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan segera — hubungi perkhidmatan kecemasan atau talian sokongan krisis tempatan yang diiktiraf di negara anda, atau pergi ke jabatan kecemasan hospital terdekat.

Pencegahan

Septum yang bengkok sejak lahir tidak dapat dicegah. Tetapi anda boleh mengurangkan risiko kecederaan hidung dengan memakai tali pinggang keledar dengan betul, memakai topi keledar semasa menunggang motosikal atau berbasikal, dan memakai pelindung muka semasa sukan berisiko. Mengawal alahan dan menjauhi asap juga membantu mengurangkan rasa tersumbat, walaupun ia tidak mengubah bentuk septum.

Program saringan

Tiada ujian saringan khas untuk septum yang bengkok. Jika anda atau anak anda selalu bernafas melalui mulut atau berdengkur kuat, berjumpa doktor untuk pemeriksaan hidung yang ringkas.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Bernafas melalui mulut secara berterusan, yang boleh menyebabkan tekak kering dan kerap sakit tekak
• Tidur yang tidak lena dan rasa letih atau mengantuk pada siang hari
• Jangkitan sinus atau hidung yang kerap berulang
• Pendarahan hidung yang berulang
• Berkurangnya deria bau dan rasa makanan
• Pada kanak-kanak, hidung tersumbat berpanjangan boleh mengganggu tidur, pemakanan dan tumpuan di sekolah

Pandangan jangka panjang

Prospeknya biasanya baik. Ramai pesakit yang menjalani septoplasti melaporkan pernafasan yang lebih lega dan tidur yang lebih lena. Ada juga yang masih memerlukan rawatan untuk alahan atau kerengsaan hidung selepas pembedahan, dan itu normal. Seperti mana-mana pembedahan, terdapat risiko seperti pendarahan, jangkitan atau perubahan rasa pada hidung, tetapi komplikasi serius jarang berlaku. Doktor anda akan menerangkan risiko ini sebelum pembedahan supaya anda boleh membuat pilihan dengan yakin.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.