Sakit Buah Pinggang

Gambaran keseluruhan

Sakit buah pinggang ialah rasa sakit atau tidak selesa di kawasan buah pinggang, iaitu di bahagian belakang sisi badan, di bawah rusuk. Buah pinggang ialah organ yang menapis darah dan menghasilkan air kencing. Sakit di kawasan ini tidak semestinya bermakna buah pinggang rosak. Ia boleh datang daripada otot, batu, jangkitan, atau organ lain berhampiran. Doktor perlu menilai punca sebenar.

Sakit di bahagian belakang dan sisi badan agak biasa. Ia boleh berlaku pada semua peringkat umur, tetapi punca tertentu lebih kerap pada kumpulan umur yang berbeza.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit di bahagian belakang sisi badan, di bawah rusuk, sebelah atau kedua-dua belah.
• Sakit tajam, berdenyut, atau rasa berat yang boleh merebak ke bawah perut atau pangkal paha.
• Kencing berdarah, air kencing keruh, atau air kencing berbau kuat.
• Demam, menggigil, atau rasa panas dan tidak selesa.
• Loya, muntah, atau kurang selera makan.
• Kerap kencing, rasa pedih semasa kencing, atau sukar kencing.
• Bengkak pada kaki, buku lali, atau muka dalam sesetengah keadaan.

Gejala pada kanak-kanak

• Sakit perut atau belakang yang sukar dinyatakan dengan jelas.
• Demam tanpa sebab jelas, atau demam yang berulang.
• Muntah, cirit-birit, atau kurang selera makan.
• Kencing sedikit, kerap, atau pedih.
• Menangis atau tidak selesa semasa kencing.
• Kelihatan lemah atau kurang aktif daripada biasa.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sakit belakang yang mungkin disangka sakit biasa atau sakit otot.
• Kekeliruan, rasa lemah, atau kurang bertenaga secara tiba-tiba.
• Demam rendah atau tiada demam walaupun ada jangkitan.
• Sukar kencing, kencing tidak terkawal, atau kurang kencing.
• Kurang selera makan dan dehidrasi yang mudah berlaku.

Punca

Punca utama

• Batu buah pinggang atau batu karang.
• Jangkitan saluran kencing atau jangkitan buah pinggang.
• Kurang cecair dalam badan atau dehidrasi.
• Masalah otot, sendi, atau saraf di bahagian belakang.
• Sista atau masalah struktur pada buah pinggang.
• Kecederaan di bahagian belakang atau sisi badan.
• Kesan sampingan ubat tertentu, yang perlu dinilai oleh doktor.
• Penyakit buah pinggang lain yang memerlukan pemeriksaan doktor.

Faktor risiko

• Kurang minum air sepanjang hari.
• Pernah mengalami batu buah pinggang sebelum ini.
• Jangkitan saluran kencing yang berulang.
• Tekanan darah tinggi atau kencing manis.
• Sejarah masalah buah pinggang dalam keluarga.
• Pengambilan garam atau protein yang sangat tinggi secara berterusan.
• Penggunaan ubat tahan sakit tertentu untuk jangka masa lama tanpa pemantauan doktor.
• Umur lanjut dan kurang aktiviti fizikal.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Dapatkan bantuan kecemasan segera jika ada sakit teruk, demam tinggi, tidak boleh kencing, atau kencing berdarah banyak.
• Berjumpa doktor pada hari yang sama jika sakit semakin teruk, ada demam, muntah berulang, atau kurang kencing.
• Dapatkan rawatan segera jika anda hamil, baru menjalani pembedahan, atau mempunyai masalah buah pinggang dan mengalami sakit baru.

Buat temujanji rutin jika:

• Sakit ringan di bahagian belakang sisi badan yang berulang.
• Perubahan warna, bau, atau jumlah air kencing.
• Kerap kencing atau rasa tidak tuntas selepas kencing.
• Sejarah batu buah pinggang dan ingin membuat semakan.
• Kebimbangan tentang kesihatan buah pinggang kerana faktor risiko.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang sakit anda, simptom lain, ubat yang diambil, dan sejarah kesihatan. Mereka akan memeriksa badan, termasuk menekan kawasan sakit dan menyemak tanda vital. Berdasarkan maklumat ini, doktor akan memilih ujian yang sesuai. Diagnosis dibuat selepas punca dinilai, bukan hanya daripada lokasi sakit.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing untuk menyemak jangkitan, darah, atau tanda lain.
• Ujian darah untuk menilai fungsi buah pinggang dan tanda jangkitan.
• Ultrasound buah pinggang, iaitu imbasan bunyi untuk melihat batu atau bengkak.
• CT scan atau X-ray jika doktor perlu gambaran lebih terperinci.
• Kultur air kencing jika jangkitan disyaki.
• Ujian tambahan lain mengikut keadaan dan penilaian doktor.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin perlu memberi sampel air kencing dan menjalani pemeriksaan fizikal. Sesetengah ujian mengambil masa untuk keputusan. Jika sakit teruk atau ada tanda jangkitan, doktor mungkin memberi rawatan awal sambil menunggu keputusan. Doktor akan menerangkan hasil dan langkah seterusnya.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca sakit. Matlamat utama ialah melegakan sakit, merawat punca, dan mencegah komplikasi. Jangan mengambil ubat tahan sakit sendiri secara berterusan tanpa nasihat doktor kerana sesetengah ubat boleh membebankan buah pinggang.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air secukupnya jika doktor membenarkan.
• Rehat dan elakkan aktiviti berat sementara menunggu rawatan.
• Gunakan kompres hangat atau sejuk di kawasan sakit jika ia membantu.
• Catat simptom, waktu sakit, dan ubat yang diambil untuk dibincang dengan doktor.
• Ikut nasihat doktor dan hadir janji susulan.
• Jangan tahan kencing terlalu lama.
• Berjumpa ahli farmasi atau doktor sebelum mengambil ubat baru, terutama jika anda ada masalah buah pinggang.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberikan ubat untuk mengurangkan sakit atau merawat jangkitan, atau rawatan lain untuk batu dan penyumbatan. Pilihan rawatan dibuat selepas punca dikenal pasti. Jika jangkitan serius, rawatan mungkin perlu di hospital. Doktor juga akan menyemak ubat sedia ada yang boleh mempengaruhi buah pinggang.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Prosedur atau pembedahan mungkin diperlukan jika batu besar tersekat, ada penyumbatan yang menyebabkan buah pinggang bengkak, atau masalah struktur. Ini tidak selalu berlaku. Doktor akan membincangkan pilihan dan risiko bersama anda.

Hidup dengan keadaan ini

Sakit buah pinggang boleh mengganggu tidur, kerja, dan aktiviti harian. Rehat, minum air secukupnya, dan ikut pelan rawatan boleh membantu. Jika sakit berulang, simpan rekod supaya mudah dibincang dengan doktor.

Tip gaya hidup

• Kekal aktif mengikut kemampuan, contohnya berjalan ringan.
• Minum air secukupnya sepanjang hari.
• Kurangkan makanan tinggi garam.
• Makan sayur, buah, dan makanan seimbang.
• Pantau tekanan darah dan gula darah jika anda berisiko.
• Tidak merokok dan hadkan alkohol.
• Hadir pemeriksaan susulan seperti yang disarankan.

Diet dan senaman

Amalkan diet seimbang yang rendah garam dan minum air mencukupi. Senaman ringan seperti berjalan boleh membantu kesihatan keseluruhan. Jika anda ada batu buah pinggang atau penyakit buah pinggang, doktor atau pakar diet boleh memberi pelan makanan yang lebih khusus.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Sakit yang berulang boleh menyebabkan rasa risau, marah, atau sedih. Ini normal. Bercakap dengan orang tersayang atau profesional kesihatan boleh membantu. Jika anda berasa sangat tertekan atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan kecemasan atau sokongan kesihatan mental dengan segera.

Pencegahan

Tidak semua punca sakit buah pinggang boleh dicegah, tetapi risiko boleh dikurangkan dengan minum air secukupnya, makan secara seimbang, mengawal tekanan darah dan gula darah, serta mendapatkan rawatan awal untuk jangkitan.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk sakit buah pinggang. Pastikan vaksinasi rutin anda mengikut nasihat Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) untuk kesihatan umum.

Program saringan

Saringan tekanan darah, ujian air kencing, dan ujian darah boleh membantu mengesan masalah buah pinggang awal, terutama jika anda mempunyai faktor risiko. Bincang dengan doktor tentang saringan yang sesuai.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan buah pinggang yang merebak.
• Kerosakan buah pinggang dalam jangka panjang.
• Batu tersekat yang menyebabkan penyumbatan.
• Kegagalan buah pinggang dalam kes yang serius.
• Sakit kronik yang mengganggu kehidupan harian.
• Dehidrasi dan ketidakseimbangan cecair badan.

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan orang pulih dengan baik selepas rawatan, terutama jika punca dikenal pasti awal. Sesetengah orang perlu pemantauan jangka panjang. Dapatkan rawatan awal dan ikut susulan untuk hasil yang lebih baik.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.