Tangan Sejuk

Gambaran keseluruhan

Tangan sejuk ialah keadaan apabila tangan terasa sejuk, kebas atau tidak selesa walaupun cuaca tidak begitu dingin. Ia biasanya berlaku kerana salur darah kecil di tangan mengecil untuk mengekalkan haba badan, atau kerana masalah kesihatan lain yang menjejaskan aliran darah. Kebanyakan kes tidak berbahaya, tetapi tangan sejuk yang berterusan atau disertai gejala lain perlu diperiksa doktor.

Ya, tangan sejuk sangat biasa. Ramai orang mengalaminya sekali-sekala, terutama dalam cuaca sejuk atau di tempat berhawa dingin. Dalam kebanyakan kes, ia bukan tanda penyakit serius.

Sesiapa sahaja boleh mengalami tangan sejuk, tetapi lebih kerap dialami oleh wanita, orang yang kurus, orang yang bekerja lama dalam bilik berhawa dingin, dan mereka yang mempunyai masalah aliran darah atau hormon. Kanak-kanak dan orang tua juga boleh terjejas.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa sejuk pada jari atau seluruh tangan walaupun suhu sekeliling tidak terlalu rendah.
• Kulit tangan kelihatan pucat, kebiruan atau kemerahan bergantung kepada perubahan aliran darah.
• Kebas, kesemutan atau rasa kurang sensitif pada hujung jari.
• Tangan terasa kaku atau sukar bergerak dengan lancar apabila sejuk.
• Ketidakselesaan yang hilang selepas tangan dipanaskan.

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak mungkin mengeluh tangan sejuk semasa bermain di tempat berhawa dingin atau selepas mandi.
• Tangan sejuk yang ringan biasanya hilang selepas tangan dipanaskan dan anak kelihatan aktif serta sihat.
• Dapatkan pemeriksaan segera jika anak kelihatan lemah, sukar bernafas, bibir kebiruan, tidak mahu menyusu atau makan, atau sangat mengantuk.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Orang tua lebih mudah terasa sejuk kerana kulit lebih nipis, otot berkurang dan aliran darah mungkin kurang lancar.
• Tangan sejuk boleh berkaitan dengan masalah jantung, tiroid, anemia atau ubat-ubatan tertentu yang diambil untuk penyakit lain.
• Perubahan mendadak pada satu tangan, terutamanya bersama lemah atau sakit, perlu dinilai doktor dengan segera.

Punca

Punca utama

• Tindak balas normal badan terhadap cuaca sejuk atau bilik berhawa dingin, di mana salur darah kecil mengecil untuk mengekalkan haba.
• Fenomena Raynaud, iaitu keadaan di mana jari menjadi pucat, kebiruan atau merah selepas terdedah kepada sejuk atau tekanan emosi.
• Masalah aliran darah seperti penyakit salur darah periferi, terutama pada orang yang merokok atau mempunyai kolesterol tinggi.
• Anemia, iaitu kurang sel darah merah atau zat besi, yang boleh menyebabkan rasa sejuk dan letih.
• Masalah tiroid seperti hipotiroidisme, iaitu kelenjar tiroid kurang aktif.
• Tekanan emosi, kebimbangan atau kurang tidur yang boleh menjejaskan peredaran darah.
• Kesan sampingan sesetengah ubat, contohnya ubat yang mengecilkan salur darah; doktor boleh menilai jika ini berkaitan.
• Masalah saraf atau penyakit autoimun yang jarang berlaku, yang perlu disahkan melalui pemeriksaan doktor.

Faktor risiko

• Bekerja atau tinggal lama dalam persekitaran berhawa dingin.
• Merokok, yang boleh mengecilkan salur darah dan mengurangkan aliran darah ke tangan.
• Kurang aktiviti fizikal atau duduk lama tanpa bergerak.
• Mempunyai sejarah keluarga dengan fenomena Raynaud atau masalah aliran darah.
• Mengalami tekanan emosi berpanjangan atau kurang tidur.
• Mempunyai keadaan kesihatan seperti anemia, masalah tiroid, diabetes atau penyakit autoimun.
• Mengambil ubat tertentu yang menjejaskan aliran darah atau suhu badan.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Tangan atau jari menjadi biru, hitam atau sangat pucat secara mendadak.
• Tangan sejuk disertai sakit dada, sesak nafas, pening teruk atau pengsan.
• Hilang rasa atau kelemahan mendadak pada tangan atau bahagian badan lain.
• Luka, kudis atau jangkitan pada jari yang tidak sembuh.
• Tangan sejuk hanya pada satu belah dan berlaku secara tiba-tiba.

Buat temujanji rutin jika:

• Tangan sejuk yang berterusan walaupun cuaca tidak sejuk.
• Simptom yang mengganggu kerja, tidur atau aktiviti harian.
• Jari sering bertukar warna apabila terdedah kepada sejuk atau stres.
• Tangan sejuk disertai keletihan, rambut gugur, berat badan berubah atau rasa sejuk pada seluruh badan.
• Anda bimbang tentang simptom atau mempunyai sejarah keluarga dengan masalah aliran darah.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang bila tangan sejuk berlaku, apa yang mencetuskannya, berapa lama ia berlarutan, ubat yang diambil dan sejarah kesihatan keluarga. Doktor juga akan memeriksa tangan, denyutan nadi, warna kulit, suhu badan dan tanda-tanda lain. Jika perlu, ujian darah atau pemeriksaan lanjut boleh dilakukan untuk mencari punca seperti anemia, masalah tiroid atau masalah aliran darah.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal termasuk melihat warna kulit, suhu tangan dan denyutan nadi.
• Ujian darah untuk memeriksa sel darah merah, zat besi, fungsi tiroid dan gula darah.
• Ujian darah untuk menilai tanda keradangan atau masalah autoimun jika doktor syak berkaitan.
• Pemeriksaan aliran darah atau tekanan darah pada tangan jika ada tanda masalah salur darah.
• Ujian lain hanya jika doktor menilai ada keperluan berdasarkan simptom dan pemeriksaan.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Kebanyakan orang tidak memerlukan ujian rumit. Doktor mungkin mencadangkan langkah penjagaan mudah dahulu dan memantau simptom. Jika ada tanda bahaya atau simptom berterusan, doktor akan merujuk kepada pakar yang sesuai untuk penilaian lanjut.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca. Jika tangan sejuk disebabkan cuaca atau sensitiviti ringan, langkah penjagaan diri seperti memanaskan tangan dan memakai pakaian hangat selalunya mencukupi. Jika ada masalah kesihatan lain seperti anemia atau masalah tiroid, doktor akan merawat punca tersebut. Jangan memulakan atau menghentikan ubat sendiri tanpa nasihat doktor.

Penjagaan diri di rumah

• Pakai sarung tangan atau lapisan pakaian tambahan apabila berada di tempat sejuk atau berhawa dingin.
• Panaskan tangan perlahan-lahan dengan air suam, bukan air panas, dan keringkan dengan baik.
• Bergerak secara berkala, contohnya menggenggam dan membuka tangan atau berjalan sebentar, untuk melancarkan aliran darah.
• Elakkan merokok dan kurangkan minuman berkafein berlebihan jika ia membuatkan tangan lebih sejuk.
• Uruskan stres dengan rehat, pernafasan perlahan atau aktiviti yang menenangkan.
• Makan secara seimbang dan pastikan pengambilan air mencukupi.
• Berjumpa doktor atau ahli farmasi jika bimbang tentang ubat yang sedang diambil.

Rawatan perubatan

Doktor akan merawat punca yang disyaki. Contohnya, jika terdapat anemia atau masalah tiroid, rawatan khusus akan diberikan oleh doktor. Jika tangan sejuk berkaitan dengan fenomena Raynaud atau masalah aliran darah, doktor mungkin mencadangkan langkah pencegahan dan, dalam sesetengah kes, ubat preskripsi yang sesuai. Doktor juga boleh menyemak sama ada ubat lain yang sedang diambil perlu diselaraskan. Semua rawatan perlu mengikut nasihat doktor atau ahli farmasi.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk tangan sejuk. Ia hanya mungkin dipertimbangkan dalam keadaan tertentu yang jarang berlaku, seperti masalah struktur salur darah atau saraf yang disahkan oleh doktor pakar. Kebanyakan orang tidak memerlukan pembedahan.

Hidup dengan keadaan ini

Anda boleh meneruskan kehidupan harian seperti biasa dengan beberapa penyesuaian mudah. Simpan sarung tangan di tempat kerja atau dalam beg, dan pakai lapisan pakaian apabila memasuki bilik berhawa dingin. Jika tangan sejuk kerap berlaku, catat bila ia muncul dan apa yang mencetuskannya untuk dibincangkan dengan doktor.

Tip gaya hidup

• Kekalkan rutin tidur yang tetap dan cukup rehat.
• Bersenam secara sederhana mengikut kemampuan, seperti berjalan kaki atau regangan ringan.
• Elakkan duduk lama tanpa bergerak, terutamanya di tempat berhawa dingin.
• Kurangkan tekanan dengan aktiviti yang anda nikmati.
• Berhenti merokok dan dapatkan sokongan jika perlu.
• Hadkan pengambilan kafein berlebihan jika ia membuatkan anda lebih sensitif kepada sejuk.

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang mengandungi sayur, buah, bijirin penuh, protein dan zat besi daripada sumber makanan biasa. Jika anda mempunyai masalah kesihatan tertentu, ikut nasihat doktor atau ahli diet. Senaman ringan dan kerap membantu melancarkan aliran darah; mulakan secara perlahan dan berhenti jika rasa sakit atau tidak selesa.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Tangan sejuk yang berterusan boleh membuatkan anda berasa bimbang atau terganggu, terutamanya jika ia menjejaskan kerja dan tidur. Rasa bimbang adalah normal, tetapi jika ia berlarutan atau mengganggu kehidupan harian, berbincanglah dengan doktor atau profesional kesihatan mental. Dapatkan sokongan awal supaya anda tidak keseorangan.

Pencegahan

Tidak semua kes tangan sejuk boleh dicegah, tetapi banyak langkah boleh mengurangkan kekerapan dan keterukan. Pakaian hangat, mengelakkan pendedahan sejuk berpanjangan, berhenti merokok dan menguruskan masalah kesihatan kronik boleh membantu. Ikut nasihat Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) dan penyedia kesihatan anda untuk penjagaan yang sesuai.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah tangan sejuk. Walau bagaimanapun, pastikan anda mengikut jadual imunisasi yang disyorkan untuk kesihatan umum.

Program saringan

Tiada saringan umum khusus untuk tangan sejuk. Doktor mungkin memeriksa tekanan darah, gula darah, fungsi tiroid atau tahap zat besi jika ada tanda atau faktor risiko. Lakukan pemeriksaan kesihatan berkala mengikut nasihat doktor.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kebas atau kurang sensitif pada jari boleh meningkatkan risiko kecederaan tanpa disedari.
• Luka kecil atau kudis pada jari mungkin lambat sembuh dan berisiko dijangkiti.
• Jika punca adalah masalah aliran darah atau penyakit lain, keadaan itu mungkin menjadi lebih serius tanpa rawatan.
• Simptom yang berterusan boleh mengganggu tidur, kerja dan aktiviti harian.
• Dalam kes yang jarang berlaku, kekurangan aliran darah yang teruk boleh merosakkan tisu jari.

Pandangan jangka panjang

Harapan untuk kebanyakan orang adalah baik. Tangan sejuk selalunya boleh dikawal dengan penjagaan diri dan rawatan punca jika perlu. Jika anda mempunyai masalah kesihatan lain, rawatan berkala dan pemantauan doktor dapat membantu mengekalkan kualiti hidup anda.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.