Autoantibodi: Apa Maksudnya dalam Ujian Darah?

Gambaran keseluruhan

Autoantibodi ialah protein yang dibuat oleh sistem imun anda. Sistem imun biasanya membuat antibodi untuk melawan kuman. Kadang-kadang, ia tersilap mengenali tisu badan sendiri sebagai ancaman dan menghasilkan autoantibodi. Autoantibodi bukan sejenis penyakit dan bukan diagnosis. Ia adalah tanda yang dilihat dalam ujian darah. Maknanya bergantung pada gejala anda, pemeriksaan doktor dan ujian lain. Ramai orang mempunyai autoantibodi tanpa sebarang masalah kesihatan.

Autoantibodi agak biasa. Ramai orang sihat mempunyai paras rendah tanpa sebarang penyakit. Namun, autoantibodi pada paras tinggi atau jenis tertentu lebih kerap dikaitkan dengan penyakit autoimun. Doktor akan melihat jenis autoantibodi, parasnya dan gejala anda.

Sesiapa sahaja boleh mempunyai autoantibodi. Ia lebih kerap ditemui pada wanita, orang yang lebih berumur, dan mereka yang mempunyai ahli keluarga dengan penyakit autoimun. Kanak-kanak juga boleh mengalaminya.

Gejala

Gejala biasa

• Ramai orang tiada gejala langsung.
• Keletihan yang tidak hilang walaupun selepas berehat.
• Sakit atau bengkak sendi, terutama pada pagi hari.
• Ruam kulit yang baru atau berulang.
• Demam ringan yang tidak jelas puncanya.
• Mata kering, mulut kering atau rasa tidak selesa pada mata.
• Rambut gugur atau perubahan pada kulit.
• Kelemahan otot atau rasa kebas pada tangan dan kaki.
• Sensitif kepada sejuk atau panas.

Gejala pada kanak-kanak

• Keletihan yang mengganggu pembelajaran atau permainan.
• Sakit sendi atau bengkak sendi yang berulang.
• Ruam yang tidak jelas puncanya.
• Demam berulang atau tidak surut.
• Pertumbuhan yang lebih perlahan daripada rakan sebaya.
• Perubahan tingkah laku seperti mudah marah atau kurang tumpuan.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Keletihan yang lebih ketara atau lemah badan.
• Sakit sendi dan kekakuan, terutama selepas bangun tidur.
• Mulut atau mata kering yang berterusan.
• Masalah tiroid seperti rasa sejuk, sembelit atau berat badan berubah.
• Anemia yang menyebabkan pucat dan sesak nafas ringan.
• Kekeliruan baru atau perubahan daya ingatan, yang perlu dinilai doktor.

Punca

Punca utama

• Sistem imun tersilap mengenali tisu badan sendiri dan menghasilkan autoantibodi.
• Punca tepat tidak diketahui dalam kebanyakan kes.
• Gabungan faktor genetik, hormon, jangkitan dan pendedahan alam sekitar mungkin memainkan peranan.
• Sesetengah ubat boleh mencetuskan perubahan pada sistem imun, tetapi ini jarang berlaku dan perlu dinilai doktor.
• Autoantibodi juga boleh berkaitan dengan penyakit autoimun lain, masalah tiroid, atau keadaan keradangan.

Faktor risiko

• Mempunyai ahli keluarga dengan penyakit autoimun.
• Menjadi wanita, terutama pada usia subur.
• Peningkatan usia.
• Merokok.
• Berat badan berlebihan.
• Jangkitan tertentu pada masa lalu.
• Pendedahan kepada sesetengah ubat atau bahan alam sekitar.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Demam yang tidak surut atau berulang tanpa sebab jelas.
• Sakit sendi yang teruk atau bengkak sendi.
• Ruam baru yang tidak jelas puncanya.
• Keletihan melampau yang mengganggu aktiviti harian.
• Penurunan berat badan tanpa sebab.
• Mata atau mulut kering yang berterusan.

Buat temujanji rutin jika:

• Keputusan ujian autoantibodi positif tetapi anda tiada gejala.
• Mempunyai riwayat keluarga penyakit autoimun dan ingin berbincang.
• Ingin bertanya sama ada ujian autoantibodi sesuai untuk anda.
• Gejala ringan yang berulang dan anda ingin penjelasan.

Diagnosis

Doktor tidak mendiagnosis berdasarkan ujian autoantibodi sahaja. Doktor akan bertanya tentang gejala, sejarah kesihatan anda dan ahli keluarga, serta membuat pemeriksaan fizikal. Ujian darah dan ujian lain digunakan untuk melihat sama ada ada tanda penyakit autoimun. Kadang-kadang ujian perlu diulang atau dipantau dari semasa ke semasa.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian antibodi antinuklear (ANA): ujian darah yang menyemak sejenis autoantibodi yang boleh berkaitan dengan beberapa penyakit autoimun.
• Ujian autoantibodi spesifik: menyemak jenis autoantibodi tertentu yang lebih khusus.
• Kiraan darah lengkap: melihat sel darah merah, sel darah putih dan platelet.
• Ujian fungsi hati dan buah pinggang: memeriksa sama ada organ terjejas.
• Ujian air kencing: menyemak protein atau darah dalam air kencing.
• Pengimejan seperti ultrasonografi atau imbasan lain jika perlu.
• Biopsi: mengambil sedikit sampel tisu untuk diperiksa, jika doktor fikir perlu.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Keputusan ujian mungkin mengambil beberapa hari. Doktor akan menerangkan maksud keputusan bersama gejala anda. Ujian positif ringan kadang-kadang tidak bermakna penyakit. Ujian negatif juga tidak menolak semua kemungkinan. Anda mungkin dirujuk kepada pakar jika doktor mengesyaki penyakit autoimun tertentu.

Rawatan

Tiada rawatan khusus untuk menghapuskan autoantibodi. Doktor merawat punca atau penyakit yang berkaitan, jika ada. Jika anda tiada gejala atau penyakit, biasanya hanya pemantauan yang diperlukan. Rawatan bertujuan mengurangkan keradangan, mengawal gejala dan melindungi organ.

Penjagaan diri di rumah

• Dapatkan rehat yang cukup dan tidur pada waktu yang tetap.
• Lakukan senaman lembut mengikut kemampuan.
• Makan makanan seimbang dengan pelbagai sayur, buah, protein dan bijirin penuh.
• Berhenti merokok dan elakkan asap rokok.
• Hadkan pengambilan alkohol.
• Lindungi kulit daripada matahari berlebihan.
• Catat gejala dalam buku harian untuk dibincangkan dengan doktor.
• Bawa senarai ubat dan makanan tambahan ke setiap temujanji.
• Hubungi doktor jika ada gejala baru atau gejala yang semakin teruk.

Rawatan perubatan

Jika ada penyakit autoimun, doktor mungkin menggunakan ubat yang mengurangkan keradangan atau menenangkan sistem imun. Doktor juga mungkin memberi rawatan untuk gejala seperti sakit sendi, masalah tiroid atau kekurangan vitamin. Semua ubat perlu dipreskripsi dan dipantau oleh doktor. Jangan ambil ubat sendiri tanpa nasihat doktor atau ahli farmasi.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Autoantibodi sendiri tidak memerlukan pembedahan. Pembedahan mungkin hanya jika doktor mengesahkan adanya keadaan lain yang berkaitan dan memerlukan rawatan pembedahan.

Hidup dengan keadaan ini

Kehidupan harian dengan autoantibodi bergantung pada sama ada anda mempunyai penyakit berkaitan. Ramai orang hanya perlu pemantauan. Jika ada gejala, atur aktiviti supaya ada masa rehat. Simpan rekod temujanji dan keputusan ujian. Beritahu doktor tentang sebarang perubahan kesihatan.

Tip gaya hidup

• Kekal aktif dengan senaman sederhana seperti berjalan kaki.
• Urus stres dengan teknik relaksasi, minat atau sokongan sosial.
• Tidur 7 hingga 9 jam semalaman jika boleh.
• Elakkan merokok.
• Hadkan alkohol.
• Jaga berat badan yang sihat.
• Makan pelbagai makanan seimbang.
• Hadiri temujanji susulan seperti yang disyorkan.

Diet dan senaman

Tiada diet khas untuk autoantibodi. Makan secara seimbang dan pelbagai. Jika anda mempunyai masalah buah pinggang, hati atau tiroid, doktor atau ahli diet mungkin memberi nasihat khusus. Senaman lembut dan teratur boleh membantu tenaga dan mood. Mulakan perlahan dan berhenti jika sakit atau sesak nafas.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menerima keputusan ujian autoantibodi boleh membuat anda cemas atau keliru. Perasaan ini normal. Bercakap dengan doktor, ahli keluarga atau kaunselor boleh membantu. Jika anda berasa putus asa atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan kecemasan segera melalui perkhidmatan kecemasan tempatan atau talian krisis yang disenaraikan di laman ini.

Pencegahan

Autoantibodi tidak boleh dicegah sepenuhnya kerana ia melibatkan sistem imun dan faktor yang tidak selalu boleh dikawal. Namun, gaya hidup sihat, pemantauan kesihatan yang baik dan rawatan awal jika ada gejala boleh membantu mengurangkan risiko komplikasi.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah autoantibodi. Ikut jadual vaksinasi yang disyorkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM). Berbincang dengan doktor jika sistem imun anda lemah atau jika anda mengambil ubat yang menjejaskan imun.

Program saringan

Tiada saringan autoantibodi rutin untuk semua orang. Ujian mungkin dilakukan jika ada gejala, pemeriksaan fizikal yang berkaitan, atau riwayat keluarga yang kuat. Doktor akan menilai sama ada ujian sesuai untuk anda.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jika autoantibodi berkaitan dengan penyakit autoimun yang tidak dirawat, keradangan berterusan boleh menjejaskan organ.
• Masalah sendi seperti sakit dan kerosakan sendi jika keradangan berterusan.
• Anemia atau masalah darah lain.
• Masalah tiroid yang boleh menjejaskan tenaga dan berat badan.
• Keradangan buah pinggang yang perlu dikesan awal.
• Masalah kulit, mata atau saraf dalam sesetengah keadaan.

Pandangan jangka panjang

Ramai orang dengan autoantibodi tidak pernah mendapat penyakit autoimun. Bagi mereka yang mempunyai penyakit berkaitan, diagnosis awal dan pemantauan rapi membantu mengawal gejala dan mengurangkan komplikasi. Bincang dengan doktor tentang pelan pemantauan anda dan hubungi mereka jika ada gejala baru.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.