Hidung Tersumbat

Gambaran keseluruhan

Hidung tersumbat berlaku apabila lapisan dalam hidung membengkak dan menyempitkan laluan udara. Ia juga boleh disebabkan oleh lendir yang banyak atau struktur hidung yang tersekat. Akibatnya, anda berasa sukar bernafas melalui hidung, walaupun sebenarnya anda masih boleh bernafas melalui mulut. Ia bukan satu penyakit, tetapi tanda bahawa sesuatu sedang berlaku di dalam hidung atau sekitar hidung anda.

Ya, ia sangat biasa. Hampir semua orang pernah mengalaminya, dan ia antara sebab paling kerap orang berjumpa doktor atau ahli farmasi.

Sesiapa sahaja boleh mengalami hidung tersumbat. Kanak-kanak yang menghadiri taska atau sekolah lebih kerap kerana mudah dijangkiti virus selesema. Orang dewasa yang mempunyai alahan, tinggal di kawasan berdebu, atau merokok juga lebih kerap mengalaminya. Warga emas pula mungkin lebih terjejas kerana lapisan hidung mereka lebih kering.

Gejala

Gejala biasa

• Sukar bernafas melalui hidung dan terpaksa bernafas melalui mulut
• Rasa penuh atau berat di dalam hidung
• Lendir pekat atau hingus yang keluar dari hidung
• Bersin berulang kali, terutama jika berpunca daripada alahan
• Hidung berair atau gatal
• Deruman atau bunyi semasa bernafas
• Bau dan rasa makanan kurang jelas
• Sakit kepala ringan atau rasa tekanan di bahagian muka

Gejala pada kanak-kanak

• Bayi mungkin sukar menyusu kerana hidung tersumbat semasa menyusu
• Kanak-kanak mungkin bernafas melalui mulut dan berdengkur semasa tidur
• Telinga mungkin rasa penuh atau kurang selesa
• Kanak-kanak kecil mungkin menjadi lebih mudah meragam atau kurang selera makan
• Selsema yang kerap di taska atau sekolah

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Rasa kering di dalam hidung kerana lapisan hidung menjadi lebih nipis dengan usia
• Hidung tersumbat yang berterusan tanpa demam atau selesema
• Kesukaran tidur malam kerana hidung tersumbat
• Perlu berhati-hati jika mempunyai penyakit paru-paru atau jantung, kerana hidung tersumbat boleh menambah ketidakselesaan bernafas

Punca

Punca utama

• Selesema atau jangkitan virus pada hidung dan tekak
• Alahan seperti habuk, debunga atau bulu haiwan
• Sinusitis, iaitu keradangan pada rongga di sekitar hidung
• Polip hidung, iaitu pertumbuhan kecil yang lembut di dalam hidung
• Udara kering, cuaca sejuk atau pencemaran udara
• Penggunaan semburan hidung tertentu secara berlebihan dan berpanjangan
• Struktur hidung seperti tulang hidung yang bengkok

Faktor risiko

• Mempunyai alahan atau ekzema
• Merokok atau terdedah kepada asap rokok
• Tinggal atau bekerja di kawasan berdebu atau tercemar
• Kerap bergaul rapat dengan orang yang sedang selsema
• Kehamilan, yang boleh menyebabkan hidung tersumbat sementara
• Sistem pertahanan badan yang lemah

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sukar bernafas atau berasa sesak nafas
• Demam tinggi, terutama pada kanak-kanak kecil
• Sakit teruk di muka, dahi atau sekitar mata
• Hidung tersumbat pada satu sebelah sahaja yang berterusan
• Pendarahan hidung yang kerap atau banyak

Buat temujanji rutin jika:

• Hidung tersumbat yang tidak pulih selepas lebih daripada dua minggu
• Hidung tersumbat yang mengganggu tidur atau kerja harian
• Hidung tersumbat berulang kali sepanjang tahun
• Anda mengesyaki ia berpunca daripada alahan
• Kanak-kanak yang kerap selsema atau bernafas melalui mulut sepanjang masa

Diagnosis

Doktor biasanya boleh mengenal pasti punca hidung tersumbat dengan bertanya tentang gejala, berapa lama ia berlaku, dan apa yang mencetuskannya. Pemeriksaan ringkas pada hidung, tekak dan telinga selalunya sudah cukup. Jika doktor mengesyaki alahan atau masalah struktur hidung, ujian lanjut mungkin dicadangkan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Soal jawab tentang gejala, sejarah kesihatan dan persekitaran rumah
• Pemeriksaan hidung menggunakan alat kecil untuk melihat bahagian dalam
• Ujian alahan pada kulit atau ujian darah, jika alahan disyaki
• Pemeriksaan pengimejan seperti X-ray atau imbasan, dalam kes tertentu sahaja
• Rujukan kepada doktor pakar telinga, hidung dan tekak jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Kebanyakan lawatan ke doktor untuk hidung tersumbat adalah singkat dan mudah. Anda mungkin ditanya bila gejala bermula, adakah ia pada satu atau kedua-dua belah hidung, dan sama ada ia berkaitan dengan cuaca, habuk atau musim. Bersedia untuk memberitahu doktor tentang ubat-ubatan atau semburan hidung yang sedang anda gunakan, kerana ini membantu doktor memahami keadaan anda dengan lebih baik.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca. Bagi kes ringan akibat selesema, rehat dan penjagaan di rumah biasanya sudah cukup. Jika alahan menjadi punca, langkah mengelakkan pencetus adalah penting. Doktor atau ahli farmasi boleh mencadangkan pilihan yang sesuai dengan keadaan anda — sentiasa tanya sebelum memulakan apa-apa ubat, termasuk ubat yang dibeli sendiri.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air suam yang cukup untuk membantu melonggarkan lendir
• Hirup wap air suam atau mandi air panas untuk melegakan hidung
• Rehat yang cukup dan tidur dengan kepala sedikit tinggi
• Bilas hidung dengan larutan air garam yang sesuai, jika anda tahu cara melakukannya dengan betul
• Elakkan asap rokok, minyak wangi kuat dan habuk di rumah
• Gunakan pelembap udara jika udara di rumah terlalu kering
• Elakkan meniup hidung terlalu kuat

Rawatan perubatan

Doktor atau ahli farmasi mungkin mencadangkan ubat yang boleh membantu mengurangkan bengkak di dalam hidung, mengeringkan lendir, atau mengawal alahan. Sesetengah semburan hidung sesuai untuk kegunaan jangka pendek sahaja, jadi penting untuk bertanya berapa lama ia boleh digunakan. Bagi kanak-kanak, bayi dan wanita hamil, pilihan rawatan perlu dibincangkan dengan doktor terlebih dahulu. Jangan sesekali berkongsi ubat dengan orang lain atau menggunakan ubat yang tidak dicadangkan untuk anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan. Ia hanya mungkin dicadangkan jika ada masalah struktur hidung seperti tulang bengkok, polip yang besar, atau hidung tersumbat yang berterusan walaupun selepas rawatan lain. Doktor pakar akan berbincang dengan anda tentang manfaat dan risikonya sebelum sebarang keputusan dibuat.

Hidup dengan keadaan ini

Hidung tersumbat yang berterusan boleh mengganggu tidur, tumpuan dan mood. Cuba kenal pasti pencetus anda — contohnya habuk di bilik tidur, cuaca, atau makanan tertentu — dan ubah persekitaran sedikit demi sedikit. Jika hidung tersumbat sering berulang, catat bila ia berlaku; ini membantu doktor mencari punca sebenar.

Tip gaya hidup

• Cuci sarung bantal dan selimut dengan kerap untuk mengurangkan habuk
• Elakkan merokok dan jauhkan diri daripada asap rokok
• Pastikan rumah mempunyai pengudaraan yang baik
• Gunakan penapis udara jika anda mempunyai alahan
• Basuh tangan dengan kerap semasa musim selsema
• Tidur dengan kepala sedikit tinggi jika hidung tersumbat pada waktu malam

Diet dan senaman

Tiada makanan khas yang boleh menyembuhkan hidung tersumbat, tetapi minum air yang cukup membantu melonggarkan lendir. Makanan seimbang dan rehat yang cukup menyokong daya tahan badan. Senaman ringan seperti berjalan kaki boleh membantu pernafasan terasa lebih lega, tetapi elakkan aktiviti berat jika anda demam atau berasa lemah. Jika cuaca berdebu atau berjerebu, elakkan bersenam di luar rumah.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidung tersumbat yang berpanjangan boleh membuatkan anda letih, mudah marah atau risau, terutamanya jika ia mengganggu tidur. Perasaan ini normal dan biasanya reda apabila gejala bertambah baik. Jika anda berasa tertekan, cemas atau tidak mampu menjalani hari seperti biasa, dapatkan bantuan — bercakap dengan doktor atau kaunselor boleh membantu. Jika anda mengalami krisis emosi atau fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan segera daripada perkhidmatan kecemasan atau talian sokongan krisis tempatan di laman ini.

Pencegahan

Tidak semua kes boleh dicegah, terutamanya yang berpunca daripada selesema. Namun, anda boleh mengurangkan kekerapannya dengan menjaga kebersihan tangan, mengelakkan pencetus alahan, dan menjauhi asap rokok.

Vaksin

Vaksin influenza tahunan boleh membantu mengurangkan risiko selsema yang sering menyebabkan hidung tersumbat. Tanya doktor atau klinik kesihatan tempatan sama ada vaksin ini sesuai untuk anda, terutamanya jika anda mempunyai penyakit kronik, berusia lanjut, atau sedang hamil.

Program saringan

Tiada ujian saringan khas untuk hidung tersumbat. Jika ia berulang atau berterusan, berjumpa doktor untuk penilaian lanjut adalah langkah yang lebih berguna.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan sinus (sinusitis) jika lendir terkumpul dan tidak keluar
• Jangkitan telinga tengah, terutama pada kanak-kanak
• Gangguan tidur dan rasa letih sepanjang hari
• Sakit kepala atau rasa tekanan di muka yang berterusan
• Kurang selera makan atau gangguan penyusuan pada bayi
• Dalam kes jarang, jangkitan yang merebak ke kawasan sekitar mata atau otak

Pandangan jangka panjang

Harapan baik. Kebanyakan hidung tersumbat pulih sepenuhnya dengan penjagaan di rumah atau rawatan mudah. Jika punca dikenal pasti dengan betul — seperti alahan atau masalah struktur hidung — doktor boleh membantu anda mengurusnya dengan lebih baik. Jangan ragu untuk bertanya jika gejala tidak bertambah baik.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.