Demam pada Kanak-Kanak: Panduan Ibu Bapa

Gambaran keseluruhan

Demam ialah suhu badan 38 darjah Celsius atau lebih. Ia bukan penyakit, tetapi tanda badan sedang melawan jangkitan atau tindak balas lain. Infografik ini menerangkan tanda, sebab, dan bila perlu berjumpa doktor.

Ya, demam sangat biasa pada kanak-kanak. Hampir setiap anak akan mengalami demam beberapa kali semasa membesar.

Kanak-kanak bawah 5 tahun paling kerap demam kerana daya tahan badan mereka masih belajar. Bayi kecil, kanak-kanak dengan penyakit kronik, dan kanak-kanak dengan imuniti rendah perlu lebih berhati-hati.

Gejala

Gejala biasa

• Suhu badan 38 darjah Celsius atau lebih.
• Badan terasa panas, muka merah, atau berpeluh.
• Menggigil atau rasa sejuk.
• Kurang selera makan dan minum.
• Nampak letih, mudah marah, atau kurang aktif.

Gejala pada kanak-kanak

• Menangis lebih kerap atau sukar ditenangkan.
• Kurang menyusu atau kurang minum.
• Lebih tidur atau sukar dikejutkan.
• Muntah atau cirit-birit.
• Sawan ketika demam pada sesetengah kanak-kanak.
• Sakit telinga, sakit tekak, atau sakit kencing yang mungkin menyertai demam.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Topik ini fokus kepada kanak-kanak. Pada warga emas, demam boleh menyebabkan kekeliruan, lemah, atau jatuh, dan suhu mungkin tidak setinggi orang muda.
• Warga emas dengan demam perlu dinilai doktor lebih awal kerana risiko jangkitan serius.

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus seperti selsema, demam selesema, atau cirit-birit.
• Jangkitan bakteria seperti jangkitan telinga, tekak, saluran kencing, atau paru-paru.
• Tindak balas selepas imunisasi.
• Kesan haba atau pakaian terlalu tebal.
• Penyakit radang atau masalah kesihatan lain, walaupun kurang biasa.

Faktor risiko

• Umur bawah 5 tahun.
• Bersekolah atau ke taska, tempat jangkitan mudah merebak.
• Imunisasi tidak lengkap.
• Daya tahan badan lemah atau penyakit kronik.
• Bergaul rapat dengan orang yang sakit.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Bayi bawah 3 bulan dengan demam.
• Anak sukar bernafas, sangat lemah, atau sukar dikejutkan.
• Tanda dehidrasi atau tidak cukup minum.
• Sawan, leher kaku, atau ruam yang tidak hilang bila ditekan.
• Demam lebih 5 hari atau demam berulang selepas pulih.

Buat temujanji rutin jika:

• Demam yang tidak menunjukkan tanda bahaya tetapi anak masih kurang aktif selepas suhu turun.
• Demam dengan sakit telinga, sakit tekak, atau sakit kencing.
• Demam selepas imunisasi yang berterusan atau anda rasa risau.
• Anda mahu nasihat tentang ubat demam yang selamat untuk umur dan berat anak.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang umur anak, berapa lama demam, suhu yang diukur, tanda lain, imunisasi, dan pendedahan kepada orang sakit. Doktor akan memeriksa anak, termasuk pernafasan, telinga, tekak, kulit, dan tahap hidrasi. Diagnosis dibuat berdasarkan sejarah dan pemeriksaan; kebanyakan demam tidak memerlukan ujian.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Termometer untuk mengukur suhu.
• Ujian air kencing jika ada tanda jangkitan saluran kencing.
• Ujian darah jika doktor risau tentang jangkitan serius.
• Swab tekak atau hidung jika perlu mengenal pasti jangkitan.
• X-ray dada jika ada tanda masalah paru-paru.
• Dalam kes jarang, doktor mungkin mencadangkan ujian lanjutan seperti pengimejan atau ujian cecair tulang belakang.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Kebanyakan lawatan doktor singkat. Doktor akan menilai tanda bahaya dan memberi nasihat tentang penjagaan di rumah. Jika anak tidak mempunyai tanda bahaya, doktor mungkin mencadangkan pemantauan dan rawatan untuk melegakan gejala sahaja. Jika ada tanda jangkitan serius, doktor akan berbincang tentang ujian atau rawatan lanjut.

Rawatan

Rawatan demam bertujuan membuat anak selesa dan merawat punca jika perlu. Demam sendiri bukan musuh; ia sebahagian daripada tindak balas badan. Yang penting ialah memastikan anak cukup cecair dan memantau tanda bahaya.

Penjagaan diri di rumah

• Beri anak banyak cecair seperti air, susu ibu, atau minuman ringan yang sesuai; tawarkan sedikit-sedikit tetapi kerap.
• Rehatkan anak dan pastikan bilik tidak terlalu panas.
• Pakaikan pakaian nipis dan selimut ringan; jangan balut anak dengan selimut tebal.
• Elakkan mandi air sejuk atau mengelap dengan alkohol.
• Ukur suhu secara berkala dan catat jika perlu.
• Pantau air kencing, aktiviti, dan tanda bahaya.

Rawatan perubatan

Doktor atau ahli farmasi boleh menasihatkan ubat demam yang sesuai dengan umur dan berat anak. Jangan beri ubat tanpa nasihat, jangan kongsi ubat dengan kanak-kanak lain, dan jangan beri ubat sisa. Jika punca adalah jangkitan bakteria, doktor mungkin memberi antibiotik. Antibiotik tidak membantu jangkitan virus. Rawatan lain bergantung kepada punca dan tanda bahaya.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan hampir tidak diperlukan untuk demam biasa. Jika demam berkaitan dengan masalah tertentu yang memerlukan tindakan, doktor akan berbincang dengan anda.

Hidup dengan keadaan ini

Di rumah, fokus pada keselesaan anak, cecair, dan rehat. Anda boleh terus memantau suhu dan tingkah laku anak. Jika anak kekal aktif selepas suhu turun dan masih minum, ini tanda yang menggalakkan.

Tip gaya hidup

• Amalkan cuci tangan dengan sabun dan air.
• Jangan kongsi cawan, botol, atau tuala.
• Pastikan anak cukup rehat dan tidur.
• Jauhkan anak daripada asap rokok.
• Ikut nasihat doktor tentang bila boleh kembali ke sekolah atau taska.

Diet dan senaman

Tawarkan makanan lembut dan mudah dimakan dalam bahagian kecil jika selera kurang. Jangan paksa anak makan. Cecair lebih penting daripada makanan pejal semasa demam. Rehat adalah lebih baik daripada bersenam sehingga anak pulih; kembali bermain dan bersenam secara beransur-ansur.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Ibu bapa sering berasa bimbang apabila anak demam, dan anak mungkin lebih clingy atau mudah menangis. Ini normal. Jika anda berasa sangat tertekan atau tidak dapat mengawal kebimbangan, dapatkan sokongan daripada doktor, ahli keluarga, atau perkhidmatan kesihatan mental tempatan. Jika anda berada dalam krisis, dapatkan bantuan segera daripada perkhidmatan kecemasan atau sokongan krisis tempatan.

Pencegahan

Tidak semua demam boleh dicegah, tetapi anda boleh mengurangkan risiko jangkitan dengan kebersihan tangan, imunisasi lengkap, dan mengelakkan pendedahan kepada orang sakit. Demam selepas imunisasi mungkin berlaku dan biasanya ringan.

Vaksin

Ikut jadual imunisasi Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) untuk anak. Vaksin boleh mencegah beberapa jangkitan yang menyebabkan demam. Bincang dengan doktor atau klinik kesihatan jika anda tertinggal dos.

Program saringan

Tiada ujian saringan rutin khusus untuk demam. Yang penting ialah memantau suhu dan tanda bahaya, terutamanya pada bayi kecil dan kanak-kanak dengan penyakit kronik.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Dehidrasi jika anak tidak cukup minum.
• Sawan demam, yang biasanya singkat tetapi perlu dinilai.
• Jangkitan bakteria serius yang tidak dikesan, seperti jangkitan paru-paru, telinga, atau saluran kencing.
• Dalam kes jarang, jangkitan serius yang merebak ke seluruh badan.

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan kanak-kanak dengan demam pulih sepenuhnya dalam beberapa hari. Demam adalah tanda biasa bahawa badan sedang melawan jangkitan. Dengan pemantauan, cecair yang cukup, dan bantuan doktor bila perlu, jangkaan biasanya sangat baik.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.