Hemianopsia Homonim: Kehilangan Separuh Medan Penglihatan

Gambaran keseluruhan

Hemianopsia homonim ialah keadaan apabila seseorang tidak dapat melihat separuh daripada medan penglihatan, iaitu seluruh kawasan yang boleh dilihat tanpa menggerakkan kepala atau mata. Kehilangan ini berlaku pada sebelah yang sama dalam kedua-dua mata, contohnya separuh kanan atau separuh kiri. Ini bukan buta pada satu mata, tetapi isyarat penglihatan di otak tidak diproses dengan lengkap pada satu sisi. Punca biasanya terletak pada laluan penglihatan di dalam otak, bukan pada mata itu sendiri.

Keadaan ini tidak begitu biasa dalam klinik am, tetapi lebih kerap dilihat dalam kalangan pesakit yang menjalani pemulihan selepas strok atau kecederaan otak. Kekerapannya bergantung kepada punca dan kumpulan pesakit.

Sesiapa sahaja boleh terjejas, termasuk kanak-kanak dan orang dewasa. Dalam kalangan orang dewasa lebih tua, strok merupakan punca yang penting. Kanak-kanak pula boleh mengalami keadaan ini selepas kecederaan otak, jangkitan, tumor atau masalah perkembangan, dan mereka mungkin memerlukan penilaian khas di sekolah.

Gejala

Gejala biasa

• Tidak nampak objek, orang atau kenderaan pada satu sisi pandangan, walaupun mata bergerak normal.
• Selalu terlanggar objek, pintu atau perabot pada sisi yang terjejas.
• Terkejut apabila seseorang tiba-tiba muncul dari sisi yang tidak dapat dilihat.
• Sukar membaca kerana perkataan atau hujung baris hilang, atau mudah kehilangan tempat dalam teks.
• Sukar menavigasi di tempat ramai, menyeberang jalan atau memandu dengan selamat.
• Kadangkala seseorang tidak menyedari kehilangan itu sehingga diberitahu oleh orang lain.

Gejala pada kanak-kanak

• Selalu memalingkan kepala ke satu arah untuk melihat sesuatu.
• Sukar menyalin tulisan dari papan putih atau buku, atau sering terlanggar rakan dan perabot.
• Mungkin lambat menguasai kemahiran penglihatan dan memerlukan sokongan di sekolah.
• Kanak-kanak mungkin tidak melaporkan masalah penglihatan kerana mereka fikir itu normal bagi mereka.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Risiko jatuh dan tersandung lebih tinggi, terutamanya di rumah.
• Sukar membaca label ubat, surat, resipi atau bil.
• Pemanduan menjadi tidak selamat dan perlu dinilai oleh doktor atau pakar.
• Kehilangan penglihatan mungkin disangka masalah mata biasa, sedangkan puncanya di otak.

Punca

Punca utama

• Strok atau serangan otak, iaitu bekalan darah ke bahagian otak terganggu.
• Kecederaan otak traumatik, contohnya selepas kemalangan atau jatuh.
• Tumor otak atau tekanan lain pada laluan penglihatan di dalam otak.
• Jangkitan atau abses di otak.
• Keradangan atau penyakit yang menyerang lapisan pelindung saraf, yang boleh menjejaskan isyarat penglihatan.
• Kelainan kongenital atau masalah perkembangan otak pada sesetengah kanak-kanak.
• Komplikasi selepas pembedahan otak atau prosedur tertentu.
• Sesetengah serangan migrain boleh menyebabkan kehilangan penglihatan sementara, tetapi ini perlu dinilai oleh doktor.

Faktor risiko

• Tekanan darah tinggi yang tidak dikawal.
• Diabetes dan gula darah tinggi.
• Kolesterol tinggi dan masalah lemak darah.
• Merokok dan pendedahan kepada asap rokok.
• Berat badan berlebihan dan kurang aktiviti fizikal.
• Denyutan jantung tidak teratur seperti fibrilasi atrium.
• Sejarah strok atau serangan iskemia sementara sebelum ini.
• Kecederaan kepala yang pernah dialami.
• Peningkatan usia, terutamanya bagi punca strok.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Dapatkan penilaian segera jika kehilangan penglihatan separuh medan berlaku secara tiba-tiba, walaupun ia hilang kemudian.
• Dapatkan bantuan kecemasan serta-merta jika ada tanda strok seperti muka tidak seimbang, lemah sebelah badan atau pertuturan kabur.
• Dapatkan rawatan segera selepas kecederaan kepala yang disertai perubahan penglihatan.
• Dapatkan penilaian hari yang sama jika penglihatan berganda baru atau sakit kepala teruk berterusan.

Buat temujanji rutin jika:

• Buat temu janji dengan doktor jika kehilangan medan penglihatan sudah stabil tetapi mengganggu bacaan, kerja, sekolah atau kehidupan harian.
• Bincangkan penilaian memandu sebelum memandu semula.
• Minta rujukan untuk terapi carakerja, pemulihan penglihatan atau bantuan alat penglihatan.
• Bincangkan keperluan sokongan di tempat kerja atau sekolah.
• Hadiri susulan untuk memantau punca asas seperti tekanan darah, diabetes atau kesihatan otak.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, masa ia bermula dan masalah kesihatan lain. Pemeriksaan mata dan ujian medan penglihatan dilakukan untuk memetakan bahagian yang tidak dapat dilihat. Pemeriksaan neurologi pula menilai kekuatan, koordinasi dan tanda lain di otak. Jika perlu, doktor akan merujuk kepada pakar mata, pakar neurologi atau pakar pemulihan, dan pengimejan otak mungkin diminta.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian medan penglihatan, seperti perimetri, untuk memetakan kawasan penglihatan yang hilang.
• Ujian ketajaman penglihatan dan pemeriksaan mata untuk memastikan mata sendiri sihat.
• Pemeriksaan neurologi untuk menilai saraf, kekuatan dan koordinasi.
• Pengimejan otak seperti CT atau MRI untuk mencari punca di otak.
• Ujian darah dan ujian jantung jika strok atau masalah peredaran darah disyaki.
• Penilaian pemulihan atau terapi carakerja untuk merancang bantuan harian.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Ujian penglihatan biasanya tidak menyakitkan. Anda mungkin perlu menutup satu mata dan melihat ke arah tertentu semasa ujian medan penglihatan. Pengimejan otak memerlukan anda berbaring diam untuk seketika. Anda mungkin mempunyai beberapa temu janji dengan doktor, pakar dan ahli terapi. Bawa senarai ubat anda dan minta ahli keluarga menemani jika perlu.

Rawatan

Tiada rawatan tunggal yang boleh memulihkan medan penglihatan dengan segera. Tumpuan utama ialah merawat punca, mengurangkan risiko komplikasi dan membantu anda menyesuaikan diri dengan selamat. Pemulihan penglihatan, terapi carakerja dan alat bantuan memainkan peranan penting. Jika punca berkaitan strok, kawalan faktor risiko mengikut panduan Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) adalah sebahagian daripada penjagaan.

Penjagaan diri di rumah

• Latih diri mengimbas pandangan dari sisi yang tidak dapat dilihat ke sisi yang normal secara perlahan-lahan.
• Pusingkan kepala dan mata dengan lebih kerap semasa melihat sekeliling.
• Susun perabot supaya laluan tidak terhalang dan pasang lampu yang terang di kawasan laluan.
• Gunakan label besar, pembesar, aplikasi suara atau buku audio untuk memudahkan bacaan.
• Jangan memandu sehingga dinilai dan dibenarkan oleh doktor atau pakar.
• Minta bantuan menyeberang jalan atau membawa barang di kawasan yang sesak.
• Beritahu keluarga dan rakan tentang sisi yang tidak dapat dilihat supaya mereka mendekati dari arah yang anda boleh nampak.

Rawatan perubatan

Rawatan bergantung kepada punca. Jika punca ialah strok, doktor akan menguruskan tekanan darah, gula darah, kolesterol dan faktor risiko lain mengikut garis panduan KKM. Jika terdapat jangkitan, keradangan, tumor atau pendarahan, pakar akan membincangkan pilihan rawatan yang sesuai. Ubat yang diberikan bertujuan merawat punca atau mengurangkan risiko, bukan memberi penglihatan semula secara terus. Terapi carakerja, latihan pengimbasan, kanta prisma atau alat bantu penglihatan boleh disyorkan oleh ahli terapi atau pakar. Jangan mula, berhenti atau ubah ubat sendiri tanpa nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan mungkin dipertimbangkan jika punca ialah tumor, pendarahan, abses atau tekanan lain pada otak. Pembedahan biasanya bertujuan merawat punca tersebut, dan ia tidak menjamin pemulihan medan penglihatan. Pakar bedah akan membincangkan manfaat, risiko dan pilihan lain sebelum sebarang keputusan dibuat.

Hidup dengan keadaan ini

Kehidupan harian menjadi lebih selamat apabila anda membina rutin mengimbas pandangan dan mengubah sedikit persekitaran. Letakkan barang penting di tempat yang tetap, gunakan cahaya yang cukup dan minta keluarga membantu di kawasan yang sesak. Apabila membaca, gunakan penanda atau aplikasi suara. Apabila berjalan, pandang ke sisi yang terjejas secara sedar dan elakkan berjalan sambil membawa barang yang menghalang pandangan.

Tip gaya hidup

• Kawal tekanan darah, gula darah dan kolesterol dengan susulan doktor.
• Berhenti merokok dan elakkan pendedahan kepada asap rokok.
• Kurangkan pengambilan alkohol dan jaga berat badan yang sihat.
• Lakukan aktiviti fizikal sederhana mengikut kemampuan dan nasihat doktor.
• Pastikan tidur cukup dan uruskan tekanan dengan cara yang sihat.
• Kurangkan risiko jatuh dengan menghapuskan permaidani longgar dan memasang pegangan tangan jika perlu.

Diet dan senaman

Amalkan pemakanan seimbang seperti nasi atau bijirin penuh, buah-buahan, sayur-sayuran, protein tanpa lemak dan air yang cukup. Kurangkan makanan tinggi garam, gula dan lemak tepu. Jika anda mempunyai tekanan darah tinggi atau diabetes, ikut nasihat doktor atau ahli diet. Senaman sederhana seperti berjalan boleh membantu kesihatan jantung dan otak, tetapi mulakan perlahan dan ikut program pemulihan jika anda baru pulih daripada strok.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Kehilangan sebahagian penglihatan boleh menyebabkan rasa marah, sedih, bimbang atau terasing. Ini adalah reaksi yang biasa dan anda berhak mendapat sokongan. Bercakap dengan keluarga, rakan, ahli terapi atau doktor boleh membantu. Jika anda berasa putus asa, mempunyai fikiran untuk mencederakan diri atau berada dalam krisis, dapatkan bantuan segera daripada perkhidmatan kecemasan atau talian sokongan krisis tempatan yang disahkan di laman ini.

Pencegahan

Tidak semua kes boleh dicegah, terutamanya yang disebabkan oleh kecederaan otak atau kelainan kongenital. Namun, risiko yang berkaitan dengan strok boleh dikurangkan dengan mengawal tekanan darah, diabetes dan kolesterol, berhenti merokok serta mengamalkan gaya hidup aktif. Mengurangkan risiko kecederaan kepala juga penting.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah hemianopsia homonim. Ikut jadual vaksinasi yang disyorkan oleh KKM dan tanya doktor jika anda berisiko mendapat jangkitan yang boleh menjejaskan otak.

Program saringan

Saringan berkala untuk tekanan darah, gula darah dan kolesterol membantu mengurangkan risiko strok. Saringan penglihatan atau neurologi dilakukan jika ada gejala atau mengikut nasihat doktor. Jika anda mempunyai faktor risiko strok, bincangkan pelan pencegahan dengan doktor.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Risiko jatuh dan kecederaan di rumah atau di luar rumah.
• Kemalangan jalan raya jika memandu tanpa penilaian keselamatan.
• Kesukaran membaca, bekerja, belajar atau menjaga diri sendiri.
• Kehilangan keyakinan dan kemerdekaan dalam aktiviti harian.
• Rasa terasing, bimbang atau murung jika tidak mendapat sokongan.
• Punca asas yang serius, seperti strok atau tumor, mungkin tidak dikesan atau dirawat.

Pandangan jangka panjang

Prognosis bergantung kepada punca dan bahagian otak yang terjejas. Sesetengah orang menunjukkan pemulihan sebahagian dalam minggu hingga bulan selepas kejadian, manakala yang lain belajar menyesuaikan diri dengan mengimbas pandangan dan menggunakan alat bantuan. Pemulihan awal dan sokongan keluarga boleh membantu anda menjalani kehidupan yang lebih selamat dan berdikari.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.