When to seek care for blood in urine

Gambaran keseluruhan

Darah dalam air kencing (hematuria) adalah keadaan apabila sel darah merah keluar bersama air kencing. Ia boleh kelihatan merah, merah jambu, atau seperti cola. Kadang-kadang darah hanya dapat dikesan melalui ujian makmal (hematuria mikroskopik).

Ya, darah dalam air kencing adalah keluhan yang agak biasa dan boleh berlaku pada semua peringkat umur.

Ia boleh menjejaskan sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap berlaku pada orang dewasa, terutamanya mereka yang mempunyai faktor risiko seperti jangkitan saluran kencing berulang, batu karang, atau sejarah keluarga penyakit buah pinggang.

Gejala

Gejala biasa

• Air kencing berwarna merah jambu, merah, atau coklat gelap
• Air kencing yang keruh atau berbau kuat
• Rasa sakit atau pedih semasa kencing
• Kerap kencing atau rasa tidak puas selepas kencing

Gejala pada kanak-kanak

• Demam tanpa sebab yang jelas
• Sakit perut atau pinggang
• Muntah atau cirit-birit
• Air kencing berdarah yang disedari ibu bapa semasa menukar lampin

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Darah dalam air kencing yang tidak menyakitkan (perlu diberi perhatian kerana mungkin berkaitan dengan kanser pundi kencing atau prostat)
• Sukar mula kencing atau pancutan air kencing lemah (lelaki)
• Keletihan, penurunan berat badan tanpa sebab, atau sakit tulang

Punca

Punca utama

• Jangkitan saluran kencing (UTI) – termasuk jangkitan pundi kencing atau buah pinggang
• Batu karang (batu dalam saluran kencing atau buah pinggang)
• Pembesaran prostat (pada lelaki)
• Kecederaan pada buah pinggang atau saluran kencing
• Penyakit buah pinggang seperti glomerulonefritis (keradangan pada penapis buah pinggang)
• Kanser saluran kencing (pundi kencing, buah pinggang, atau prostat) – jarang berlaku

Faktor risiko

• Umur (lebih 40 tahun meningkatkan risiko kanser)
• Jantina (lelaki lebih cenderung dapat batu karang dan kanser prostat; wanita lebih kerap UTI)
• Sejarah keluarga penyakit buah pinggang atau kanser saluran kencing
• Merokok – faktor risiko utama untuk kanser pundi kencing
• Pendedahan kepada bahan kimia tertentu di tempat kerja (contoh: cat, getah, bahan pewarna)

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda nampak darah dalam air kencing buat kali pertama – jangan tunggu, dapatkan pemeriksaan dalam masa 1-2 hari.
• Jika darah disertai demam, sakit pinggang yang kuat, atau muntah – pergi ke klinik atau jabatan kecemasan.
• Jika anda lelaki berumur lebih 40 tahun dan nampak darah tanpa rasa sakit – periksa secepat mungkin.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika darah dikesan hanya melalui ujian air kencing (hematuria mikroskopik) dan anda tiada gejala – jumpa doktor dalam masa seminggu.
• Jika anda ada penyakit buah pinggang yang diketahui dan perasan perubahan warna air kencing – ikut nasihat doktor.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, sejarah perubatan, dan melakukan pemeriksaan fizikal. Ujian air kencing (urinalisis) adalah langkah pertama untuk mengesahkan kehadiran darah dan mencari tanda jangkitan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing (urinalisis) – untuk mengesan darah, protein, atau sel nanah
• Kultur air kencing – jika disyaki jangkitan
• Ujian darah (fungsi buah pinggang, tahap kreatinin, dan ujian prostat untuk lelaki)
• Ultrasound buah pinggang dan pundi kencing – untuk melihat batu, tumor, atau struktur abnormal
• Sistoskopi – memasukkan kamera kecil melalui saluran kencing untuk melihat pundi kencing (jika perlu)

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis biasanya bermula di klinik kesihatan atau klinik swasta. Jika perlu, doktor akan merujuk anda ke pakar urologi untuk pemeriksaan lanjut. Sebahagian ujian mungkin memerlukan persediaan seperti minum air kosong atau tidak makan sebelum ujian darah. Doktor akan menerangkan setiap langkah.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca darah dalam air kencing. Tujuan rawatan adalah untuk merawat penyakit yang mendasari dan mencegah komplikasi.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air kosong yang mencukupi (6-8 gelas sehari) untuk memastikan air kencing tidak pekat.
• Elakkan minuman yang boleh merengsakan pundi kencing seperti kopi, teh, atau minuman bergas semasa gejala.
• Jika anda rasa sakit, boleh ambil ubat tahan sakit seperti yang disarankan oleh doktor (jangan ubat sendiri).
• Rehat yang cukup jika ada jangkitan atau batu karang.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi antibiotik untuk jangkitan kuman (contohnya jangkitan saluran kencing), ubat untuk melarutkan batu karang tertentu, atau ubat untuk mengecutkan prostat. Untuk kanser atau keadaan serius, rawatan mungkin termasuk pembedahan, radioterapi, atau ubat-ubatan khas yang diberikan oleh pakar onkologi. Semua rawatan hendaklah di bawah pengawasan profesional kesihatan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan, tetapi mungkin jika batu karang terlalu besar, terdapat tumor, atau jika terdapat penyumbatan saluran kencing yang teruk.

Hidup dengan keadaan ini

Jika anda pernah mengalami darah dalam air kencing, perhatikan perubahan warna air kencing anda. Simpan rekod bila ia berlaku dan apa yang anda lakukan sebelum itu. Bawa rekod ini ke temujanji doktor.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok – ia mengurangkan risiko kanser pundi kencing dan penyakit buah pinggang.
• Kurangkan pengambilan garam dan protein haiwan yang berlebihan untuk menjaga buah pinggang.
• Kekalkan berat badan yang sihat dan aktif secara fizikal.

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan buah-buahan, sayur-sayuran, dan bijirin penuh. Hadkan makanan tinggi oksalat (seperti bayam, coklat, kacang) jika anda mudah dapat batu karang. Senaman ringan seperti berjalan kaki baik untuk peredaran dan kesihatan keseluruhan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Melihat darah dalam air kencing boleh menimbulkan kebimbangan. Ingatlah bahawa kebanyakan punca boleh dirawat. Jika anda rasa cemas, berbincang dengan doktor atau kaunselor. Anda juga boleh mendapatkan sokongan daripada keluarga dan rakan.

Pencegahan

Tidak semua kes dapat dicegah, tetapi anda boleh mengurangkan risiko dengan menjaga kesihatan saluran kencing dan buah pinggang.

Program saringan

Tiada saringan rutin untuk darah dalam air kencing. Namun, jika anda berisiko tinggi (contohnya perokok, berumur lebih 50 tahun), doktor mungkin mencadangkan ujian air kencing secara berkala.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan saluran kencing boleh merebak ke buah pinggang dan menyebabkan kerosakan kekal.
• Batu karang yang tidak dirawat boleh menyebabkan sakit teruk dan kerosakan buah pinggang.
• Kanser saluran kencing yang tidak dikesan awal boleh merebak ke organ lain.

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan kes darah dalam air kencing adalah ringan dan sembuh dengan rawatan yang sesuai. Walaupun ada kes yang serius, pengesanan awal memberikan peluang rawatan yang baik. Jangan berlengah – jumpa doktor untuk ketenangan fikiran dan penjagaan yang terbaik.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.