Ujian Protein dalam Air Kencing

Gambaran keseluruhan

Ujian protein dalam air kencing ialah ujian makmal yang menyukat jumlah protein dalam sampel air kencing. Buah pinggang yang sihat menapis darah dan biasanya menahan sebahagian besar protein di dalam badan. Jika protein terlepas ke air kencing dalam jumlah yang banyak, keadaan ini dipanggil proteinuria — iaitu protein berlebihan dalam air kencing. Ujian ini membantu doktor menyemak kesihatan buah pinggang, tetapi ia bukan diagnosis sendiri. Kadangkala ujian ini dikenali dengan kod makmal 12983.

Ya, ujian ini sangat biasa. Ia sering dilakukan semasa pemeriksaan kesihatan umum, saringan diabetes dan tekanan darah tinggi, pemeriksaan kehamilan, atau apabila doktor ingin menyemak kesihatan buah pinggang.

Sesiapa sahaja boleh menjalani ujian ini. Ia lebih kerap diminta bagi orang yang mempunyai diabetes, tekanan darah tinggi, sejarah keluarga penyakit buah pinggang, sedang hamil, berumur lebih 60 tahun, atau mempunyai gejala seperti bengkak dan air kencing berbuih.

Gejala

Gejala biasa

• Selalunya tiada gejala langsung
• Air kencing berbuih atau berbuih berterusan
• Bengkak ringan di sekeliling mata, buku lali atau kaki
• Rasa letih jika ada masalah kesihatan lain yang berkaitan

Gejala pada kanak-kanak

• Selalunya tiada gejala
• Air kencing berbuih
• Bengkak di muka, terutama sekitar mata, atau di kaki
• Kurang selera makan atau rasa letih
• Dalam kes yang jarang, jumlah air kencing berkurang

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Selalunya tiada gejala
• Bengkak di kaki atau pergelangan kaki
• Rasa letih atau lemah
• Air kencing berbuih
• Jika ada jangkitan atau dehidrasi, mereka mungkin lebih mudah keliru — dapatkan rawatan

Punca

Punca utama

• Punca sementara: senaman berat, demam, dehidrasi, berdiri lama, atau jangkitan saluran kencing
• Diabetes dan tekanan darah tinggi yang tidak terkawal
• Penyakit buah pinggang
• Glomerulonefritis — keradangan pada penapis kecil dalam buah pinggang
• Kehamilan dengan preeklampsia — masalah tekanan darah dan buah pinggang semasa hamil
• Keadaan lain yang jarang, seperti myeloma — sejenis kanser sumsum tulang

Faktor risiko

• Diabetes
• Tekanan darah tinggi
• Sejarah keluarga penyakit buah pinggang
• Sedang hamil
• Umur lebih 60 tahun
• Obesiti
• Merokok
• Jangkitan saluran kencing yang berulang
• Penggunaan ubat tertentu jangka panjang tanpa pemantauan doktor

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Demam dengan sakit pinggang
• Darah dalam air kencing
• Bengkak baru atau semakin teruk di muka, kaki atau badan
• Air kencing berbuih berterusan
• Kurang air kencing atau tidak boleh kencing
• Wanita hamil yang mengalami sakit kepala teruk, penglihatan kabur atau bengkak

Buat temujanji rutin jika:

• Ujian saringan menunjukkan protein dalam air kencing
• Mempunyai diabetes atau tekanan darah tinggi
• Ada sejarah keluarga penyakit buah pinggang
• Ingin menyemak kesihatan buah pinggang semasa pemeriksaan tahunan
• Sedang hamil dan doktor meminta ujian air kencing

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, ubat yang diambil, sejarah kesihatan dan menjalankan pemeriksaan. Ujian air kencing mungkin diulang untuk memastikan protein benar-benar berterusan. Doktor juga akan menyemak tekanan darah, gula darah dan fungsi buah pinggang. Jika perlu, doktor akan merujuk kepada pakar buah pinggang.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian jalur celup air kencing — ujian pantas yang mengesan protein
• Ujian nisbah protein-kreatinin dalam air kencing
• Pengumpulan air kencing 24 jam dalam kes terpilih
• Ujian darah untuk fungsi buah pinggang dan gula darah
• Pengukuran tekanan darah
• Ultrasound buah pinggang jika perlu
• Biopsi buah pinggang dalam kes terpilih sahaja

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda biasanya perlu memberikan sampel air kencing di klinik. Sampel pertengahan aliran lebih baik. Anda tidak perlu berpuasa kecuali diarahkan. Keputusan ujian jalur celup mungkin cepat, manakala ujian makmal lain boleh mengambil beberapa hari. Doktor mungkin meminta anda mengulang ujian kerana protein boleh berubah dari semasa ke semasa.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca protein dalam air kencing. Jika ia sementara, ia mungkin hilang sendiri tanpa rawatan khas. Jika ia berterusan, doktor akan merawat punca dan memantau kesihatan buah pinggang anda. Matlamat utama ialah melindungi buah pinggang dan mengawal masalah kesihatan lain.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air secukupnya, kecuali doktor menasihatkan anda menghadkan cecair
• Ikut arahan cara mengumpul sampel air kencing dengan betul
• Elakkan senaman berat sebelum ujian jika doktor meminta
• Jangan ubah atau berhenti mengambil ubat sendiri tanpa nasihat doktor
• Pantau tekanan darah dan gula darah jika anda mempunyai diabetes atau hipertensi
• Kurangkan pengambilan garam dalam makanan
• Hadiri temu janji susulan dan ulangan ujian seperti dijadualkan

Rawatan perubatan

Doktor akan merawat punca yang ditemui. Ini mungkin termasuk mengawal tekanan darah, mengawal gula darah, merawat jangkitan, atau merujuk kepada pakar buah pinggang. Dalam sesetengah kes, doktor mungkin memberikan ubat untuk melindungi buah pinggang atau mengurangkan protein dalam air kencing. Semua ubat hanya boleh diberikan dan dipantau oleh doktor. Jangan mengambil ubat sendiri.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk protein dalam air kencing. Ia mungkin hanya dipertimbangkan jika ada halangan saluran kencing, batu besar, atau masalah struktur buah pinggang yang boleh dibaiki. Pakar akan menilai sama ada pembedahan benar-benar perlu.

Hidup dengan keadaan ini

Ujian protein dalam air kencing selalunya menjadi sebahagian daripada pemeriksaan kesihatan. Bawa senarai ubat anda semasa temu janji, catat sebarang gejala baru, dan hadiri semua temu janji susulan. Jika anda mempunyai diabetes atau tekanan darah tinggi, teruskan pemantauan di rumah seperti yang diajar.

Tip gaya hidup

• Amalkan makanan seimbang dan kurang garam
• Kekal aktif mengikut kemampuan
• Berhenti merokok jika merokok
• Hadkan alkohol
• Jaga berat badan yang sihat
• Tidur cukup dan uruskan tekanan
• Elakkan mengambil ubat tahan sakit atau suplemen secara berlebihan tanpa nasihat doktor

Diet dan senaman

Makan secara seimbang dengan banyak sayur, buah, bijirin penuh dan protein sederhana. Kurangkan makanan tinggi garam dan makanan diproses. Bersenam secara sederhana seperti berjalan kaki, berbasikal atau berenang, jika doktor membenarkan. Jika anda mempunyai penyakit buah pinggang lanjut, doktor atau pakar pemakanan mungkin memberi nasihat khusus tentang protein, garam dan cecair.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Rasa risau atau takut selepas menerima keputusan ujian adalah normal. Bercakap dengan doktor, keluarga atau rakan boleh membantu. Jika anda berasa sangat sedih, putus asa, atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan segera daripada perkhidmatan kecemasan tempatan atau talian krisis yang tersenarai di laman ini.

Pencegahan

Tidak semua kes protein dalam air kencing boleh dicegah, terutamanya jika ia disebabkan penyakit autoimun atau faktor keturunan. Namun, anda boleh mengurangkan risiko dengan mengawal diabetes dan tekanan darah, menjaga berat badan, tidak merokok, dan menjalani pemeriksaan kesihatan secara berkala.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah protein dalam air kencing. Vaksin rutin mengikut jadual Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) boleh membantu mencegah jangkitan yang boleh membebankan buah pinggang. Tanya doktor tentang vaksin yang sesuai untuk anda.

Program saringan

Ujian air kencing ringkas boleh dilakukan semasa pemeriksaan kesihatan, terutamanya jika anda mempunyai diabetes, tekanan darah tinggi, sejarah keluarga penyakit buah pinggang, atau sedang hamil. Ikut nasihat doktor tentang kekerapan saringan yang sesuai.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kerosakan buah pinggang yang berterusan
• Penurunan fungsi buah pinggang
• Kegagalan buah pinggang dalam kes yang teruk dan tidak dirawat
• Peningkatan risiko masalah jantung dan salur darah
• Komplikasi kehamilan jika berkaitan preeklampsia

Pandangan jangka panjang

Banyak kes protein dalam air kencing bersifat sementara dan tidak serius. Jika protein berterusan, pengesanan awal dan rawatan punca dapat membantu memperlahankan kerosakan buah pinggang. Bekerjasama dengan doktor dan hadiri susulan secara teratur memberi peluang terbaik untuk menjaga kesihatan anda.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.