Ujian Isipadu Darah

Gambaran keseluruhan

Ujian isipadu darah ialah ujian makmal yang membantu menganggar berapa banyak darah yang ada dalam badan anda. Ia boleh menilai jumlah cecair darah (plasma) dan jumlah sel darah merah. Doktor menggunakan keputusan ini bersama ujian lain untuk memahami sama ada darah anda terlalu pekat, terlalu cair, atau sama ada anda mungkin kehilangan darah.

Ujian isipadu darah tidak dilakukan secara rutin. Ia biasanya diminta apabila doktor perlu memahami keseimbangan darah dan cecair dengan lebih tepat.

Sesiapa sahaja boleh memerlukannya, tetapi ia lebih kerap dipertimbangkan pada orang yang mempunyai penyakit kronik, pendarahan, kehamilan, atau tanda-tanda ketidakseimbangan cecair dalam badan.

Gejala

Gejala biasa

• Ujian ini sendiri tidak menyebabkan gejala. Gejala yang mungkin mendorong ujian termasuk rasa letih yang berterusan.
• Kulit pucat atau kelihatan tidak bermaya.
• Pening atau rasa hendak pengsan.
• Sesak nafas semasa melakukan aktiviti ringan.
• Bengkak pada kaki, buku lali, atau muka.
• Rasa haus yang luar biasa atau mulut kering.
• Jantung berdebar atau kadar nadi cepat.
• Lebam atau pendarahan yang luar biasa.

Gejala pada kanak-kanak

• Kelihatan lemah atau kurang aktif daripada biasa.
• Kulit pucat atau bibir pucat.
• Susah menyusu atau kurang selera makan.
• Mudah marah atau tidak selesa tanpa sebab jelas.
• Bernafas lebih cepat daripada biasa.
• Bengkak atau perubahan berat badan yang tidak dijangka.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Rasa lemah atau mudah letih.
• Kekeliruan atau perubahan daya ingatan secara tiba-tiba.
• Sesak nafas yang semakin teruk.
• Bengkak pada kaki atau buku lali.
• Pening atau mudah terjatuh.
• Kadar jantung yang cepat atau tidak sekata.

Punca

Punca utama

• Anemia, iaitu kurang sel darah merah atau kurang hemoglobin yang membawa oksigen.
• Kehilangan darah, contohnya daripada pendarahan dalam badan atau pendarahan haid yang banyak.
• Dehidrasi, iaitu badan kekurangan cecair.
• Lebihan cecair dalam badan akibat masalah jantung, buah pinggang, atau hati.
• Keadaan yang menyebabkan darah menjadi terlalu pekat.
• Kehamilan, yang mengubah jumlah darah dan cecair dalam badan.
• Pemantauan penyakit kronik yang mempengaruhi darah atau keseimbangan cecair.

Faktor risiko

• Mempunyai penyakit kronik seperti penyakit buah pinggang, jantung, atau hati.
• Pernah atau sedang mengalami pendarahan yang banyak.
• Mengalami dehidrasi berulang.
• Sedang hamil.
• Berusia lebih lanjut, terutamanya jika ada penyakit kronik.
• Mengambil ubat-ubatan tertentu yang menjejaskan darah atau cecair; berbincang dengan doktor atau ahli farmasi.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sesak nafas yang bertambah teruk.
• Bengkak baru pada kaki, muka, atau perut.
• Pening yang berterusan atau sukar berdiri.
• Pendarahan atau lebam yang tidak biasa.
• Rasa letih yang sangat teruk dan mengganggu aktiviti harian.

Buat temujanji rutin jika:

• Rasa letih atau pucat yang berterusan walaupun sudah berehat.
• Ingin bertanya tentang keputusan ujian darah atau ujian isipadu darah.
• Mempunyai penyakit kronik dan perlu pemantauan berkala.
• Mengalami gejala ringan yang berulang dan ingin mengetahui puncanya.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, sejarah kesihatan, dan ubat-ubatan yang anda ambil, serta melakukan pemeriksaan fizikal. Ujian isipadu darah hanyalah satu maklumat tambahan; diagnosis dibuat dengan menggabungkannya dengan ujian dan penilaian lain.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian isipadu darah, yang menganggar jumlah plasma dan sel darah merah.
• Kiraan darah lengkap untuk menilai sel darah merah, hemoglobin, dan sel darah lain.
• Ujian untuk menilai simpanan zat besi dan pemakanan.
• Ujian fungsi buah pinggang, hati, dan elektrolit.
• Ujian air kencing jika doktor perlu menilai keseimbangan cecair.
• Pemeriksaan atau imbasan lain jika ada tanda penyakit tertentu.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Biasanya anda akan diminta duduk dengan selesa. Anggota badan yang terlibat akan dibersihkan, dan jarum kecil akan digunakan untuk mengambil sampel darah. Kadangkala bahan penanda khas digunakan dalam jumlah kecil, dan anda mungkin perlu menunggu untuk sampel seterusnya. Doktor atau jururawat akan menerangkan langkah-langkah sebelum ujian bermula.

Rawatan

Tiada rawatan khas untuk 'ujian' itu sendiri. Rawatan tertumpu kepada punca yang ditemui, contohnya menangani anemia, menambah cecair, mengurangkan lebihan cecair, atau merawat penyakit kronik yang berkaitan.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air secukupnya melainkan doktor menasihatkan had cecair.
• Catat gejala anda, termasuk bila ia berlaku dan apa yang mencetuskannya.
• Ikut arahan doktor tentang ubat, pemakanan, dan aktiviti harian.
• Jangan mula atau henti sebarang ubat atau suplemen tanpa nasihat doktor atau ahli farmasi.
• Hadiri temu janji susulan dan ulangan ujian seperti yang dicadangkan.

Rawatan perubatan

Doktor akan merawat punca yang dikenal pasti. Ini mungkin termasuk pemantauan cecair, rawatan untuk anemia atau penyakit kronik, perubahan pemakanan, atau rujukan kepada pakar. Sebarang ubat atau suplemen hanya boleh dimulakan atas nasihat doktor yang memeriksa anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Ujian isipadu darah bukan prosedur pembedahan. Pembedahan hanya dipertimbangkan jika ada keadaan lain yang memerlukan rawatan pembedahan, dan keputusan itu dibuat oleh doktor pakar berdasarkan keseluruhan penilaian.

Hidup dengan keadaan ini

Jalani aktiviti harian seperti biasa mengikut tahap tenaga anda. Rehat jika perlu, dan elakkan dehidrasi. Simpan rekod gejala dan keputusan ujian untuk dibincangkan dengan doktor.

Tip gaya hidup

• Tidur dan rehat yang cukup.
• Elakkan aktiviti berat jika anda rasa sesak nafas atau pening.
• Amalkan kebersihan tangan dan langkah keselamatan untuk mengelakkan jangkitan atau kecederaan.
• Berhenti merokok jika anda merokok; minta bantuan daripada doktor atau perkhidmatan kesihatan tempatan.
• Hadiri temu janji pemantauan secara tetap.

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dengan sayur, buah, protein, dan bijirin penuh. Jika doktor atau ahli diet mencadangkan perubahan khusus, ikut nasihat tersebut. Senaman ringan seperti berjalan boleh membantu jika doktor membenarkannya; hentikan jika anda rasa sesak nafas, pening, atau tidak selesa.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menunggu keputusan atau memikirkan tentang ujian boleh membuat anda risau. Rasa cemas adalah perkara biasa. Berbual dengan doktor, ahli keluarga, atau rakan yang dipercayai. Jika anda berasa sangat tertekan atau cemas, hubungi perkhidmatan sokongan kesihatan mental tempatan atau talian kecemasan yang tersenarai di laman ini.

Pencegahan

Ujian isipadu darah tidak boleh 'dihalang' sepenuhnya kerana ia adalah alat pemeriksaan. Namun, anda boleh mengurangkan risiko masalah yang memerlukan ujian ini dengan menguruskan penyakit kronik, kekal terhidrasi, dan mendapatkan rawatan awal jika ada gejala.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk ujian ini. Pastikan imunisasi rutin anda terkini mengikut nasihat doktor.

Program saringan

Saringan bergantung kepada keadaan kesihatan anda. Berbincang dengan doktor tentang pemeriksaan anemia, penyakit kronik, atau pemantauan kehamilan mengikut keperluan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Punca yang tidak dirawat, seperti anemia atau kehilangan darah, boleh menjadi lebih teruk.
• Kekurangan darah yang teruk boleh membebankan jantung dan menyebabkan sesak nafas.
• Ketidakseimbangan cecair yang berterusan boleh menjejaskan buah pinggang atau organ lain.
• Pendarahan yang tidak dikenal pasti boleh menyebabkan keadaan kecemasan.
• Pada wanita hamil, masalah darah atau cecair yang tidak dipantau boleh memberi kesan kepada ibu dan bayi.

Pandangan jangka panjang

Ujian isipadu darah biasanya selamat dan memberi maklumat berguna kepada doktor. Dengan penilaian dan rawatan yang sesuai, banyak punca boleh diuruskan dengan baik. Bincangkan sebarang kebimbangan dengan doktor anda untuk memahami langkah seterusnya.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.