Imbasan MIBG: Apa Yang Perlu Anda Tahu

Gambaran keseluruhan

Imbasan MIBG ialah sejenis ujian pengimejan dalam bidang perubatan nuklear. 'MIBG' ialah sejenis bahan yang disuntik ke dalam badan melalui vena, dan bahan itu membawa sedikit bahan radioaktif. Bahan ini cenderung berkumpul pada sel saraf tertentu yang dipanggil sel neuroendokrin. Kamera khas kemudian mengambil gambar untuk menunjukkan di mana bahan itu berkumpul. Ujian ini membantu doktor mencari tumor yang tumbuh daripada sel saraf tersebut — contohnya feokromositoma (tumor kelenjar adrenal yang boleh menyebabkan tekanan darah tinggi), neuroblastoma (tumor yang biasa berlaku pada kanak-kanak) dan paraganglioma. Kadang-kadang ia juga digunakan untuk menilai saraf yang mengawal jantung. Imbasan ini tidak menyakitkan dan bukan rawatan; ia hanya memberi maklumat kepada doktor.

Ia bukan ujian rutin. Imbasan MIBG hanya dilakukan di jabatan perubatan nuklear hospital yang mempunyai peralatan dan kepakaran khas. Biasanya ia diminta apabila doktor mengesyaki tumor neuroendokrin tertentu atau ingin menilai saraf jantung.

Sesiapa sahaja mungkin memerlukannya. Ia lebih kerap diminta untuk kanak-kanak yang disyaki neuroblastoma, untuk orang dewasa yang disyaki feokromositoma atau paraganglioma, dan untuk sesetengah pesakit jantung yang perlu dinilai fungsi saraf jantungnya. Ia juga boleh diminta untuk menyemak sama ada tumor telah merebak atau sama ada rawatan sedang berkesan.

Gejala

Gejala biasa

• Serangan tekanan darah yang sangat tinggi, datang dan pergi tanpa diduga
• Berdebar-debar kuat, berpeluh sejuk dan sakit kepala yang datang serentak
• Rasa gementar atau cemas tiba-tiba bersama gejala di atas
• Benjolan di perut yang boleh dirasa melalui kulit
• Keputusan ujian darah atau air kencing yang tidak normal, yang membuatkan doktor ingin menyiasat lebih lanjut

Gejala pada kanak-kanak

• Benjolan di perut, leher atau dada yang boleh dirasa
• Sakit tulang, atau kanak-kanak kurang mahu berjalan dan bermain seperti biasa
• Lebam atau bengkak di sekeliling mata
• Demam berpanjangan, kurang selera makan dan berat badan menurun
• Perut yang kelihatan membesar

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Tekanan darah tinggi yang sukar dikawal walaupun dengan rawatan
• Serangan berdebar dan berpeluh yang berulang
• Keletihan melampau atau sesak nafas, terutamanya jika jantung perlu dinilai
• Penemuan tidak normal pada imbasan lain yang memerlukan siasatan lanjut

Punca

Punca utama

• Doktor mengesyaki feokromositoma, iaitu tumor kelenjar adrenal yang boleh mengeluarkan hormon dan menaikkan tekanan darah
• Doktor mengesyaki paraganglioma, iaitu tumor yang tumbuh daripada sel saraf berhampiran saluran darah dan saraf
• Doktor mengesyaki neuroblastoma pada kanak-kanak
• Doktor ingin menyemak sama ada tumor neuroendokrin telah merebak ke bahagian lain badan
• Doktor ingin menilai sama ada rawatan tumor sedang berkesan
• Doktor ingin menilai fungsi saraf jantung dalam keadaan jantung tertentu

Faktor risiko

• Ahli keluarga pernah didiagnosis dengan tumor neuroendokrin seperti feokromositoma atau paraganglioma
• Mempunyai keadaan genetik yang dikaitkan dengan tumor ini — doktor pakar akan menerangkannya jika berkaitan
• Umur yang sangat muda, kerana neuroblastoma lebih biasa pada bayi dan kanak-kanak kecil
• Tekanan darah tinggi yang sukar dikawal, terutamanya jika berlaku dalam serangan
• Pernah mempunyai tumor neuroendokrin sebelum ini

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami serangan berdebar, berpeluh sejuk dan sakit kepala yang berulang
• Jika tekanan darah anda sangat tinggi dan tidak turun walaupun sudah mengambil ubat
• Jika anda atau anak anda mempunyai benjolan baru di perut, leher atau dada
• Jika terdapat demam berpanjangan dan berat badan menurun tanpa sebab

Buat temujanji rutin jika:

• Jika doktor telah meminta imbasan MIBG dan anda mempunyai soalan tentang persiapan atau apa yang akan berlaku
• Jika anda perlu membincangkan keputusan ujian darah atau air kencing yang tidak normal
• Jika anda mempunyai sejarah keluarga tumor neuroendokrin dan ingin berbincang tentang saringan
• Jika anda sedang mengambil ubat tertentu dan ingin tahu sama ada ia perlu dihentikan sementara sebelum imbasan

Diagnosis

Imbasan MIBG adalah sebahagian daripada proses siasatan, bukan diagnosis tunggal. Doktor akan bermula dengan bertanya tentang gejala dan sejarah kesihatan anda, menjalankan pemeriksaan fizikal, dan meminta ujian darah serta air kencing. Jika keputusan awal menunjukkan kemungkinan tumor neuroendokrin, doktor mungkin mencadangkan imbasan MIBG untuk melihat di mana sel-sel luar biasa berada di dalam badan. Keputusan imbasan akan ditafsirkan bersama semua ujian lain oleh doktor pakar.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah dan air kencing untuk memeriksa paras hormon tertentu
• Imbasan MIBG itu sendiri, menggunakan sedikit bahan radioaktif yang disuntik ke dalam vena
• Imbasan CT atau MRI untuk melihat struktur organ dengan lebih jelas
• Imbasan perubatan nuklear lain, bergantung kepada keadaan
• Biopsi, iaitu pengambilan sedikit tisu untuk diperiksa di makmal, jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin perlu berpuasa atau tidak, bergantung kepada arahan hospital — ikut arahan yang diberikan. Beritahu doktor jika anda hamil, mungkin hamil, atau menyusukan bayi, kerana ini penting sebelum ujian. Beritahu juga tentang semua ubat yang anda ambil, termasuk ubat tekanan darah dan ubat untuk mood, kerana sesetengahnya boleh mengganggu imbasan dan mungkin perlu dihentikan sementara. Anda mungkin diberi ubat untuk melindungi kelenjar tiroid anda. Bahan MIBG kemudian disuntik ke dalam vena — ia terasa seperti cucukan biasa. Selepas itu anda perlu menunggu beberapa jam. Apabila tiba masanya, anda akan berbaring diam di atas meja manakala kamera mengambil gambar selama lebih kurang 30 hingga 60 minit. Anda mungkin diminta kembali keesokan harinya untuk gambar tambahan. Selepas ujian, minum banyak air dan kencing dengan kerap untuk membantu badan membersihkan bahan tersebut.

Rawatan

Imbasan MIBG sendiri bukan rawatan — ia adalah ujian untuk membantu doktor merancang rawatan yang paling sesuai. Rawatan bergantung sepenuhnya kepada apa yang ditemui, dan akan dibincangkan oleh pasukan pakar bersama anda.

Penjagaan diri di rumah

• Bawa senarai lengkap ubat anda, termasuk suplemen dan ubat herba, semasa bertemu doktor sebelum imbasan
• Beritahu kakitangan hospital dengan segera jika anda hamil, mungkin hamil, atau menyusukan bayi
• Ikut arahan persiapan dengan teliti, termasuk sama ada anda perlu berpuasa atau menghentikan ubat tertentu sementara
• Pakai pakaian yang selesa dan longgar pada hari ujian
• Selepas imbasan, minum banyak air dan kencing dengan kerap seperti dinasihatkan
• Simpan semua laporan ujian dan bawa ke setiap janji temu supaya doktor dapat melihat gambaran penuh

Rawatan perubatan

Rawatan yang dicadangkan selepas imbasan bergantung kepada jenis dan lokasi apa yang ditemui. Pilihan boleh termasuk pemantauan berkala sahaja, pembedahan untuk membuang tumor, ubat-ubatan yang mengawal hormon atau tekanan darah, kemoterapi atau rawatan yang disasarkan, dan dalam kes tertentu, rawatan radioaktif menggunakan MIBG dalam dos yang lebih tinggi. Pasukan pakar anda akan menerangkan pilihan yang sesuai untuk keadaan anda, termasuk manfaat dan risikonya.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Jika imbasan dan ujian lain menunjukkan tumor yang terhad pada satu tempat, pembedahan untuk membuangnya mungkin menjadi pilihan utama. Doktor bedah dan pasukan pakar akan membincangkan sama ada pembedahan sesuai untuk anda, bergantung kepada jenis tumor, lokasinya, dan keadaan kesihatan anda secara keseluruhan.

Hidup dengan keadaan ini

Menjalani imbasan atau menunggu keputusannya boleh membuatkan anda berasa cemas. Cuba ikut rutin harian biasa sebanyak mungkin, catat sebarang gejala yang berulang supaya mudah dilaporkan kepada doktor, dan hadiri semua janji temu susulan. Jika anda mengalami serangan gejala, catat tarikh, masa dan apa yang berlaku — maklumat ini sangat berguna untuk doktor.

Tip gaya hidup

• Pantau tekanan darah anda di rumah jika dinasihatkan, dan catat bacaannya
• Elakkan minuman berkafein berlebihan jika ia mencetuskan berdebar-debar
• Dapatkan rehat dan tidur yang cukup
• Kekal aktif secara sederhana mengikut kemampuan anda dan nasihat doktor
• Elakkan merokok dan hadkan pengambilan alkohol

Diet dan senaman

Makan secara seimbang dengan banyak sayur, buah, bijirin penuh dan protein yang mencukupi. Jika doktor menasihatkan had garam kerana tekanan darah tinggi, ikut nasihat tersebut. Senaman ringan seperti berjalan kaki boleh membantu mood dan kesihatan jantung, tetapi dapatkan nasihat doktor dahulu tentang tahap aktiviti yang selamat untuk anda, terutamanya jika anda sedang menunggu keputusan ujian atau menjalani rawatan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Berasa takut, runsing atau sedih semasa menjalani ujian dan menunggu keputusan adalah perkara biasa. Perasaan ini tidak salah dan anda tidak perlu menghadapinya seorang diri. Bercakap dengan pasangan, ahli keluarga, rakan atau kaunselor boleh membantu. Jika perasaan sedih, cemas atau putus asa berterusan sehingga mengganggu kehidupan harian, atau jika anda mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan segera — hubungi perkhidmatan kecemasan atau talian sokongan krisis tempatan yang disenaraikan di laman ini, atau berjumpa doktor anda.

Pencegahan

Imbasan MIBG ialah ujian perubatan, jadi ia bukan sesuatu yang boleh dicegah. Apa yang boleh dilakukan ialah memastikan ujian ini dijalankan dengan selamat dan tepat — beritahu doktor tentang kehamilan, penyusuan, ubat-ubatan dan imbasan kontras baru-baru ini supaya keputusan ujian tidak terganggu. Bagi keadaan yang ingin dikesan oleh imbasan ini, orang yang mempunyai sejarah keluarga kuat boleh berbincang dengan doktor tentang pemeriksaan awal dan nasihat genetik.

Program saringan

Tiada saringan umum untuk semua orang bagi tumor yang dikesan melalui imbasan MIBG. Namun, jika anda mempunyai sejarah keluarga feokromositoma, paraganglioma atau keadaan genetik yang berkaitan, doktor mungkin mencadangkan pemeriksaan berkala. Bincangkan perkara ini dengan doktor atau ahli genetik klinikal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Keadaan yang tidak disiasat dengan sempurna mungkin lambat dikesan, sehingga rawatan bermula lebih lewat
• Tumor yang mengeluarkan hormon boleh menyebabkan tekanan darah sangat tinggi yang berbahaya jika tidak dikawal
• Tumor yang terus membesar boleh menekan organ atau tisu berhampiran
• Dalam sesetengah kes, tumor boleh merebak ke bahagian lain badan jika tidak dirawat
• Gejala yang berulang boleh mengganggu tidur, kerja dan kehidupan harian

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan orang yang menjalani imbasan MIBG tidak mempunyai penyakit serius, dan bagi mereka yang mempunyai tumor neuroendokrin, rawatan hari ini selalunya berkesan, terutamanya jika keadaan dikesan lebih awal. Imbasan ini membantu doktor merancang rawatan dengan lebih tepat, dan itu satu langkah positif. Ikut nasihat pasukan perubatan anda dan hadiri semua janji temu susulan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.