Pembedahan Nodus Limfa Retroperitoneal (RPLND)

Gambaran keseluruhan

Pembedahan nodus limfa retroperitoneal — dipanggil RPLND — ialah pembedahan untuk membuang kelenjar limfa (nodus limfa) di bahagian belakang rongga perut. Kawasan ini dipanggil ruang retroperitoneum, iaitu ruang di belakang usus dan organ perut, berhampiran buah pinggang dan saluran darah besar. Kelenjar limfa ialah penapis kecil dalam sistem pertahanan badan. Kadang-kadang sel kanser, terutamanya daripada buah zakar (testis), boleh merebak ke kelenjar ini. Pembedahan ini dilakukan untuk membuang kelenjar yang mungkin mengandungi sel kanser, supaya penyakit dapat dikawal dan doktor dapat mengetahui sejauh mana ia telah merebak.

Ia tidak biasa. RPLND ialah pembedahan khusus yang biasanya dilakukan di pusat rawatan kanser atau hospital pakar oleh doktor bedah yang berpengalaman.

Kebanyakannya lelaki muda, sekitar usia 15 hingga 40 tahun, yang sedang menjalani rawatan kanser testis. Kadangkala ia juga dilakukan untuk jenis kanser lain yang merebak ke kelenjar limfa di kawasan ini.

Gejala

Gejala biasa

• Benjolan keras pada buah zakar yang biasanya tidak sakit
• Rasa berat, sakit atau bengkak di bahagian bawah perut atau punggung
• Kadangkala tiada gejala langsung — masalah dikesan melalui imbasan atau ujian darah
• Selepas pembedahan, sakit pada luka dan rasa lemah selama beberapa hari hingga beberapa minggu adalah biasa

Punca

Punca utama

• Kanser testis (tumor sel germ) yang mungkin telah merebak ke kelenjar limfa di belakang perut.
• Kadangkala limfoma atau jenis kanser lain yang melibatkan kelenjar limfa di kawasan ini.
• Dalam sesetengah kes, pembedahan dilakukan untuk mengesahkan diagnosis atau menentukan peringkat penyakit.

Faktor risiko

• Sejarah kanser testis atau tumor sel germ
• Buah zakar yang tidak turun semasa kecil (kriptorkidisme)
• Sejarah keluarga kanser testis
• Umur muda, terutamanya lelaki berusia 15 hingga 40 tahun, lebih berisiko untuk kanser testis

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Demam, menggigil, atau rasa tidak sihat selepas pembedahan
• Luka yang merah, panas, bengkak atau mengeluarkan cecair
• Sakit perut yang kuat, kembung atau tidak boleh membuang angin
• Bengkak pada sebelah kaki atau kedua-dua kaki
• Sesak nafas atau sakit dada

Buat temujanji rutin jika:

• Berjumpa doktor jika anda perasan benjolan pada buah zakar, walaupun tidak sakit
• Hadiri semua temu janji susulan dan imbasan pemantauan yang dijadualkan
• Bincang dengan doktor jika anda rasa lemah berpanjangan, hilang selera makan, atau berat badan menurun
• Tanya tentang pilihan penyimpanan sperma sebelum pembedahan jika anda bercadang mempunyai anak

Diagnosis

Doktor akan menilai keadaan anda melalui sejarah perubatan, pemeriksaan fizikal dan ujian pengimejan. Keputusan untuk menjalankan RPLND dibuat oleh pasukan pelbagai disiplin — pakar bedah, pakar onkologi dan pakar patologi — berdasarkan jenis kanser, keputusan imbasan dan tahap kesihatan anda secara keseluruhan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Imbasan CT perut dan pelvis untuk melihat kelenjar limfa
• Ujian darah untuk penanda tumor
• Imbasan PET-CT dalam sesetengah keadaan
• Ultrasound pada buah zakar
• Ujian darah untuk fungsi buah pinggang dan hati sebelum pembedahan
• Ujian darah dan ECG sebelum bius

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin perlu berpuasa sebelum pembedahan dan berjumpa pakar bius untuk berbincang tentang keselamatan bius. Sebelum operasi, pasukan perubatan akan berbincang dengan anda tentang penyimpanan sperma (sperm banking) kerana pembedahan ini kadangkala memberi kesan kepada kesuburan. Selepas pembedahan, anda akan dipantau di wad dan diberi ubat tahan sakit mengikut keperluan.

Rawatan

RPLND ialah sebahagian daripada pelan rawatan kanser anda. Ia mungkin dilakukan selepas kemoterapi untuk membuang sisa kelenjar limfa, atau kadangkala sebagai langkah rawatan utama. Seperti semua pembedahan besar, ia mempunyai risiko — termasuk pendarahan, jangkitan, pengumpulan cecair limfa (limfokel) dan kadangkala perubahan pada ejasmani. Teknik khas yang menyelamatkan saraf (nerve-sparing) dapat mengurangkan risiko perubahan ejasmani. Pasukan perubatan anda akan menerangkan sebab pembedahan ini dicadangkan untuk anda dan apa yang dijangka berlaku.

Penjagaan diri di rumah

• Ikut arahan doktor tentang penjagaan luka dan bila anda boleh mandi
• Bergerak dan berjalan perlahan-lahan sedikit demi sedikit untuk membantu pemulihan
• Elakkan mengangkat benda berat sehingga doktor membenarkan
• Minum air yang cukup dan makan makanan seimbang
• Ambil ubat tahan sakit seperti yang disarankan oleh pasukan perubatan anda
• Rehat yang cukup dan tidur yang baik

Rawatan perubatan

Rawatan untuk kanser testis dan kanser lain di kawasan ini mungkin melibatkan pembedahan, kemoterapi (ubat yang membunuh sel kanser) atau radioterapi. Setiap pilihan mempunyai manfaat dan kesan sampingan tersendiri, dan doktor anda akan membincangkan pilihan yang paling sesuai dengan keadaan anda. Jangan mengambil sebarang ubat tambahan, termasuk suplemen herba atau produk kesihatan, tanpa berbincang dahulu dengan doktor atau ahli farmasi anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

RPLND dicadangkan apabila terdapat bukti atau risiko tinggi sel kanser di kelenjar limfa belakang perut, atau untuk membuang kelenjar yang masih tinggal selepas kemoterapi. Pembedahan biasanya tidak dilakukan jika kanser sudah merebak jauh atau jika keadaan kesihatan anda tidak membenarkan pembedahan besar.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas pembedahan, kebanyakan pesakit pulih secara beransur-ansur dalam beberapa minggu. Anda mungkin rasa letih pada mulanya dan perlu berehat lebih banyak. Perubahan pada ejasmani (air mani keluar ke pundi kencing dan bukan melalui zakar, kadangkala dipanggil 'dry climax') boleh berlaku, tetapi ini tidak menjejaskan keupayaan untuk bersama atau rasa nikmat — bincangkan dengan doktor jika anda risau. Ikut jadual susulan dan imbasan pemantauan yang ditetapkan.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok jika anda merokok — ini membantu penyembuhan dan kesihatan jangka panjang
• Mulakan semula senaman ringan secara beransur-ansur, seperti berjalan
• Hadiri semua temu janji susulan dan imbasan pemantauan
• Elakkan alkohol berlebihan
• Berbincang dengan doktor sebelum melakukan aktiviti berat atau bersukan semula

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dengan cukup protein, sayur-sayuran, buah-buahan dan serat untuk membantu badan pulih. Minum air secukupnya. Berjalan setiap hari adalah cara yang baik untuk memulakan semula pergerakan selepas pembedahan. Tunggu sehingga doktor memberi kebenaran sebelum anda mengangkat berat atau melakukan senaman yang kuat.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Berita kanser dan pembedahan besar boleh menimbulkan rasa cemas, sedih, marah atau takut. Semua perasaan ini normal. Jika rasa sedih atau cemas berterusan sehingga mengganggu tidur, selera makan atau kehidupan harian, sila beritahu doktor anda — bantuan memang ada. Jika anda mempunyai fikiran untuk mencederakan diri atau berasa tidak selamat, dapatkan bantuan segera dengan menghubungi perkhidmatan kecemasan atau talian sokongan kesihatan mental tempatan yang tersenarai di laman ini.

Pencegahan

Pembedahan ini sendiri tidak boleh dicegah kerana ia adalah rawatan untuk penyakit yang mendasarinya. Namun, ada perkara yang boleh membantu: mengenali tanda awal kanser testis melalui pemeriksaan sendiri, mendapatkan rawatan awal jika ada benjolan, dan mengamalkan gaya hidup sihat.

Program saringan

Tiada ujian saringan kebangsaan untuk kanser testis. Namun, lelaki muda digalakkan memeriksa buah zakar sendiri kira-kira sebulan sekali dan berjumpa doktor jika terasa benjolan atau perubahan. Jika anda mempunyai sejarah kanser testis dalam keluarga, berbincang dengan doktor tentang pemantauan yang sesuai. Ikut jadual susulan yang disarankan oleh doktor atau hospital anda, selaras dengan panduan Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM).

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jika kelenjar limfa yang mengandungi sel kanser tidak dirawat, kanser boleh merebak ke organ lain seperti paru-paru atau hati
• Kanser yang sudah merebak lebih sukar dirawat dan pilihan rawatannya lebih terhad
• Selepas pembedahan, komplikasi seperti jangkitan luka, pendarahan, pengumpulan cecair limfa atau bekuan darah boleh berlaku jika tidak dipantau

Pandangan jangka panjang

Ramai pesakit pulih dengan baik selepas RPLND, terutamanya apabila pembedahan dilakukan oleh pasukan yang berpengalaman dan kanser dikesan pada peringkat awal. Pembedahan ini boleh membantu menyelamatkan nyawa dan memberi maklumat penting untuk merancang rawatan seterusnya. Setiap orang berbeza, jadi doktor anda adalah orang yang paling sesuai untuk menerangkan jangkaan bagi keadaan anda sendiri.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.